3. TEMA: İKİ GİTAR ÇALIŞMALARI YAPIYORUM

SAB11. Müziksel Çalma

E2.2. Sorumluluk

SDB2.2. İş Birliği

D16. Sorumluluk

OB4. Görsel Okuryazarlık

GTR.8.3.1. İki gitar çalışmalarını çalabilme

a) İki gitar şarkıları çalacağı eseri çözümler.

b) İki gitar şarkıları çalarken çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) İki gitar şarkıları çalarken çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) İki gitar şarkıları çalarken müziksel bileşenleri uygular.

İki Gitar

gitar, ikili, uyum

Temadaki öğrenme çıktıları; birlikte çalma performans gözlem formu, öz değerlendirme formu, derecelendirme ölçeği ve akran değerlendirme formu kullanılarak ölçülebilir. Öğrencilerden ikili eser örnekleri istenerek bu örneklerin sınıf ortamında sunulması ve eserlerin hangi çalgılardan oluştuğu, müziksel bileşenlerin açıklanması istenen bir performans görevi verilebilir. Öğrencilerden derste çalınan eseri ve öğretmenin çalışmaları için verdiği şarkıyı ikili topluluklar belirleyerek sınıfta birlikte çalma performans sergilemesi istenebilir. Verilen performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrencilerin kendilerini değerlendirmeleri için öz değerlendirme formu, birbirlerini değerlendirmeleri için akran değerlendirme formu kullanılabilir.

Bu tema kapsamında öğrencilerin temel gitar tekniklerine (parmakla çalma, arpej, akor geçişleri, vibrato, bend vb.) hâkim oldukları ve bu teknikleri belirli bir müzikal bağlamda uygulayabilecekleri kabul edilir. Öğrencilerin nota okuma ve şarkı formunu (intro, nakarat, köprü vb.) analiz edebilme becerisine sahip oldukları kabul edilir. Öğrencilerin bireysel olarak gitar çalma deneyimine sahip oldukları ve ikili çalma sürecine uyum sağlayabilecekleri kabul edilir. Ayrıca öğrencilerin melodik ve ritmik yapı, akor dizilimleri, dinamik değişimler gibi müzikal bileşenleri temel düzeyde analiz edebildikleri öngörülmektedir. Öğrencilerin iki gitarın farklı rollerini (melodi, armoni, ritim vb.) üstlenerek birbirini tamamlayıcı bir çalma düzeni oluşturabilecekleri kabul edilir. Aynı zamanda iş birliği içinde çalışarak geri bildirim verme ve alma sürecine katılım sağlayabilecekleri ve performans sırasında müzikal uyum ve ifade becerilerini geliştirmeye açık oldukları kabul edilir.

Öğretmen; dersin başında öğrencilerin iki gitarla çalma süreci, ritmik yapı, akor geçişleri ve melodik hatlar konularındaki mevcut bilgi ve deneyimlerini değerlendirmek için sorular yöneltir. Örneğin ”Daha önce başka biriyle birlikte gitar çaldınız mı?”, ”Bir eserin formunu intro, nakarat, köprü vb.) nasıl analiz edersiniz?”, ”İkili çalma sırasında bir gitarın ritim, diğerinin melodi çalması nasıl bir denge oluşturur?” gibi sorularla öğrencilerin konuya dair farkındalık geliştirmeleri sağlanabilir. Ardından öğretmen kısa bir ikili gitar performansı dinleterek öğrencilere ”Bu iki gitarın rolleri nelerdi?”, ”Hangi gitar ritmik altyapıyı sağlıyor, hangisi melodik hattı çalıyor?”, ”Bu düzenlemede gitarlar arasındaki dengeyi sağlayan unsurlar neler?” gibi sorular yönelterek öğrencilerin müzikal yapıyı analiz etmelerini sağlayabilir. Öğrencilerden kendilerine verilen eserin akor yapısını ve melodik hattını gözden geçirmeleri, hangi gitarın hangi rolü üstleneceğini belirlemeleri istenebilir. Bu süreçte öğretmen, öğrencilerin akor geçişleri, ritmik düzeni takip etme ve iş birliği yapma becerilerini gözlemleyerek derse yön verebilir.

