3. TEMA: ÇALGIMI TANIYORUM (BAĞLAMA)

Müzik Okulları-Bireysel Çalgı Eğitimi Dersi-Bağlama Modülü (1.Sınıf)

Temanın içeriğini bağlama çalgısının tanımı, özellikleri ve sesi oluşturmaktadır. Bu doğrultuda öğrencilerin bağlama çalgısını tanımalarına dair belirlenen öğrenme çıktılarına ulaşmaları amaçlanmaktadır.

Ders Saati

Kavramsal Beceriler

KB2.5. Sınıflandırma, KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme

Eğilimler

E1.1. Merak, E2.5. Oyunseverlik

Programlar Arası Bileşenler

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB3.1. Uyum

Değerler

D3. Çalışkanlık, D7. Estetik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık

Disiplinler Arası İlişkiler

Türkçe, Hayat Bilgisi, Okul Öncesi, Matematik

Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

BAĞL.1.3.1. Bağlamayı oluşturan bölümleri ve bağlamanın yapısını sınıflandırabilme

a) Bağlamanın bölümlerini ve yapısını belirler.

b) Bağlamanın bölümlerini ve yapısını ayırır.

c) Bağlamanın genel yapısını tasnif eder.

ç) Bağlamanın bölümlerini ve yapısını adlandırır.

BAĞL.1.3.2. Bağlamanın tel ve perde ilişkisi ile ilgili gözleme dayalı tahmin yapabilme

a) Bağlamadaki tel gruplarını ve perdeleri birbirleriyle ilişkilendirir.

b) Bağlamadaki perdelerin tel gruplarına göre basılarak üretildiği ses ile ilgili çıkarımlar yapar.

c) Bağlamadaki perdelerin ses oluşumları ile ilgili yargıda bulunur.

İçerik Çerçevesi

Bağlamanın Bölümleri ve Yapısı

Tel

Perde

Anahtar Kavramlar

perde, tel

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Temadaki öğrenme çıktıları; performans görevi, gözlem formu, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden bağlamanın bölümlerini tanıtan sunum yapmaları istenilebilir.

Öğrenme-Öğretme Yaşantıları

Temel Kabuller

Öğrencilerin çevresinde gördüğü çalgılardan bağlamayı bildikleri kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere nota isimlerini daha önce duyup duymadıkları sorulabilir. Bağlama çalgısının bölümlerine ve icrasına ilişkin kısa cevaplı sorular sorularak gerektiği noktalarda yönlendirmeler yapılabilir. Bağlamanın fiziki parçalarına ve genel müzik bilgisine dair sorular yöneltilebilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları nesneler üzerinden bağlamanın yapısı ile ilişki kurmaları sağlanabilir. Örneğin odaların bir evi oluşturduğu gibi sap, tekne, göğüs ve burguluk bölümlerinin de bağlamayı oluşturduğu vurgulanabilir. Benzer şekilde kitap rafında bulunan farklı boyuttaki kitapların nasıl bir bütün oluşturduğu örneğiyle bağlamanın bölümlerinin sınıflandırılması desteklenebilir.

Bağlamanın tel ve perde ilişkisini anlamaları için de öğrencilerin deneyimlerinden yararlanılabilir. Örneğin farklı uzunluktaki iplerin gerilmesiyle çıkan sesler üzerinden tellerin kalın– ince ses üretimi açıklanabilir. Ayrıca flüt veya düdükteki deliklerin kapatılıp açılmasıyla sesin değişmesi örneği verilerek perdelerin tellerle ilişkisinin anlaşılması sağlanabilir. Böylece öğrenciler, daha önce karşılaştıkları ses deneyimlerinden yola çıkarak bağlamadaki tel–perde ilişkisini anlamlandırabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

BAĞL.1.3.1

Öğretmen, öğrencilerin ilgisini toplamak için sınıfa çeşitli müzik enstrümanlarının görsellerini ve ses kayıtlarını getirir (OB4). Öğrencilerin grup iletişiminde bulunmaları için bağlamanın bir fotoğrafını gösterip “Bu enstrüman hakkında neler biliyoruz?“ diye sorulabilir (SDB2.1). Öğrencilerin birbirlerinin verecekleri yanıtları merak etmeleri sağlanır (E.1.1). Öğrencilere bağlamanın gerçek bir örneği ya da modeli üzerinde gösterilir. Öğretmen bağlamanın her bir bölümünü (tekne, sap, burgular, teller, perdeler vb.) göstererek bunların isimlerini söyler ve bu kısımların işlevlerini açıklar (SDB2.1, OB1). Öğretmen öğrencilerin sırayla bağlamayı tutmalarını ve farklı bölümlerine dokunmalarını sağlar. Öğretmen, her bölümün farklı bir dokusu olduğunu vurgular ve öğrencilerden hissettikleri farkları paylaşmalarını ister (D7.1). Bağlamanın farklı türlerini tanımak için görsel kartlarla bir oyun düzenlenebilir. Öğrenciler doğru cevabı verdikçe ilerler (E2.5). Yapılan çalışmalar; etkileşimli oyunlar, gözlem formu, kontrol listesi gibi araçlar kullanılarak değerlendirilebilir.

BAĞL.1.3.2

Bağlamadaki tel sayısı ve tel grupları ile ilgili öğrencilere bilgi verilir. Bağlamada alt, orta ve üst tel gruplarının tel sayıları gözlem yoluyla öğrencilere anlatılır (OB1). Öğretmen, bağlamada örnek eserler çalarak öğrencilerin bağlamadaki telleri ve sap üzerindeki perdelerin seslerini duymalarını sağlar. Öğrencilerin bu süreçte gerçekleştirdikleri gözlemleri önceki bilgileriyle ilişkilendirmeleri sağlanır. Tellerin perde üzerindeki ses değişimleri ile ilgili öğrencilerin düşüncelerini sorar. Örneğin "Bağlamanın tellerine dokunduğunda nasıl bir ses çıktı?" gibi sorularla öğrencilerin katılımı teşvik edilerek çıkarım yapmaları sağlanır (SDB2.1, SDB3.1, D3.4). Öğrenciler, bağlamadaki tel sayıları ve perde seslerini keşfederek grup çalışmalarıyla öğrendiklerini arkadaşlarına sunar ve bilgi alışverişi yaparlar (SDB2.1).

Farklılaştırma

Zenginleştirme

Öğrencilerden bağlamayı diğer çalgılarla ilişkilendirerek yapısı bakımından telli ve perdeli olan enstrümanlardan örnekler vermeleri istenebilir. Öğrencilerin bağlamayı diğer telli enstrümanlarla (gitar, ud vb.) karşılaştırarak her birinin ses üretme mekanizmalarını ve müzikteki yerlerini fark etmeleri beklenebilir.

Destekleme

Bağlamanın yapısını görsel olarak kavramalarına yardımcı olmak için öğrencilere bağlamanın her bir bölümünü çizme görevi verilebilir. Öğrencilere çizimlerini grup arkadaşlarına tanıtarak her bölümün işlevini açıklama görevi de verilebilir.