1. TEMA: FLÜTTE SES ÜRETME 2

SAB11. Müziksel Çalma

E1.3. Azim ve Kararlılık, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E3.2. Odaklanma

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

FLT.3.1.1. Flütte “ikinci oktav do, sol diyez“ seslerini çalabilme

a) İkinci oktav do, sol diyez seslerini çözümler.

b) İkinci oktav do, sol diyez seslerini çalabilmek için duruş ve tutuş pozisyonunu alır.

c) İkinci oktav do, sol diyez seslerini çalabilmek için flüte özgü teknikleri kullanır.

ç) Öğrendiği seslerden oluşan egzersizleri çalarken müziksel bileşenleri uygular.

FLT.3.1.2. Flütte “fa, mi“ seslerini çalabilme

a) Fa, mi seslerini çözümler.

b) Fa, mi seslerini çalabilmek için duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Fa, mi seslerini çalabilmek için flüte özgü teknikleri kullanır.

ç) Öğrendiği seslerden oluşan egzersizleri çalarken müziksel bileşenleri uygular.

FLT.3.1.3. Flütte “si bemol“ seslerini çalabilme

a) Si bemol sesini çözümler.

b) Si bemol seslerini çalabilmek için duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Si bemol seslerini çalabilmek için flüte özgü teknikleri kullanır.

ç) Öğrendiği seslerden oluşan egzersizleri çalarken müziksel bileşenleri uygular.

FLT.3.1.4. Flütte öğrendiği seslerden oluşan egzersiz ve etüt çalabilme.

a) Öğrendiği seslerinden oluşan etüt ve egzersizleri çözümler.

b) Öğrendiği seslerle egzersiz, etüt çalabilmek için duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Öğrendiği sesleri kullanarak verilen egzersizi, etüdü çalabilmek için flüte özgü teknikleri kullanır.

ç) Öğrendiği seslerden oluşan egzersizleri ve etütleri çalarken müziksel bileşenleri uygular.

İkinci Oktav Do ve Sol Diyez Notalarının Öğretilmesi ve Çalınması

Flütte Fa ve Mi Notalarının Tekniklerinin Geliştirilmesi

Si Bemol Notasının Öğrenilmesi ve Uygulanması

Nota-Tempo-Melodi İlişkisinin Kavranması

analiz, fa, gözlem, ikinci oktav do, melodi, nefes kontrolü, parmak pozisyonu, ritim, si bemol, sol diyez, tekrar

Öğrenme çıktıları; doğru-yanlış soruları, eşleştirme soruları, gözlem formu, kontrol listesi araçları ile ölçülebilir. İkinci oktav do, sol diyez, fa, mi ve si bemol seslerinin parmak pozisyonları ve nefes kontrolü, doğru-yanlış ve eşleştirme soruları ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden öğrendikleri notaları içeren kısa bir egzersiz veya melodi çalmaları istenebilir. Performans sırasında doğru ritmik vurgu, nefes kontrolü, akıcılık ve teknik doğruluk değerlendirilebilir. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, gözlem formu ve öz/akran değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin “si, la, sol“ sesleri için doğru duruş, tutuş ve nefes tekniklerini kavramış oldukları; parmak pozisyonları, flütün yere paralel tutulması gibi temel becerileri doğru şekilde uygulayabildikleri; “si, la, sol“ seslerini içeren basit melodilerde ritmi takip edebildikleri ve melodiye uyum sağlayabildikleri, nota ve ritim arasındaki bağı kurarak ezgi akışını sürdürebildikleri, diyafram nefesi tekniğini temel düzeyde öğrenebildikleri ve nefesi sürekli bir şekilde kullanabildikleri kabul edilir.

Öğrencilerin hazır bulunuşlukları düzeylerini anlamak için etkin ve eğlenceli bir süreç planlanabilir. “Flüt Süperstarları“ oyunu oynanabilir. Öğretmen flütü doğru tutup tutmadığını, duruş pozisyonunun doğru olup olmadığını kontrol etmek için her öğrenciyi “süperstar“ ilan eder. Her öğrenci sırayla arkadaşlarının duruşlarını ve flüt tutuşlarını gözlemler. Örneğin “Sence Ayşe’nin flütü yere paralel mi? Omuzları rahat mı?“ gibi sorularla öğrenciler birbirlerini değerlendirebilir.

