2. TEMA: BAĞLAMADA Mİ VE FA PERDELERİNİ ÖĞRENİYORUM
SAB11. Müziksel Çalma
E3.2. Odaklanma, E2.5. Oyunseverlik
SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği
D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D10. Mütevazılık
OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı
BAĞL.2.2.1. Bağlamada mi perdesini çalabilme
a) Bağlamada mi perdesini çözümler.
b) Bağlamada mi perdesinde duruş ve tutuş pozisyonu alır.
c) Bağlamada mi perdesinde çalgıya özgü teknikleri doğru kullanır.
ç) Bağlamada mi perdesinde müziksel bileşenleri uygular.
BAĞL.2.2.2. Bağlamada fa perdesini çalabilme
a) Bağlamada fa perdesini çözümler.
b) Bağlamada fa perdesinde duruş ve tutuş pozisyonu alır.
c) Bağlamada fa perdesinde çalgıya özgü teknikleri doğru kullanır.
ç) Bağlamada fa perdesinde müziksel bileşenleri uygular.
Bağlamada Mi ve Fa Perdesi
eser, ezgi, ritim
Temadaki öğrenme çıktıları; performans görevi, gözlem formu, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden bağlamada öğrendikleri "re, mi, fa" perdelerini içeren tekerlemeleri ve sayışmaları çalmaları istenebilir. Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formları ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin bağlamada farklı perdelerin kullanılacağını öğrendikleri kabul edilmektedir.
Öğrencilerin bağlamada mi ve fa seslerinin perde yerlerini gösterebilmeleri ve bu sesleri tezene ile çalabilmeleri için çeşitli sorular yöneltilebilir ve kısa uygulamalar yaptırılabilir. “Bağlamada mi sesinin yerini gösterebilir misiniz?”, “Fa sesi hangi perdededir? Gösteriniz.”, “Bu sesleri tezene ile çalabilir misiniz?” gibi sorular sorulabilir. Bu şekilde öğrencilerin ön bilgileri ve çalgı üzerindeki hâkimiyet düzeyleri değerlendirilebilir.
Öğrencilerin günlük yaşamda karşılaştıkları seslerden yararlanılabilir. Örneğin araba kornasının aniden ve belirgin çıkması ile bağlamada perdeye doğru basıldığında duyulan net ses ilişkilendirilebilir. Kapı zili veya oyuncak düğmesine basıldığında çıkan farklı seslerin bağlamadaki perdelerin tınısına benzediği vurgulanabilir. Televizyon kumandasındaki doğru tuşa basarak ses seviyesinin ayarlanması örneğiyle doğru perdeye basıldığında istenilen sesin elde edilebileceği açıklanabilir. Bu örnekler aracılığıyla öğrencilerin ses–hareket ilişkisini kavramaları ve mi ile fa notalarının yerini keşfetmeleri desteklenebilir.
BAĞL.2.2.1
Öğretmen, etkileşimli bir video yardımıyla öğrencilere bağlamanın sapındaki mi notasının perde yerini ve doğru parmak pozisyonunu gösteren görsel materyaller sunar (OB2). Etkileşimli video ile mi notasını bulmalarını sağlayan sorular, öğrencilerin bu soruları yanıtlamasıyla öğrenmelerini pekiştirir. Öğrenciler, videoda yer alan sorulara cevap vererek mi notasının yerini ve doğru parmak pozisyonunu dijital ortamda etkileşimli bir şekilde öğrenirler. Öğrenciler, video içindeki yönlendirmelere uyarak mi notasına basarak doğru sesi çıkarmak için pratik yapar ve öğretmen, öğrenciye geri bildirimde bulunur (OB4). Öğrenciler, mi notasına basarak tezene kullanımı ile ses çıkarmayı denerler. Öğrenciler sırasıyla mi notasına basarak tezene ile vuruş yapar ve doğru sesi çıkarır. Doğru parmak pozisyonu ve tezene kullanımı, öğretmen tarafından gözlemlenir ve gerektiğinde düzeltmeler yapılır. Öğrencilerden dönütleri dikkate alarak hatalarını düzeltmeleri beklenir (D10.1). Öğretmen, öğrencilere basit bir ritim verir (1, 2, 3, 4 şeklinde sayarak) ve bu ritimde mi notasına tezene ile vurmalarını ister (E3.2). Öğrenciler, küçük gruplar hâlinde mi notasını çalmayı tekrar eder (OB9). Bu etkinlik ile grup içi iletişimi sağlayarak birbirlerini gözlemlemeleri ve desteklemeleri için bir fırsat sağlanır (SDB2.1, D3.4). Öğretmen, mi notasında doğru vuruş yapan öğrencileri teşvik etmek için oyunlar tasarlayabilir. Örneğin “Mi notasında doğru sesi çıkarıp ritmi tamamla.“ şeklinde bir yarışma yapılabilir (SDB2.2, E2.5).
BAĞL.2.2.2
Öğretmen, bağlamanın sapındaki fa notasının yerini görsel ve dijital materyaller aracılığıyla gösterir (OB4). Öğrenciler, etkileşimli bir video yardımıyla fa perdesinin doğru parmak pozisyonunu öğrenir. Video içinde yer alan sorular, öğrencilerin fa notasının yerini bulmalarını ve doğru parmak pozisyonunu seçmelerini sağlar. Öğrenciler, video üzerinden “Fa notasının doğru yerini buldunuz mu?“ gibi sorulara yanıt verirler ve ardından fa perdesine basarak doğru sesi çıkarma alıştırması yaparlar (OB4). Öğrenciler, fa perdesine basarak tezene kullanımı ile ses çıkarmayı denerler. Öğrenciler sırasıyla fa notasına basarak tezene ile vuruş yapar ve doğru sesi çıkarır. Doğru parmak pozisyonu ve tezene kullanımı, öğretmen tarafından gözlemlenir ve gerektiğinde düzeltmeler yapılır. Öğretmen, öğrencilere basit usulde alıştırmalar ve parmak egzersizleri vererek sağ el ve sol el koordinasyonunu sağlar (OB9). Bağlamada basit tekerlemeler ve sayışmaları uygulayarak ezgisel yapıya uygun çalar. Öğrenciler, ezgileri gruplar hâlinde çalarak birbirlerini gözlemleyip desteklemeleri için bir fırsat elde eder (SDB2.1, D4.1).
Mi ve fa notasına yönelik hız egzersizleri ve parmak egzersizleri düzenlenebilir. Bu egzersizler öğrencilerin teknik becerilerini hızla geliştirmelerine yardımcı olabilir. Öğrencilerden öğrendikleri notalardan hareketle kendilerine özgü ezgiler yapmaları beklenebilir.
Öğrencilerin mi ve fa notalarına parmak geçişlerini geliştirmek için öğretmen sol el kaslarını güçlendiren kısa ve basit egzersizler önererek düşük tempoda çalışmalarını isteyebilir. Grup çalışmaları düzenlenerek öğrencilerin birbirlerinin doğru parmak yerleşimlerini gözlemlemeleri ve hatalarını düzeltmeleri teşvik edilir.