1. Tema: Sağlıklı Yaşamın Matematiği
MAB3. Matematiksel Temsil (MAB3.1. Matematiksel Temsillerden Yararlanma)
KB3.1. Karar Verme
E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E1.6. Seçicilik, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim
D12. Sabır, D13. Sağlıklı Yaşam, D16. Sorumluluk
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı
MAT.U.2.1.1. Sağlıklı yaşam bileşenlerini ilişkilendirmede matematiksel temsillerden yararlanabilme
a) Beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivitenin bileşenlerini matematiksel temsil bağlamındaki anlamı ile tanır.
b) Besinlerin kalori, glisemik yük değerini ve fiziksel aktivitelerde metabolizma hızı (ME), PAL (fiziksel aktivite hızı), BMH değerlerinin (bazal metabolizma hızı) kullanılmasında uygun matematiksel temsilleri belirler.
c) Yaşam seçimlerine bağlı olarak beslenme ve fiziksel aktivite bileşenlerinin matematiksel temsillerini oluşturur.
MAT.U.2.1.2. Yaşam alışkanlıklarına bağlı olarak sağlıklı yaşam seçimleri konusunda matematiksel temsillerden yararlanarak karar verebilme
a) Yaşam alışkanlıklarına uygun sağlıklı yaşam seçimleri için amacını belirler.
b) Hangi besin türünden ne kadar beslenebileceği veya fiziksel aktivitenin hangi oranda olması gerekliliği üzerine bilgi toplar.
c) Topladığı bilgileri kullanarak amacına yönelik alternatif önermeler/seçenekler oluşturur.
ç) Oluşturduğu alternatif önermeler/seçenekler üzerinde mantıksal denetlemeler yapar.
d) Ortaya konulan önermeler/seçenekler arasından seçim yapar.
e) Kararının sonuçları üzerinden yansıtma yapar.
Sağlıklı Yaşam Bileşenleri
Sağlıklı Yaşam Seçimleri
beslenme, diyet, egzersiz, glisemik indeks, glisemik yük, günlük kalori ihtiyacı, kalori, metabolizma hızı
Öğrenme çıktıları; çalışma kâğıdı, açık uçlu sorular, performans görevi ile değerlendirilebilir.
Performans görevi olarak öğrencilerden kendi yaşam tarzlarını değerlendirerek sağlıklı yaşam alışkanlıklarını geliştirmeye yönelik kişisel bir plan hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden günlük kalori alımını ve harcamasını dengelemeye yönelik çeşitli beslenme ve fiziksel aktivite alternatifleri geliştirmeleri, geliştirdikleri alternatifler arasında mantıklı karşılaştırmalar yaparak seçimde bulunmaları, seçim sürecinde kullandıkları ölçütleri gerekçelendirmeleri ve yansıtıcı değerlendirmeler yapmaları beklenir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin yüzde ve oran-orantı hesaplamaları ile tablo ve grafik oluşturup yorumlayabildiği; temel enerji birimlerini (kalori, kilokalori vb.) bildiği kabul edilmektedir.
Öğrencilerden yüzde, oran orantı hesaplamaları, tablo ve grafik oluşturmaları, temel enerji birimlerine ilişkin günlük yaşamdan alınmış örnekleri açık uçlu sorular üzerinden cevaplamaları istenebilir.
Öğrencilerin günlük hayattan örneklerle sağlıklı yaşam tercihlerini (sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite) oluşturan bileşenleri fark etmeleri için fikir alışverişi yapmaları sağlanabilir.