Öğrenciler, öğrendikleri notaları günlük hayatta duydukları müziklerde veya çevredeki doğal seslerde fark edebilirler. Örneğin televizyon reklam melodilerinde veya okul zili seslerinde bu notaların bulunduğu basit ritimler tanıtılabilir. Seslerin doğadaki yankıları, su damlalarının düşme ritimleri veya yağmur damlalarının melodik tınılarıyla ilişkilendirilebilir. Bu notaları içeren basit melodiler çalabilmek, öğrencilere doğum günü kutlamaları veya okulda düzenlenen etkinliklerde performans sergileme fırsatları yaratabilir.

FLT.3.1.1

İkinci oktav seslere ulaşabilmek için doğru nefes tekniklerini kullanmak önemlidir. Öğrenciler diyafram nefesi alarak nefes kontrolünü güçlendirebilir. İkinci oktav do ve sol diyez sesleri için gerekli parmak pozisyonlarını öğrenirler (OB1). İkinci oktav do ve sol diyez seslerinin öğretimi sırasında öğrenciler, kendi performanslarını analiz etmek ve geliştirmek için gözlem yapmayı öğrenirler. Öğretmen öğrencilerden çaldıkları notaların ses kalitesini, nefes sürekliliğini ve parmak pozisyonlarını dikkatle izlemelerini ister. Örneğin “Do notası mı yoksa sol diyez mi daha temiz çıktı?", “Nefesimi ne kadar süre tutabiliyorum?“ gibi sorularla öğrenciler gözlem yapmaya yönlendirilir. Öğrenciler hem kendi seslerini dinleyerek hem de arkadaşlarının performansını gözlemleyerek doğru ve hatalı uygulamaları ayırt eder. Gözlemlerini not alarak eksik ya da geliştirilmesi gereken alanları belirler ve bir sonraki denemelerinde bu alanlara odaklanır (KB2.2). Uygulamaya geçilmeden önce öğrencilerin sırasıyla ikinci oktav do ve sol diyez seslerinden oluşan kısa etüt ve egzersizlerin bonasını ardından solfejini yaparak çözümlemesi sağlanır. Öğretmen flütün doğru pozisyonda tutulup tutulmadığını ve parmakların deliklere doğru yerleşip yerleşmediğini kontrol eder, parmak pozisyonlarını gösterir ve öğrenciler aynısını uygular. Yüksek oktav sesleri çıkarabilmek için gereken kontrollü nefes ve ağız pozisyonu, öğrencilerin odaklanmasını gerektirir (E3.2). Doğru duruş ve tutuşun yanı sıra yüksek oktav sesleri çıkarmak için ağız pozisyonunun nasıl olması gerektiği gösterilir. Ağız hafifçe daha sıkı olmalı ve üfleme kuvveti daha kontrollü olmalıdır. Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde doğru duruş ve tutuşu uygular, hataları varsa düzeltir. Öğrenciler, sırasıyla ikinci oktav do ve sol diyez sesleri içeren basit ritmik kalıpları tanır ve tekrar eder. Do ve sol diyez notalarının nasıl göründüğünü ve flütte nasıl çalındığını öğrenir. Nota çizelgeleri veya görseller yardımıyla bu notaların flütteki yerlerini daha kolay ayırt edebilirler. Öğretmen tarafından çalınan kısa bir melodi ya da ritim örneği dinletilir ve öğrencilerden içindeki do ve sol diyez seslerini fark etmeleri istenir. Bu sesler sırayla öğretildikten sonra oyunla pekiştirilmesinin sağlanması önemlidir. Öğretmen her iki sesi “ikinci oktav do ve sol diyez“ çalarak öğrencilere dinletir. Ardından öğrenciler sırayla flütlerini çalarken doğru sesleri uyum içerisinde yakalamaya çalışır ve flüte özgü teknikleri uygulamaya gayret eder (SDB2.1). Doğru pozisyonları bulma ve doğru sesleri çıkarma sürecinde disiplinle, azim ve kararlılıkla pratik yapmaları gerekir (D3.1, E1.3, D12.3). Doğru sesi temiz bir şekilde çalabilen öğrenci “Ses Avcısı“ rozeti kazanır. Bu gibi ödüllerle kendilerine güvenleri artar ve doğru sesleri çıkarabileceklerine dair inanç kazanırlar (E1.4). Öğrenciler, ikinci oktav do ve sol diyez notalarını içeren kısa egzersizleri yavaş bir tempoda çalarak sesleri temiz çıkarmaya odaklanır. Ritimlere uygun olarak do ve sol diyez notalarından oluşan egzersizleri müziksel bileşenleri uygulayarak tekrar eder. Bu aşamada öğrencilere ritmi saymaları ya da içten tutmaları için rehberlik edilir. İkinci oktav do ve sol diyez sesleri arasında geçiş yapmayı öğrenirler. Bu geçişlerin yumuşak ve kontrollü olması için pratik yaparlar.

