1. TEMA: GİTARDA LEGATO-STACCATO VE SÜSLEMELER

SAB11. Müziksel Çalma

E2.2. Sorumluluk, E3.1. Muhakeme, E3.2. Odaklanma

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

GTR.7.1.1. Gitarda legato, staccato ve süsleme tekniklerini uygulayabilme

a) Verilen eserleri çözümler.

b) Çalgıya özgü duruş,tutuş pozisyonunu alır.

c) Sol elde legato, staccato ve süsleme tekniklerini eserlerde uygular.

ç) Eserleri müziksel bileşenlerine uygun olarak çalar.

Legato ve Staccato Teknikleri

bağlı çalma, çevrim süsleme, geçiş, hızlı nota, kesik çalma, nota, süsleme

Temadaki öğrenme çıktıları; gözlem formu, dereceli puanlama anahtarı ve akran değerlendirme formları ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerin legato, staccato, trill, mordent ve gruppetto tekniklerini öğrenmeleri; bu teknikleri içeren eserlerin notalarını analiz etmeleri, metronom eşliğinde pratik yapmaları, dinledikleri pasajları notaya dökerek uygulamaları ve tüm bu teknikleri içeren eserleri mini bir konser ortamında çalmaları istenebilir. Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı, akran değerlendirme veya gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencinin el yapısı, parmak gücü, parmak esnekliği gibi fiziksel faktörler değerlendirilir. Her öğrencinin gelişim hızı farklıdır, bu nedenle sabırlı bir yaklaşım benimsenir. Her öğrencinin farklı bir öğrenme hızı ve tarzı olduğu kabul edilir. Buna göre kişiselleştirilmiş bir yaklaşım uygulanır.

Gitarda legato, staccato, trill, grupetto gibi tekniklerin öğretimine başlamadan önce öğrencinin hazır bulunuşluk seviyesini belirlemek için bir ön değerlendirme süreci yapılabilir. Bu süreç; öğrencinin mevcut teknik becerilerini, teorik bilgilerini ve fiziksel uygunluğunu anlamayı amaçlar. Aşağıdaki adımlar bu değerlendirme sürecinde etkili bir rehber olabilir:

• Öğrenciden temel majör ve minör adımları çalması istenebilir. Bu, sol el parmaklarının gücü ve bağımsızlığı hakkında fikir verebilir.
• Arpej çalışmaları sağ elin kontrolü ve koordinasyonu değerlendirmek için kullanılabilir. 
• 1-2-3-4 parmak sıralı egzersizleri yaptırılarak sol elin parmak bağımsızlığı ve doğru nota basma becerisi incelenebilir.
•  Öğrenciye bir metronom eşliğinde basit bir egzersiz çaldırılarak zamanlama ve ritmik doğruluğu değerlendirilebilir.
• Öğrenciye bir metronom eşliğinde basit bir egzersiz çaldırılarak zamanlama ve ritmik doğruluğu değerlendirilebilir. 
• Öğrencinin gitarı doğru tutup tutmadığı kontrol edilebilir. Özellikle omuz, sırt ve el pozisyonlarının rahat ve doğru olup olmadığı değerlendirilebilir.

Kuşun uçuşu, yumuşak ve kesintisiz bir hareketle tasvir edilir. Bu teknik, kanat çırpışlarının ritmik akışını ve havadaki özgür süzülüşü ifade eder. Kuşun süzülüşünü betimlemek için bir romantik eser seçilebilir (Chopin’in Nocturneleri). Fırtınanın ani şiddeti; kısa, belirgin ve enerjik staccato notalarıyla ifade edilir. Bu teknik, yağmur damlalarının yere düşüşü veya rüzgârın keskin hareketlerini tasvir eder. Beethoven’ın ”Fırtına” sonatı gibi dramatik bir eser, staccato ve ani dinamik değişimlerle fırtınayı tasvir eden klasik bir örnektir.

