1. TEMA: BAĞLAMADA RE PERDESİNİ ÖĞRENİYORUM
SAB11. Müziksel Çalma
E2.5. Oyunseverlik, E3.2. Odaklanma
SDB2.1. İletişim
D3. Çalışkanlık
OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı
BAĞL.2.1.1. Bağlamada re perdesini çalabilme
a) Bağlamada re perdesini çözümler.
b) Bağlamada re perdesi ile duruş ve tutuş pozisyonu alır.
c) Bağlamada re perdesi üzerinde çalgıya özgü teknikleri kullanır.
ç) Bağlamada re perdesinde müziksel bileşenleri uygular.
BAĞL.2.1.2. Bağlamada dörtlük ve sekizlik notaları tezene ile çalabilme
a) Bağlamada re perdesindeki dörtlük ve sekizlik notaları çözümler.
b) Bağlamada re perdesindeki dörtlük ve sekizlik notaları çalarken doğru duruş ve tutuş pozisyonunu uygular.
c) Bağlamada re perdesindeki dörtlük ve sekizlik notaları tezene ile çalar ve çalgıya özgü teknikleri kullanır.
ç) Bağlamada re perdesindeki dörtlük ve sekizlik notaları müziksel bileşenlerle birlikte uygular.
Bağlamada Re Perdesi
Dörtlük Notalar
Sekizlik Notalar
nota, perde, süre, vuruş
Temadaki öğrenme çıktıları; performans görevi, gözlem formu, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden bağlamanın bölümlerini tanıtan sunum yapmaları istenilebilir. Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formları ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin bağlamada olan her bir perdenin bir nota karşılığı olduğunu öğrendikleri ve tezene vuruş tekniğini uygulayabildikleri kabul edilmektedir.
Öğrencilere bağlamanın hangi müzik topluluklarında yer alabildiği sorulabilir. Bu toplulukları oluşturan her bir unsurun nasıl bir enstrüman olabildiğiyle ilişki kurulabilmekte ve enstrümanları oluşturan unsurların da parçalar olabildiği ifade edilerek öğrencilerden bağlamanın bölümlerini ve bu bölümler arasındaki ilişkileri açıklayabilmeleri istenebilir. Daha sonra öğrencilerin bağlamayı ve tezeneyi nasıl tutabildikleri sorulabilir ve ritim kalıpları hakkında bilgilendirme yapılarak önceki öğrenmelerini hatırlayabilmeleri sağlanabilir.
Öğrencilerin günlük yaşamdan örneklerle bağlantı kurmaları sağlanabilir. Örneğin yürürken attıkları adımların düzenli aralıklarla gerçekleşmesi, dörtlük ve sekizlik notaların süre değerleriyle ilişkilendirilebilir. “Bir marşı ritmine uygun şekilde alkışladığında uzun ve kısa vuruşları ayırt edebildin mi?“ sorusuyla öğrencilerin önceki deneyimlerinden yararlanmaları sağlanabilir. Öğrencilerin daha önce öğrendikleri duruş ve tutuş pozisyonlarını hatırlamaları istenerek bu becerileri re perdesinde uygulamaları teşvik edilebilir.
BAĞL.2.1.1
Bağlamanın sap üzerindeki re perdesinin konumu görseller aracılığıyla gösterilir (OB4). Öğrencinin re perdesinin konumuna odaklanması sağlanır (E3.2). Bu notaya basmak için sol elin 1. parmağının kullanılacağını bilir.Öğrencilere bağlamada re perdesine basmaları için rehberlik edilir ve pozisyon gösterilir. Her öğrenciye sırasıyla bağlamada re perdesine parmağını konumlandırma fırsatı verilir. Öğretmen, öğrencinin doğru sesi çıkarıp çıkarmadığını gözlemler ve gerektiğinde el veya parmak pozisyonunu düzeltir. Öğrenciler, re perdesine bastıktan sonra alıştırmalar ile nota çalma çalışması yapar. Çalgıya özgü teknikleri kullanarak ezgisel yapıya uygun bir şekilde çalma becerilerini geliştirir (D3.4, OB9). Öğrencilere re perdesine doğru basma, nota çalma ve ezgisel yapıya uygun çalma becerilerini kazandırmak amacıyla performans görevi verilebilir.
