3. TEMA: KÜRDİ MAKAM DİZİSİYLE İCRA

SAB11. Müziksel Çalma

E2.1. Empati

SDB2.1. İletişim , SDB2.2. İş Birliği

D4. Dostluk, D12. Sabır, D16. Sorumluluk

OB4. Görsel Okuryazarlık

GTR.6.3.1. Gitarda kürdi makamındaki şarkıları çalabilme

a) Gitarda kürdi makamındaki şarkıları çözümler.

b) Gitarda kürdi makamındaki şarkıları çalarken çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Gitarda kürdi makamındaki şarkıları çalarken çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Gitarda kürdi makamındaki şarkıları çalarken müziksel bileşenleri uygular.

Kürdi Makam Dizisi

dizi, gitar, kürdi

Temadaki öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarı ile ölçülebilir. Performans görevi olarak kürdi makamındaki dizileri çalma görevi verilir. Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formları ile değerlendirilebilir.

Bu tema kapsamında öğrencilerin temel düzeyde dizi kavramıyla tanıştıkları ve nota okuma becerisine sahip oldukları kabul edilir. Daha önce farklı bir dizi öğrenmiş oldukları ve kürdi dizisini öğrenmeye hazır oldukları kabul edilir. Öğrencilerin nota kağıdından eser takibi yapabilecekleri, ritmik düzenleri analiz edebilecekleri ve bireysel olarak deşifre sürecine katılım sağlayabilecekleri kabul edilir. Ayrıca bireysel ve toplu icra deneyimi yaşadıkları ve grup çalışmalarında müzikal uyum sağlama konusunda deneyim kazandıkları kabul edilir.

Öğretmen, dersin başında öğrencilerin makam bilgisi ve kürdi makamına dair mevcut farkındalıklarını değerlendirmek için kısa sorular sorar. Örneğin ”Daha önce hangi makamları öğrendiniz?”, ”Bir makamı oluşturan sesleri nasıl belirleyebiliriz?”, ”Kürdi dizisi hakkında bildiğiniz herhangi bir özellik var mı?” gibi sorularla öğrencilerin konuya dair düşünmelerini sağlar. Ardından öğretmen kürdi dizisinden kısa bir ezgi çalar ve öğrencilere ”Bu ezgide hangi karakteristik özellikleri duydunuz?”, ”Size tanıdık gelen veya diğer makamlardan farklı olan bir yön var mı?” gibi sorular yönelterek öğrencilerin dinleme ve analiz becerilerini gözlemler. Daha sonra, öğrencilere kürdi dizisinde basit bir melodik dizilim verilir ve nota kağıdı üzerinden bu dizilimi takip etmeleri, gerekirse hafifçe mırıldanmaları veya gitarlarıyla belirli sesleri denemeleri istenir. Öğretmen; bu süreçte öğrencilerin nota takibi yapma, makam içindeki ses ilişkilerini fark etme ve gitar üzerinde doğru sesleri bulma düzeylerini gözlemleyerek derse yön verir.

Öğrenciler, kürdi makamını öğrenirken makam kavramını günlük hayattaki ses ve melodi algılarıyla ilişkilendirebilirler. Örneğin ”Farklı bölgelerde dinlediğiniz türkülerde benzer tınılar duyduğunuz oldu mu? Bu ezgilerde hangi duygular ön plana çıkıyor?” gibi sorularla öğrenciler düşünmeye teşvik edilebilir. Ayrıca öğretmen ”Bir hikâyenin anlatım tarzı, o hikâyenin duygusunu nasıl etkiler? Müziğin makamları da anlatım tarzına benzer şekilde parçanın ruhunu nasıl değiştirir?” gibi sorular üzerinden öğrencilerin makamların müzikal ifadeye etkisini keşfetmelerini sağlayabilir. Öğrencilerden kürdi dizisinde çalınan bir melodinin kendilerine hissettirdiklerini tarif etmeleri ve bu hissi günlük hayattaki seslerle veya duygusal deneyimlerle karşılaştırmaları istenebilir. Grup tartışmalarında öğrenciler farklı bakış açılarını dinleyerek makamın müzikal anlatımdaki rolünü daha derinlemesine anlamaya çalışırlar.

GTR.6.3.1

Dersin başlangıcında kürdi makam dizisi etkileşimli tahta üzerinden kısa videolar aracılığıyla izletilir (OB4). Önce bireysel, ardından topluca icra edilir. Kürdi makamındaki eser, öğrencilere notalar üzerinden yansıtılır ve eserin yapısı hakkında gözlem yapmaları istenir (KB2.2). Eser dinletildikten sonra öğrencilerden nota kâğıdından takip ederek eserin melodik yapısını ve ritmik düzenini çözümlemeleri istenir. Eserin dinlenmesinin ardından öğrencilerden bireysel olarak deşifre yapmaları istenir. Deşifre sürecinde öğrenciler çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonu alır. Öğrenciler, deşifreyi ölçüler hâlinde adım adım tamamlar (D12.3). Bu aşamada öğretmen her öğrencinin gitara özgü doğru teknikle çalmasını denetler ve gerektiğinde geri bildirimlerde bulunur. Yavaş tempodan başlayarak öğrencilerin müzikal dinamikler, tempo uyumu ve melodik yapıyı dikkate alarak eserleri çalmaları sağlanır. Öğrencilerden ezgisel yapıyı ve ritmi uygun şekilde kullanarak kürdi makamındaki eseri doğru bir şekilde icra etmeleri beklenir. Eserin icrası sırasında öğrenciler arasında grup çalışmaları yapılır (SDB2.2). Bu süreçte öğrenciler birlikte çalarak notaları ve ritimleri takip eder, uyum içinde bir bütün oluştururlar (SDB2.1, SDB2.2). Her öğrenci, grup içindeki diğer öğrencilerin yaşadığı güçlüklere anlayışla yaklaşır, sabırla dinler ve gerektiğinde birbirlerine yardımcı olur (D4.2, D12.1, E2.1). Grup içinde her öğrencinin kendi rolünü en iyi şekilde yerine getirmesi ve böylece sorumluluk duygusunun gelişmesi beklenir (D16.1).

Öğrenciler kürdi dizisine uygun olarak farklı akorlar ve eşlikler ekleyerek eserin armonik yapısını keşfedebilirler.

Öğrencilerin teknik becerilerini güçlendirmek için parmak pozisyonlarına ve gitar tutuşuna yönelik ek çalışmalar yapılabilir. Parmak kaslarını esnetmek ve hız kazanmalarını sağlamak için basit egzersizler uygulanabilir.