1. TEMA: ÇALGILARI TANIYORUM

KB1. Temel Beceriler

E1.1. Merak, E2.5. Oyunseverlik

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

FLT.1.1.1. Çalgıları tanıyabilme

Çalgıların Tanıtımı

çalgı, çalgı türleri, telli çalgılar, üflemeli çalgılar, vurmalı çalgılar, yaylı çalgılar

Öğrenme çıktıları; eşleştirme soruları, soru-cevap, doğru-yanlış soruları kullanılarak değerlendirilebilir. Yapboz oyunu oynanabilir. Öğrencilerin çalgı çeşitlerini somutlaştırmaları için müzik mağazasına gitmeleri ve gözlem yapmaları performans görevi olarak verilebilir. Performans görevi; çalgı çeşitlerini tanıma, çalgıların fiziksel farklılıklarını belirleme, malzeme ve ses özelliklerini karşılaştırma, mağaza görevlisiyle etkileşim, soru sorma gibi kriterler belirlenerek analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin çevrelerinde farklı çalgılar olduğunu ve bu çalgıların şekil, büyüklük ve malzeme bakımından birbirinden farklı olabileceğini bildikleri; nesneleri büyüklük, renk veya dokularına göre gruplandırabilecekleri kabul edilir.

Öğrencilerin çalgılarla ilgili mevcut bilgilerini belirlemek için çeşitli yöntemler birlikte kullanılabilir. Örneğin “Daha önce hiç çalgı gördünüz mü?“, “Hangi çalgıları biliyorsunuz?“, Çalgılar neye benziyor?“ gibi sorularla öğrencilerin çalgılarla ilgili farkındalık düzeyleri ve ön bilgileri değerendirilebilir. Ardından öğrencilerin görsel algılarını ölçmek amacıyla çalgılarla ilgili bildiklerini çizmeleri istenebilir. Çizimlerini anlatmaları teşvik edilerek hangi fiziksel özelliklere dikkat ettikleri ve çalgılar hakkındaki düşünceleri alınabilir.

Öğrencilerin çalgıları günlük yaşamla ilişkilendirerek tanımalarını sağlamak için çevrelerinde gördükleri nesnelerden ve deneyimlerinden yola çıkılabilir. Örneğin “Evde büyük ve küçük tencereleri yan yana koyduğunda büyüklük farkını görebiliyorsun. Çalgılar da büyük ya da küçük olabilir mi?“, “Bazı oyuncaklar sert, bazıları yumuşaktır. Çalgılar da farklı malzemelerden yapılabilir mi?“ gibi sorularla öğrencilerin çalgıları fiziksel yönleriyle anlamlandırmaları sağlanabilir. Öğrencilerin oyuncakları ve çevrelerindeki nesneleri gözlemleme alışkanlıklarından yola çıkılarak çalgılarla benzerlik kurmaları sağlanabilir. “Büyük çalgılar nerede durur, küçük çalgılar nerede saklanır?“, “Tahta bir çalgıyla metal bir çalgı nasıl farklı görünebilir?“ gibi sorular yöneltilerek çalgıların fiziksel özelliklerine yönelik dikkatleri çekilebilir. Ayrıca gündelik yaşamda kullanılan bazı eşyalarla çalgıların benzer olabileceği keşfedilir. Örneğin “Bazen büyük bir kutu ya da tahta parçası gördüğümüzde ona dokunmak isteriz. Çalgılar da farklı dokularda olabilir mi?“ sorusuyla çalgıların yüzey özellikleri fark ettirilebilir.