BAĞL.2.1.2
Dörtlük notanın ritim değeri (1 vuruş) hakkında bilgi verilir (SDB2.1) ve öğrencilerle ritim sayma çalışması (1, 2, 3, 4 şeklinde vuruş) yapılır. Öğrencilere dörtlük notaların ritmini hissettirmek için öğretmen öncelikle ritmi alkışla gösterir. Öğrenciler, öğretmenle birlikte dörtlük vuruş ritmini alkışlayarak tekrar ederler (E2.5). Bu çalışma ile ritim duygusu pekiştirilir (D3.4). Öğretmen, tezene ile dörtlük nota vuruşuna ait etkileşimli bir dijital materyal gösterir ve sürükle bırak yardımıyla doğru olan nota vuruşunu bulmalarını ister (OB2). Her öğrenci sırasıyla bağlamada boş teller üzerinde dörtlük vuruş yapar. Öğretmen öğrencinin tezene tutuşunu ve vuruş hızını gözlemler, gerekli yönlendirmeleri yapar. Öğrencilerin ritmi takip etmeleri için bir metronom veya sabit bir tempo ile re perdesinde çalışmalar yapılabilir. Öğrencilerin dörtlük nota vuruşunu boş tellerde ve re perdesi üzerinde doğru zamanlamada yapmaları sağlanır. Böylece öğrenciler ritim duygularını ve sağ el, sol el koordinasyonunu geliştirerek ezgisel yapıya uygun çalarlar. Öğrencilere sekizlik notaların (½ vuruş) birim zamana göre daha hızlı olduğu anlatılır. Öğrencilere sekizlik nota (1/2) hakkında bilgi verilir (SDB2.1). Sekizlik notanın 1 vuruş yerine iki kısa vuruş olduğunu gösteren örnek videolar izletilerek ritim yapısı bakımından fark ettirilir. Öğretmen, sekizlik notanın hızını alkışla gösterir ve öğrencilerle birlikte sekizlik ritmini alkışlayarak tekrar ederler (E2.5). Öğretmen, sekizlik nota temposunda bağlamaya nasıl vurulacağını gösterir ve tezenenin her vuruşta aşağı–yukarı hızlıca hareket ettiğini açıklar. Öğrenciler, re notasını sekizlik notalarla çalarak “1 ve 2 ve 3 ve 4 ve“ şeklinde sayı sayar. Öğrencilere sırayla uygulama fırsatı verilerek geri bildirimler sağlanır. Öğrencilerin dikkat etmesi gereken temel nokta, sekizlik notaların hızlı ve kısa vuruşlarla gerçekleştirilmesidir. Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde sekizlik notalarla çalma alıştırması yapar. Öğrenciler bağlama üzerindeki doğru perdeyi tutarken sekizlik vuruşlarını gerçekleştirirler (OB9). Öğrencilere bağlama üzerindeki ritmik notaları doğru çalma ve müzikal bileşenleri uygulayarak çalmayı öğrenmeleri için performans görevi verilebilir. Öğretmen, her öğrencinin dörtlük nota temposunda sekizlik notanın tezene vuruşunu yapabilme becerisini gözlem formu ile değerlendirir.
Öğrencilere re notasını bağlamada öğrendiği vuruş tekniğinden (aşağı-yukarı) farklı vuruş teknikleriyle çalma egzersizleri yaptırılabilir. Öğrencilerin re perdesindeki dörtlük ve sekizlik vuruşları kullanarak verilen özgün bir müziğe uygun ritimde tezene ile eşlik etmesi beklenebilir.
Öğrencilerin tezenenin hızını takip ederek ellerini ve parmaklarını rahatça kullanabilmeleri için daha fazla pratik yapmaları sağlanabilir. Bu süreç, öğrencilerin çalma hızını ve koordinasyonlarını geliştirmeye yönelik etkinliklerle desteklenebilir. Öğrencilerden re perdesine basarak bu ritimde önce dörtlük sonra sekizlik notaların değerlerine göre çalmaları istenebilir. Öğrencilerin dörtlük ve sekizlik nota farklarını ritim yoluyla anlamalarını sağlamak için önce öğretmenin yaptığı ritimleri elleriyle tekrar etmeleri, daha sonra bağlamalarında boş tel üzerinde aynı ritimleri tezene vuruşlarıyla çalmaları istenebilir.