MAT.U.2.1.1
Günlük hayattan örnekler kullanılarak sağlıklı beslenme ve fiziksel aktiviteyle ilgili temel kavramlar (kalori, glisemik yük, B M H , ME, PAL) incelenir (OB1). Farklı besinlerin kalori, glisemik indeks ve glisemik yük bilgileri (basitleştirilmiş tablolar veya örnekler üzerinden) ile ilgili hesaplamalar yapılarak bu değerlerin beslenme tercihlerini nasıl etkilediği tartışılabilir ve öğrenciler gıda okuryazarlığı konusunda bilinçlenerek gıda üzerindeki bilgileri anlayabilir (D13.1, KB2.12). Fiziksel aktivitelerin (yürüme, koşma, merdiven çıkma vb.) ME değeri ve PAL tablosu incelenebilir, aktivite şiddeti ile arasındaki ilişki matematiksel temsil ile ifade edilebilir (OB7). Bireylerin BMH (farklı yaş, cinsiyet, boy, kilo) değerlerini hesapla-ma alıştırmaları yapılabilir. Öğrencilerin kendi kişisel verilerini kullanarak BMH değerlerini hesaplamaları teşvik edilebilir (SDB1.2). Örnek senaryolardaki fiziksel aktivitelerin sürele-ri, ME değerleri kullanılarak toplam ME değerini ve yaklaşık harcanan enerjiyi hesaplama problemleri çözülebilir. Problem durumlarındaki PAL değerleri ve yaşam biçimleri incele-nerek örnek bireylerin aktivite düzeylerini belirleme ve yorumlama çalışmaları yapılabilir (KB2.17). Böylelikle öğrenciler yaşına ve fiziksel özelliklerine uygun sosyal ve sportif etkin-liklere katılabilir (D13.2).
Öğrencilerin belirledikleri günlük kalori ihtiyacına ve sağlıklı yemek tabağı modeline uygun, farklı besin gruplarından oluşan öğün listeleri oluşturmaları, yaklaşık kalori değerleri hesaplamaları istenebilir.
Öğrencilerden farklı ME değerlerine sahip aktivitelerden oluşan egzersiz planı tasarlamaya yönelik araştırma yapmaları istenebilir. Öğrenme süreci çalışma kâğıdı ile değerlendirilebilir.
MAT.U.2.1.2
Öğrencilere “Neden sağlıklı yaşam seçimleri yapmalıyız?” sorusu yöneltilebilir. Bu süreçte sağlıklı yaşam seçimlerinin kişisel ve toplumsal sağlık üzerindeki etkileri ile ilgili sınıf tartışması düzenlenebilir.
Öğrencilerden sağlıklı yaşam seçimlerine yönelik beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıklarını gözden geçirerek sağlıklı yaşam hedeflerini (kalori açığı oluşturma, kas oranını artırma vb.) belirlemeleri istenir (SDB1.2). Öğrenciler belirlediği hedefler doğrultusunda tüketiminin artırılması veya azaltılması gereken besinleri ve besin ögelerini öğrenerek beslenmesinde uygular (D13.1). Öğrencilerden besin türleri, fiziksel aktivite çeşitleri ve bunların matematiksel temsil değerleri (kalori, GY, ME, PAL) hakkında bilgi toplamaları istenebilir. Bilgi toplama aşamasında öğrencilerin biyoloji, beden eğitimi gibi farklı disiplinlerden yararlanmaları desteklenir.