FLT.1.1.1

Öğrencilerin çevrelerinde bulunan çalgıları fark etmeleri ve bu çalgıları gözlemleyerek keşfetmeleri sağlanır. Öğretmen “Çalgılar neye benziyor?“, “Çalgıların şekilleri neden farklıdır?“, “Neden bazı çalgılar büyük, bazı çalgılar küçüktür?“ gibi sorularla öğrencilerin merak duygularını harekete geçirir (E1.1). Sınıfa çeşitli çalgı görselleri, maketler veya gerçek çalgılar getirilerek; öğrencilerin çalgıları dokunarak, inceleyerek ve karşılaştırarak gözlem yapmalarına rehberlik edilir. “Bu çalgı sert mi, yumuşak mı?“, “Bu çalgının şekli nasıl?“ gibi sorularla çocukların dikkat etmeleri gereken özellikler belirlenir. Öğrenciler çalgılara dokunarak, çalgıların büyüklüklerini kıyaslayarak ve çalgıları farklı açılardan inceleyerek gözlem yaparlar. Öğretmen, çocukların gözlem yaparken kullanabilecekleri araçları (büyüteç ile yakından bakma, gözleri kapatarak dokunarak hissetme, çalgıları farklı açılardan inceleme vb.) tanıtır. Öğrenciler, gözlemlerini sözlü olarak ifade eder ve öğrendiklerini paylaşır (SDB2.1). Öğrenciler, çalgılar hakkında daha fazla bilgi edinme ihtiyacını fark eder ve öğretmenlerine veya arkadaşlarına sorular yöneltir (OB1). Öğrenciler, çalgıları dikkatlice gözlemleyerek sabırla incelemelerini tamamlar ve bu süreçte etkilendiği içsel ve dışsal faktörleri fark edip süreci doğru yönetir (D12.2). Gözlem sonuçları, sınıfta eğlenceli grup etkinlikleriyle ve oyunlarla kaydedilir (E2.5). Büyük çalgılar bir köşeye, küçük çalgılar başka bir köşeye konur. Tahta çalgılar bir tarafa, metal çalgılar başka bir tarafa ayrılır. Sert yüzeyli çalgılar ile yumuşak yüzeyli çalgılar karşılaştırılır. Öğretmen, çocuklarla birlikte çalgıları benzer özelliklerine göre sınıflandırır ve basit şekiller veya renkli kartlarla gösterir (KB2.2). Öğrenciler, verilen görevleri özenle ve çalışkanlıkla tamamlamak için çaba gösterir ve hedeflerine ulaşmak için hazırladıkları planı uygular (D3.2). Öğrencilerin öğrendiklerini hatırlamalarını kolaylaştırmak için çalgıları büyüklük, malzeme veya şekline göre gruplayan bir poster hazırlanır. Bu süreçte öğrenciler arkadaşlarıyla iş birliği yaparak çalgıları sınıflandırır ve fikirlerini paylaşır (SDB2.2). Öğrenciler çalgıları renk, doku, büyüklük gibi fiziksel özelliklerine göre sınıflandırdıktan sonra bu çalgıları çalma biçimlerine göre gruplandırır. Öğretmen “Neden bazı çalgılar tokmakla, bazı çalgılar elle ve bazı çalgıla üflenerek çalınıyor?“ gibi sorularla öğrencilerin çalgı türlerini keşfetmelerine rehberlik eder. Öğrenciler, elleriyle vurduklarında veya salladıklarında ses çıkaran çalgıları fark ederler (davul, tef, marakas vb.). Öğrenciler, telleri gerilmiş ve parmakla ya da yayla titreştirilen çalgıları gözlemler (gitar, keman, arp vb.). “Öğrenciler, nefes yoluyla çalınacak şekilde tasarlanmış çalgıları fark eder (flüt, melodika vb.). Bu süreçte çalgıların yapısal ve çalma biçimine dayalı farklılıkları gözlemlenir. Öğretmen, öğrencilerin çalgıları dokunarak ve hareketlerini inceleyerek hangi gruba ait olduğunu anlamalarına yardımcı olur (SDB3.1).Öğrencilerden çalgı çeşitlerini somutlaştırmaları için müzik mağazasına gitmeleri ve gözlem yapmaları istenebilir. Performans görevi; çalgı çeşitlerini tanıma, çalgıların fiziksel farklılıklarını belirleme, malzeme ve ses özelliklerini karşılaştırma, mağaza görevlisiyle etkileşim, soru sorma gibi kriterler belirlenerek analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrenciler, çalgıların benzerliklerine ve farklılıklarına dair gözlemlerini hareketlerle, görsellerle veya oyunlarla ifade ederler. Vurmalı çalgıları taklit eden bir hareket yaparak tanımlarlar. Telli çalgıları taklit eden bir hareket yaparlar. Üflemeli çalgılar için üfleme hareketi yaparak türünü gösterirler. Dersin sonunda öğretmen “Hangi çalgılar tokmakla çalınıyor?“, “Hangi çalgılar üflenerek çalınıyor?“, “Telli çalgılar nasıl görünüyor?“ gibi sorularla öğrencilerin gözlemlerini pekiştirir. Öğrencilerin öğrenme sürecindeki gelişimlerini değerlendirmek için gözlem formları, kontrol listeleri kullanılabilir. Öğrencilere çalgı çeşitlerini somutlaştırmaları için müzik mağazasına gitmeleri ve gözlem yapmaları performans görevi olarak verilebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin keşiflerini derinleştirmek için çeşitli etkinlikler uygulanabilir. “Çalgı Dedektifleri“ etkinliğinde öğrenciler; çalgıları büyüklük, malzeme ve şekillerine göre karşılaştırarak sınıflandırabilir ve buldukları çalgıları çizebilir. “Çalgı Modelleme Atölyesi“ etkinliğinde ise oyun hamuru, kâğıt, karton gibi malzemelerle çalgı modelleri oluşturabilir; bu çalgıların neden bu şekilde tasarlandığını tartışabilirler. Öğrencilerin analitik düşünmelerini sağlamak için “Kendi Çalgı Sınıflandırmamı Yapıyorum“ etkinliği yapılabilir; burada çalgılar, öğrencilerin belirlediği kriterlere göre gruplanabilir.

Öğrencilerin çalgıları tanımasını desteklemek için somut, tekrar eden ve yönlendirmeli etkinlikler uygulanabilir. Öğrencilerin öğrenme sürecini kolaylaştırmak için çalgılar, belirgin fiziksel özelliklerine göre gruplandırılarak (sadece büyük çalgılar, sadece tahta çalgılar vb.) sunulabilir. Öğrencilerin karşılaştırmalar yaparak farklılıkları anlamaları için büyük-küçük, sert-yumuşak gibi ikili eşleştirme oyunları oynatılabilir.