FLT.3.1.2

Öğrenciler, flütte “fa“ ve “mi“ seslerini çıkarabilmek için gerekli parmak ve ağız pozisyonlarını öğrenirken gözlem yapma becerilerini geliştirirler. Öğrencilerden “fa“ ve “mi“ seslerini çıkarırken parmak pozisyonlarının doğruluğuna, ağız açıklığına ve nefes kontrolüne dikkat etmeleri istenir. Öğrenciler, ayna karşısında durarak ağız ve parmak pozisyonlarını gözlemler. Ayrıca öğretmenin gösterdiği parmak pozisyonları ve nefes tekniklerini inceleyerek kendi uygulamalarıyla karşılaştırır. Gerektiğinde gözlem formu doldurarak hangi uygulamalarda iyileşme gerektiğini not alırlar. Öğrenciler, uygulamalarını “doğru uygulama“, “eksik uygulama“, “iyileştirme gereken alanlar“ gibi kategorilere ayırır ve bu gözlemlerini kaydederler (KB2.2). Öğrencilerin müzikteki temel ses bilgilerini pekiştirmeleri amacıyla “fa” ve “mi” seslerinden oluşan kısa etüt ve egzersizler üzerinde çalışmalar yapılır. Bu süreçte öğrencilerden ilgili egzersizlerin nota bonalarını ve solfejlerini yapmaları ve her bir çalışmayı detaylı olarak çözümlemeleri beklenir. Egzersizlerin bonası yapılırken notaların doğru ifade edilmesi ve ritmik yapıların dikkatlice analiz edilmesi sağlanır. Öğrenciler, flütte sırasıyla “fa“ ve “mi“ seslerini çıkarmak için gerekli parmak pozisyonlarını öğrenir. Bu yeni parmak pozisyonları, öğrencilerin doğru teknikleri öğrenmeleri için güçlü bir odaklanma gerektirir (E3.2). Öğretmen bu pozisyonları gösterir ve öğrencilerden doğru pozisyonu uygulamalarını ister. Öğrenciler, sırasıyla “fa“ ve “mi“ seslerini çıkarabilmek için doğru nefes almayı ve üflemeyi öğrenir. Öğretmen diyafram nefesinin önemini vurgular ve öğrencilerin nefeslerini kontrollü şekilde kullanmalarını sağlar. Bu beceri, öğrencilerin öğrenme sürecinde disiplinli bir şekilde ilerlemelerini sağlar (D16.3, E1.3). Öğrenciler, flüte özgü doğru duruş ve tutuş pozisyonu alarak ağız pozisyonlarını ayarlayarak flütte daha temiz bir ses çıkarabilmek için ağız açıklığını ve üfleme gücünü kontrol etmeyi dener. Ağız pozisyonunu doğru ayarlayarak öğrenciler daha güvenli bir ses çıkarma yeteneği kazanır (E1.4). Öğrenciler, “fa” ve “mi” seslerini içeren kısa egzersizlerdeki ritim ve melodi farklarını anlamaya çalışır. Öğretmen belirli bir ritim içinde “fa” ve “mi” seslerini kullanarak bir örnek çalar ve öğrenciler bu ritmik yapıyı fark etmeye çalışır. Öğrencilerin ritmi doğru anlamaları ve odaklanarak doğru sesleri çıkarmaları önemlidir (E3.2). Öğrenciler, “fa” ve “mi” seslerinden oluşan kısa egzersizleri flüte özgü teknikleri kullanarak çalar. Öğretmen yavaş bir tempoda başlayarak öğrencilerle birlikte egzersizi uygular. Yavaş tempoda yapılan pratik, öğrencilerin doğru sesleri güvenle çalmalarına ve sabırla gelişimlerini izlemelerine yardımcı olurken motivasyonlarını ayarlamalarına yardımcı olur (D12.3, E1.3, SDB1.2). Öğrenciler, tempoya uygun çalma ve doğru sesi çıkarma konusunda pratik yapar. Öğrenciler, “fa” ve “mi” notalarından oluşan egzersizi müziksel bileşenleri uygulayarak öğretmenin verdiği ritimle çalmaya çalışır. Ritim ve melodi uyumunu yakalayarak “fa” ve “mi” sesleri arasındaki geçişleri kontrol etmeyi öğrenir. Öğrenciler, öğrendikleri “fa” ve “mi” seslerini pekiştirmek için öğretmen rehberliğinde tekrar çalışmaları yapar. Bu sayede, “fa” ve “mi” seslerinin flütte doğru şekilde çalınması sağlanır ve müziksel bileşenlere uygun çalma becerisi geliştirilir.