Öğrencilerden topladıkları bilgilere ve belirledikleri amaca yönelik beslenme planları (aynı kalori hedefine farklı öğün kombinasyonlarıyla ulaşma gibi), farklı fiziksel aktivite programları (aynı enerji harcaması hedefine farklı aktivitelerle ulaşma vb.) gibi alternatifler oluşturmaları istenebilir (OB1). Öğrencilerden oluşturdukları alternatif beslenme planlarını kalori hedefine uygunluk, glisemik yük profili, besin çeşitliliği ve sağlıklı beslenme ilkeleri açısından değerlendirmeleri istenebilir. Öğrencilerden oluşturdukları fiziksel aktivite programlarını haftalık önerilen süreler, metabolik eş değeri (ME), kişisel PAL değeri ve fiziksel aktivite prensipleri açısından değerlendirmeleri istenebilir. Öğrencilerin küçük gruplar hâlinde, oluşturdukları alternatifleri sınıf arkadaşlarıyla paylaşarak birbirlerinin planları üzerinde matematiksel temsiller yapmaları, bunları sağlıklı yaşam seçimi ile ilişkilendirerek mantıksal denetleme yapmaları sağlanabilir (SDB2.1, OB1). Öğrencilerden alternatifler üzerinde kişisel tercihlerini dikkate alarak belirledikleri sağlıklı yaşam hedeflerine ulaşmada en uygun ve uygulanabilir beslenme planı ile fiziksel aktivite programını seçmeleri istenir (E1.6). Öğrencilerden seçimlerinin güçlü ve zayıf yönlerini eleştirel bir bakış açısıyla genel sağlıklı yaşam göstergeleri (yeterli uyku, aktif yaşam, dengeli beslenme etkileri vb.) bağlamında değerlendirmeleri istenebilir ve öz bakımlarını doğru biçimde ve zamanında yapmaları beklenir (E3.10, D16.1). Öğrencilerden yaptıkları seçimlerin kısa ve uzun vadeli uygulanabilirliğini ve etkilerini düşünerek yansıtıcı yazı yazmaları istenebilir. Öğrencilerden yazdıkları yazıları sınıf ortamında arkadaşları ile paylaşmaları istenebilir (E1.4). Öğrencilerden planlarını belirlenen bir süre boyunca uygulamaları ve uygulama süresince sabrın bilinçli ve etkin bir bekleyiş süreci olduğunu fark etmeleri istenebilir (D12.3). Öğrencilerden uygulama sonuçlarını sınıf ortamında arkadaşları ile paylaşmaları istenebilir.
Performans görevi olarak öğrencilerden kendi yaşam tarzlarını değerlendirerek sağlıklı yaşam alışkanlıklarını geliştirmeye yönelik kişisel bir plan hazırlamaları istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
(*) Öğrencilerden sağlıklı yaşam tercihlerini etkileyen değişkenler üzerine araştırma yapmaları, araştırma sonuçlarının verilerini grafik üzerinde temsil ederek dijital ortamda sunmaları istenebilir.
(*) Öğrenciler farklı yaş gruplarına (çocuk, genç, yetişkin, yaşlı) ait sağlıklı yaşam öneri planı hazırlayabilir. Öğrencilerden farklı öneri planını ilgili yaş grubunun fizyolojik ve yaşam tarzı ihtiyaçlarına uygun şekilde matematiksel temsillerle (yaşa göre BMH hesaplamaları ve öneri grafikleri) desteklemeleri istenebilir. Öğrencilerden buldukları sonuçları raporlaştırarak sunmaları istenebilir.
(*) Öğrencilerden dijital araçlardan yararlanarak bireyin beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivitesi, uyku süresi gibi değişkenler arasında doğrusal regresyon modeli kurmaları istenebilir.
(*) Öğrencilerden bireylerin sağlıklı beslenme alışkanlıkları verilerini araştırarak sonuçlarını matematiksel temsilleri ile raporlaştırmaları istenebilir.
Öğrencilere bazı temel kavramları öğrenmeleri ve karşılaştırabilmeleri için önceden hazırlanmış veri tabloları (farklı gıdaların kalori ve glisemik yük bilgileri) ve yardımcı görseller (besin piramidi, aktivite yoğunluk grafikleri) sunularak basit yorumlama ve temel işlem gerektiren çalışma kâğıtları verilebilir.
Öğrencilere çalışma kâğıtları ile örnek senaryolar sunularak öğrencilerden kalori, BMH, glisemik yük hesaplama ile ilgili problem çözmeleri istenebilir. Bu hesaplamalar ile öğrencilerin öğrenme sürecine katılımı desteklenir.
Güncelleme tarihi: 02.09.2026