1. TEMA: GİTARDA DOĞAÇLAMA ÇALIŞMALARI

SAB11. Müziksel Çalma

E3.5. Açık Fikirlilik

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D14. Saygı

OB2. Dijital Okuryazarlık

GTR.8.1.1. Gitarda doğaçlama yapabilme

a) Doğaçlama yapılacak şarkıları çözümler.

b) Çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Doğaçlama parçalarda çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Parçaları çalarken müziksel bileşenleri uygular.

Popüler ve Güncel Müzikler

armoni, doğaçlama, gitar, ritim

Öğrenme çıktıları; grup değerlendirme formu, öz değerlendirme formu, akran değerlendirme formu, derecelendirme ölçeği ve birlikte çalma performans gözlem formu kullanılarak ölçülebilir. Öğrencilerin oluşturdukları çalgı topluluklarıyla belirledikleri popüler müzikleri topluluk önünde icra etmesi için performans görevi verilebilir. Verilen performans görevi, birlikte çalma performans gözlem formuna göre değerlendirilebilir. Öğrencilerin kendilerini değerlendirmeleri için öz değerlendirme formu, birbirlerini değerlendirmeleri için akran değerlendirme formu kullanılabilir.

Bu tema kapsamında öğrencilerin gitar üzerinde temel teknikleri (arpej, legato vb.) bildikleri ve çalma sürecinde bu teknikleri uygulayabilecekleri kabul edilir. Öğrencilerin ritmik yapı ve melodik diziler konusunda temel bilgiye sahip oldukları ve müzikal ifadeye yönelik farkındalık geliştirdikleri kabul edilir. Öğrencilerin daha önce bireysel ve toplu icra deneyimi yaşadıkları, akor sıralanışını takip edebildikleri ve belirli bir tempo içinde çalabildikleri kabul edilir. Ayrıca doğaçlamanın temel kavramlarına aşina oldukları ve bu süreçte kendi müzikal fikirlerini geliştirmeye açık oldukları kabul edilir. Öğrencilerin grup içinde doğaçlama yapmaya yönelik iş birliği becerisine sahip oldukları, birbirlerinin müzikal fikirlerini dinleyerek yorum yapabilecekleri ve geri bildirim verebilecekleri kabul edilir. Ayrıca bireysel performanslarını gözlemleyerek gelişim süreçlerini değerlendirebilecekleri ve doğaçlamaya yönelik kişisel hedefler belirleyebilecekleri kabul edilir.

Öğretmen, dersin başında öğrencilerin doğaçlama kavramı, gitar teknikleri ve müzikal ifade becerileri konularındaki mevcut bilgi ve deneyimlerini değerlendirmek için sorular yöneltebilir. Örneğin ”Daha önce doğaçlama yapmayı denediniz mi?”, ”Doğaçlamanın müzikte nasıl bir rolü olduğunu düşünüyorsunuz?”, ”Hangi gitar tekniklerini doğaçlama sırasında kullanabilirsiniz?” gibi sorularla öğrencilerin konuya dair farkındalık geliştirmeleri sağlanabilir. Ardından öğretmen basit bir akor sıralaması çalarak öğrencilere ”Bu akor dizisi üzerine nasıl bir melodi oluşturabilirsiniz?”, ”Bu akorlar size hangi duyguyu hissettiriyor?” gibi sorular yönelterek öğrencilerin doğaçlamaya yönelik düşünmelerini sağlayabilir. Öğrencilerden doğaçlama yaparken kullanabilecekleri teknikleri belirlemeleri ve gitarlarıyla küçük denemeler yapmaları istenebilir. Bu süreçte öğretmen; öğrencilerin teknik becerilerini, ritmik algılarını ve melodik ifadeye yatkınlıklarını gözlemleyerek derse yön verebilir.

"Gitarda doğaçlama yapmak; tıpkı hayat gibi anlık kararlar almayı, esnek olmayı ve hislere göre yönlenmeyi gerektirir. Doğaçlama sırasında belirli bir makam veya armoni çerçevesinde hareket edilse de çalan kişi her an yeni bir yol çizebilir. Hayatta da aynı şekilde belli kurallar ve sınırlar içinde hareket ederiz ancak nasıl ilerleyeceğimiz çoğu zaman o anki sezgilerimize, deneyimlerimize ve duygularımıza bağlıdır." denilerek öğrencilerin köprü kurmaları sağlanabilir.

GTR.8.1.1

Öğretmen dersin başlangıcında öğrencilerle doğaçlamanın temel kavramları ve önemine dair kısa bir tartışma yapar (SDB2.2). Öğrencilerden daha önce duydukları doğaçlama örneklerine dair düşüncelerini paylaşmaları istenir. Öğrenciler, doğaçlama sırasında kullanılan teknikler ve müziksel bileşenler hakkında fikirlerini belirterek bu sürecin müzikle nasıl bir bağlantı kurduğunu anlamaya çalışırlar (SDB2.1). Öğrenciler verilen parçaları çözümler ve gitara özgü duruş ve tutuş pozisyonu alır. Ardından öğretmen rehberliğinde doğaçlama için gerekli olan temel gitar tekniklerine (arpej, legato) dair kısa bir çalışma yapılır. Öğrenciler bu çalışmalarda gitara özgü teknikleri kullanırlar. Öğrenciler, her teknik üzerinde bireysel olarak çalışarak doğaçlama sırasında bu teknikleri nasıl etkili kullanabileceklerini keşfederler (KB2.4). Öğrenciler parçaları müziksel bileşenlerine uygun olarak çalarlar. Dersin sonunda öğrencilerden çaldıkları doğaçlama parçalarını sınıf önünde sunarak birbirlerine karşı saygılı ve ön yargısız şekilde bakabilmeyi öğrenmeleri beklenir (E3.5). Öğrenciler, bu performans sırasında kendilerine ve akranlarına nezaket çerçevesinde geri bildirimde bulunur (D14.1). Öğrenciler, kendi doğaçlama süreçlerini videoya kaydederek hafıza kartı aracılığıyla etkileşimli tahtadaki kişisel klasörlerine kaydederler (OB2).

Öğrenciler, popüler bir şarkıyı yeniden düzenleyebilir veya bu şarkıya özgün bir yorum katabilirler. Öğrencilerin çalgılarına özgü tekniklerini geliştirmek için popüler müzik şarkılarındaki hızlı pasajlar, arpejler gibi teknik varyasyonlar üzerinde çalışılabilir.

Öğrencilerin basit ezgiler üzerine kendi melodileri yaratmaları için grup çalışmaları yapmaları sağlanabilir.