FLT.3.1.3

Si bemol notasının çalınması sırasında öğrencilerin gözlem yapma becerileri desteklenir. Öğrenciler, si bemol notasını çalarken dikkat etmeleri gereken ölçütler açıkça ifade edilir. Öğrenciler, ayna karşısında parmaklarının delikler üzerinde doğru konumlandığını ve ağız açıklığının si bemol notasını çıkaracak şekilde ayarlandığını gözlemler. Ayrıca seslerinin netliğini analiz etmek için kısa süreli üflemeler yapar ve gerektiğinde öğretmen rehberliğinde tekrar denerler. Öğrenciler, gözlemlerini not ederek kendilerini değerlendirir. Örneğin “Ağız pozisyonum doğru ama nefesim yetersiz.", “Parmak pozisyonum biraz hatalı.“ gibi tespitlerle geliştirme alanlarını belirlerler. Bu gözlemler, bir ilerleme formuna kaydedilir (KB2.2). Öğrencilerin müzikteki temel becerilerini geliştirmeleri amacıyla si bemol notası üzerine yoğunlaşan egzersizler ve etüt çalışmaları yapılır. Bu süreçte öğrencilerden si bemol notasını içeren melodilerin bonasını ve solfejini yapmaları ve bu çalışmaları detaylı bir şekilde çözümlemeleri beklenir. Bona çalışmaları sırasında öğrenciler, si bemol notasının gam içindeki yerini ve işlevini öğrenirken ritim ve melodik yapıların doğru analiz edilmesine de özen gösterir. Solfej aşamasında si bemol notasını içeren melodilerin doğru tonda ve ritmik doğrulukla ifade edilmesine odaklanılır. Öğretmen si bemol notasını çalmak için gereken doğru duruş, tutuş ve parmak pozisyonlarını gösterir. Öğrencilerden bu pozisyonları flütlerinde uygulamalarını ister. Bu süreçte si bemol notasına özel parmak yerleşimini anlamaları sağlanır. Öğrenciye iki farklı si bemol sesi pozisyonu olduğu (sol el baş parmak tutuşu, fa tuşu tutuşu) anlatılır, gösterilir ve uygulatılır (SDB2.1). Si bemol notasını temiz bir şekilde çalmak için doğru nefes almayı ve üflemeyi öğrenmeleri sağlanır. Öğrenciler doğru pozisyonları öğrenirken dikkatli bir şekilde odaklanmaları, başarıya ulaşmalarına katkıda bulunur (E3.2). Öğretmen diyafram desteğiyle nasıl nefes alınacağını ve si bemol notası için ideal ağız pozisyonunu gösterir. Öğrenciler, si bemol notasını çıkarmak için kontrollü nefesle kısa sesler çıkararak bu sesi doğru şekilde çalmayı dener. Bu çalışma, nota üzerinde hâkimiyet kazanmalarına yardımcı olur. Öğrenciler, bu yeni teknikleri öğrenirken kendilerine güvenmeleri ve denemeler yapmaları önemlidir (E1.4). Öğrenciler, si bemol notasını içeren basit bir egzersizde ritim ve melodi öğelerini ayırt etmeye çalışır. Öğretmen ritim vuruşlarını veya melodi yapısını belirginleştirerek örnek çalar; böylece öğrenciler flüte özgü teknikleri, ritmi ve melodi akışını ayırt etmeye odaklanır. Öğretmen si bemol notasının müzik yazısındaki yerini gösterir. Öğrenciler, si bemol notasını diğer notalardan ayırt etmeyi ve müzik kağıdında gördüklerinde tanımayı öğrenirler. Öğrenciler, si bemol notasını içeren kısa egzersizleri öğretmen rehberliğinde çalarlar. Bu egzersizlerde tempoya uygun çalma, temiz ses çıkarma ve si bemol notasını doğru bir şekilde kullanma pratiği yaparlar. Bu süreç, öğrencilerin sesleri doğru şekilde yakalama yeteneklerini geliştirmeleri için onlara tekrar deneme gücü verir (D3.1, E1.3). Öğretmen, öğrencilerin ritmi bozmadan si bemol notasını çalmalarını sağlar. Öğrenciler, ritim duygusunu kaybetmeden doğru nota ile müziksel bileşenleri uygulayarak çalmaya çalışır. Bu çalışma ritim ve tempo uyumunu geliştirmelerine yardımcı olur.