GTR.7.1.1

 Öğrencilere legato tekniğinin notaları kesintisiz ve akıcı bir şekilde çalma, staccatonun kısa ve kesik çalma, trillin hızlı parmak geçişi, mordentin hızlı nota süsleme, gruppettonun çevrim süslemesi olduğu ifade edilir (SDB2.1). Öğretmen, legato pasajları yavaş çalarak öğrencilerin görsel ve işitsel olarak tanımalarını sağlayabilir. Öğretmen, staccato tekniğini kullanarak demonstrasyon yapıp tanıtır. Trill içeren basit pasajlar, mordent içeren barok döneme ait pasajlar, gruppetto içeren bir motif çalarak öğrencilere tanıtır ve bu bileşenleri ayırt etmeleri sağlanır. Öğrencilere bu tekniklerin kullanıldığı parçalar izletilerek eserlerin hangi bölümlerinde kullanıldığını ifade etmeleri sağlanır. Öğrenciler tekniklerin nerelerde kullanıldığını dijital bilgiyi kullanarak karşılaştırma yaparlar. Öğrencilerin çeşitli görselleri kullanarak akıllı tahtada sunum hazırlamaları istenebilir (OB2). Öğrencilerin birbirlerini değerlendirmesi amacıyla akran değerlendirme yaptırılabilir. Öğrenciler notaları okumaya yönlendirilir. Öğrencilere tüm bu tekniklerin kullanıldığı eserlerin notaları gösterilerek tanımaları ve tutarsızlık varsa bulmaları sağlanır. Öğrenciler görselleri inceler (OB4). Notalara bakarak tekniklerin yazımı ve uygulanışıyla ilgili iş birliği yapıp planlı bir şekilde ayrımları yaparlar (SDB2.2. D3.2). Öğrencilere örnek bir pasaj dinletilerek legato, staccato, trill, mordent ve gruppettoyu tanımaları ve işitsel olarak ayırt etmeleri beklenir (E3.1). Öğrenciler, dinletilen pasajlardaki teknikleri kendilerine uygun yöntemlerle tanır,ayırt eder ve açıklar.Öğrenciler tüm bu çalışmalardan sonra çalma uygulamalarına yönlendirilir.Öğrencilerin verilen eserleri çözümler. Öğrenciler doğru duruş-tutuş pozisyonunda gitarı vücutlarına konumlandırırlar. Performans görevi olarak öğrencilerin legato, staccato, trill, mordent ve gruppetto tekniklerini öğrenmeleri; bu teknikleri içeren eserlerin notalarını analiz etmeleri; metronom eşliğinde pratik yapmaları; dinledikleri pasajları notaya dökerek uygulamaları ve tüm bu teknikleri içeren eserleri mini bir konser ortamında çalmaları istenebilir.

 Öğrencilere tril metronom eşliğinde yavaşça gösterilerek anlamalarına yardımcı olunabilir. Mordentin hangi notalar arasında çalınacağı küçük motifler üzerinde gösterilebilir. Öğretmen gruppetto motiflerini ise önce yavaşça çalarak öğrencilere gösterebilir. Öğrencilerden tüm bu tekniklerin gösterimine odaklanıp sabırla izlemeleri beklenir (D12.3, E3.2). Öğrencilere çalışmaları için bu tekniklerin ve süslemelerin olduğu eserler verilir (E2.2). Öğrenciler notaları çalışırken bu teknikleri ve süslemeleri kullanırlar. Öğrenciler parçalarını tüm bu bileşenlere uygun şekilde çalarlar. Tüm tekniklerin öğreniminde kolaydan zora doğru ilerlemek, öğrencinin başarı duygusunu artırır. Her öğrencinin farklı bir öğrenme hızı ve tarzı olduğu kabul edilmeli, buna göre kişiselleştirilmiş bir yaklaşım uygulanmalıdır. Öğrenciler değerlendirmelerde bulunur ve hataların öğrenmenin doğal bir parçası olduğu, anlayışlı olmaları ve hataların düzeltilebileceği mesajı verilir (KB2.1). Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden belirli bir skala veya akor dizisini kullanarak teknikleri doğaçlama şeklinde uygulaması istenebilir.

Destekleme Tekniklerin uygulanışını gösteren videolar veya animasyonlar izletilebilir. Tekniklerin küçük bir bölümünü başarması için ”Bu hafta sadece legato geçişleri üzerinde çalışalım.” gibi kısa vadeli hedefler konabilir. Yavaş çekim videolarla parmak hareketleri detaylı şekilde incelenebilir.