Öğrenciler; iki gitarın birlikte çalmasını gerektiren müzikal süreci, günlük yaşamda iş birliği ve uyum gerektiren durumlarla ilişkilendirirler. Örneğin öğretmen ”Bir arkadaşınızla takım çalışması yaparken görev paylaşımını nasıl yaparsınız? Birlikte gitar çalarken de benzer bir rol paylaşımı nasıl sağlanabilir?” gibi sorularla öğrencilerin müzikal iş birliği üzerine düşünmelerini sağlayabilir. Öğretmen, "İki gitarın bir eserdeki görev paylaşımı buna benzer mi? Melodi ve ritim arasındaki uyum nasıl sağlanır?” gibi sorular ile öğrencilerin müziğin yapısal özellikleriyle iletişim süreçleri arasındaki bağlantıyı kurmalarına yardımcı olabilir. Öğrencilerden günlük hayatta birlikte yapılan aktivitelerden (takım sporları, grup projeleri, dans vb.) hareketle iki gitarın uyum içinde nasıl çalınması gerektiğine dair örnekler vermeleri ve bu süreçte hangi becerilerin önemli olduğunu tartışmaları istenir. Grup çalışmalarında müziğin bireysel yeteneklerden ziyade iş birliği ve uyum içinde icra edilmesinin önemini keşfetmeleri sağlanır.

GTR.8.3.1

Öğretmen dersin başında çalınacak parçanın notalarını etkileşimli tahta üzerinden gösterir (OB4). Öğrenciler; iki gitarla çalacakları şarkıları çalmaya başlamadan önce şarkıların ritmik yapısını, akor sıralanışlarını ve melodik hatlarını analiz ederek parçayı çözümler (KB2.4). Her öğrenciden şarkının formlarını (intro, nakarat, köprü) ve teknik zorluklarını incelemesi beklenir (E2.2). Öğrenciler kararlarını arkadaşlarıyla fikir alışverişi yaparak hangi gitarın hangi rolü üstleneceğine karar verir (D16.1). Öğrencilere dinletilen ikili eserler üzerinden eserin temposu, ritmik yapısı, melodik ilerleyişi, dinamik değişimleri gibi müzikal bileşenler hakkında sorular sorularak ilk gözlemlerini yapmaları sağlanır (KB2.2). Bu süreç, öğrencilerin müziği daha derinlemesine anlamalarını, ritim ve melodi yönünden incelemelerini ve müziksel bileşenleri fark etmelerini sağlar. İki gitarın birbirini tamamlayan şekilde çalabilmesi için akorlar ve melodiler arasındaki dengeyi doğru bir şekilde kurar, böylece her gitarın özgün rolünü yerine getirmesini sağlarlar. Öğrenciler, gitarları çalarken doğru duruş ve tutuş pozisyonları alırlar. Her öğrencinin çalarken rahat ve sağlıklı bir pozisyonda olması sağlanır, bu sayede uzun süreli çalmada ergonomik sorunlar önlenir. Gitar tekniklerine (parmakla çalma, arpej, akor geçişlerine odaklanarak her iki gitarist de şarkının melodik ve ritmik yapısına uygun şekilde teknikleri doğru bir biçimde kullanır. İki gitarın uyum içinde çalabilmesi için öğrenciler, dinamik yapıdaki değişimlere (yumuşama, güçlenme vb.) dikkat eder ve müziksel bileşenleri (ritmik, melodik, armonik) doğru bir şekilde uygularlar. Bu süreçte öğrenciler birbirlerine geri bildirimde bulunarak çalım sırasında iş birliği yapar ve performanslarını geliştirirler (SDB2.2). Sonuç olarak şarkının her iki gitarla uyumlu bir şekilde çalınabilmesi için teknik, sanatsal ve müzikal ifadelerini birleştirerek toplu bir performans sergilerler.

Öğrenme ortamları öğrencilerin farklı öğrenme stillerine göre bireysel ve işbirlikçi çalışmalara katkı sağlayacak şekilde tasarlanabilir.

Çalınan eser, küçük birimlere ayrılarak yavaş tempoda etüt edilmesi istenebilir. İkili eserlerde iki çalgıcı arasındaki teknik yük paylaşılabilir. Örneğin bir çalgıcı hızlı pasajlar çalarken diğeri daha sakin bir tempo ile çalarak denge sağlayıcı çalışmalar yapılabilir. Bir öğrenci arpejlerle destek sağlarken diğeri belirgin ve net notalar çalarak dengeyi kuran alıştırmalar yapılabilir.