 FLT.3.1.4

 Öğrenciler; flütte si, la, sol, ikinci oktav do, sol diyez, fa, mi ve si bemol notalarını öğrenirken özetleme becerilerini de geliştirirler. Öğrenciler; si, la, sol, ikinci oktav do, sol diyez, fa, mi ve si bemol notalarını çalarken her bir notanın parmak pozisyonunu, nefes kontrolünü ve çıkardığı sesin temizliğini analiz eder. Öğretmenin gösterdiği örnekler üzerinden bu notaların sırasını ve melodik yapıdaki rollerini inceleyerek anlamaya çalışır. Öğrenciler, notaları oktavlara (birinci ve ikinci oktav) veya teknik gereksinimlere (parmak pozisyonu, nefes kontrolü) göre kategorize eder. Etütteki notaları “kolay geçiş“, “zorlu geçiş", “dikkat edilmesi gereken hususlar“ gibi başlıklar altında gruplandırır. Öğrenciler, öğrendikleri bilgileri ve gözlemlerini kendi kelimeleriyle özetler. Örneğin “Si bemol notasında parmaklarımı daha doğru yerleştirmeliyim. İkinci oktav do sesini çıkarmak için daha fazla nefes kontrolüne ihtiyacım var. Sol diyezden fa sesine geçerken temiz bir ses elde etmek için daha fazla dikkat gerektiriyor.“ Öğretmenin verdiği ritim ve melodi yapısını özetleyerek parçanın genel akışını arkadaşlarına açıklayabilirler (KB2.3). Öğrencilerin müzikteki ses bilgisi, nota okuma ve yorumlama becerilerini geliştirmeleri amacıyla si, la, sol, ikinci oktav do, sol diyez, fa, mi ve si bemol notalarından oluşan özel etüt ve egzersiz çalışmaları hazırlanır. Bu çalışmalar sırasında öğrencilerden verilen melodilerin bonalarını detaylı bir şekilde oluşturmaları, doğru şekilde solfej yapmaları ve her bir çalışmayı analiz ederek çözümlemeleri beklenir. Bona hazırlığında farklı tonlarda yer alan bu seslerin birbirleriyle uyumu ve melodik yapıya etkisi incelenirken ritmik düzenlemelerin doğruluğuna dikkat edilir. Solfej aşamasında öğrenciler bu sesleri doğru bir tonda, ritmik hassasiyetle ve müzikal ifadeyle icra etmeye odaklanır. Öğrenciler, her bir nota için flüte özgü doğru duruş ve tutuşu, doğru parmak pozisyonlarını öğrenir ve uygular. Öğrenciler, her bir notayı ayrı ayrı çalarak temiz ve kontrollü sesler elde etmeye çalışır. Öğrenciler; si, la, sol, ikinci oktav do, sol diyez, fa, mi ve si bemol notalarını içeren bir etüt veya egzersizde ritim yapısını ayırt etmeye çalışır. Öğretmen her ritmi vurgulayarak öğrencilerin bu yapı içinde notaların konumunu anlamasını sağlar (SDB2.1). Öğrencilerin ritmi doğru anlamaları ve odaklanarak doğru sesleri çıkarmaları önemlidir (E3.2). Öğrenciler, notaların ardışık dizilimini ve melodik akışını takip eder. Her bir sesin ezgiyi nasıl oluşturduğunu kavrayarak parçadaki melodi hattını öğrenirler. Öğrenciler, bu sekiz notadan oluşan bir etüt veya egzersizi belirlenen tempoda flüte özgü teknikleri kullanarak çalmaya çalışır. Öğretmen yavaş bir tempoda başlamalarını sağlar ve doğru nota sırasını izlemelerine rehberlik eder. Öğrenciler, etüdün ritmine ve melodik yapısına uygun şekilde çalarak doğru notalar arasındaki geçişleri sağlar. Bu çalışma, müziksel bileşenlerin uyum içinde çalınmasını destekler. Öğrenciler, bu sekiz notayı içeren etütlerde disiplin kazanmak için düzenli tekrar yaparak becerilerini pekiştirir ve notalar arasındaki geçişleri daha akıcı hâle getirirler (D3.1). Tekrar yoluyla öğrencilerin öz güven kazanması, notaların flütte doğru pozisyonda ve temiz bir şekilde çalınması sağlanır (E1.4). Bu çalışmalar öğrencilerin öğrenme sürecinde disiplinli bir şekilde ilerlemelerini sağlar (SDB1.2, E1.3). Performans görevi olarak öğrencilerden öğrendikleri notaları içeren kısa bir egzersiz veya melodi çalmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Ayrıca süreç değerlendirilirken gözlem formu, kontrol listesi, çalışma kâğıtları ve öz/akran değerlendirme formları kullanılabilir.

Öğrencilerin öğrendikleri notalarla daha uzun ve ritmik açıdan zengin egzersizler oluşturulabilir. Aynı notalar üzerinde farklı kombinasyonlarla teknik tekrarlar yapılması sağlanabilir. Öğrencilerin nefeslerini daha uzun süre kontrollü bir şekilde tutmalarını ve notaları daha temiz çalmalarını hedefleyen çalışmalar yapmaları teşvik edilebilir. Aynı notaları farklı tonlamalarla (yumuşak, güçlü) çalmayı deneyerek müzikal ifadelerini geliştirmeleri desteklenebilir. Çaldıkları notaların temizliğini, nefes sürekliliğini ve parmak pozisyonlarını değerlendiren bir form doldurmaları istenebilir.

Öğrencilere öğrendikleri notaları adım adım öğretmek için her aşamanın ayrı bir odak noktası olarak ele alınması sağlanabilir. Öğrencilerin öncelikle parmak pozisyonlarına ardından nefes pozisyonlarına odaklanmaları tavsiye edilebilir. Flüt üzerine küçük etiketler yerleştirilerek öğrencilerin parmak pozisyonlarını görselleştirmeleri desteklenebilir. Nota çizelgelerinin sürekli kullanılması, öğrencilerin notaları ve yerleşimlerini daha kolay kavramalarına yardımcı olabilir. Öğrencilerin ritmi anlamaları için egzersizler çok yavaş bir tempoda başlatılabilir ve başarı sağlandıkça kademeli olarak hızlandırılabilir. Ayna karşısında çalışarak parmak yerleşimlerini ve nefes kontrollerini gözlemlemeleri sağlanabilir.