4. Tema: Finansın Matematiği
MAB3. Matematiksel Temsil (MAB3.1. Matematiksel Temsillerden Yararlanma)
KB3.1. Karar Verme
E1.1. Merak, E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven)
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık
D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB3. Finansal Okuryazarlık, OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı
MAT.U.1.4.1. Bütçe dengesi ve tasarruf planlamasında matematiksel temsillerden yararlanabilme
a) Bütçe dengesi ve tasarruf planlaması sürecine ilişkin verileri, matematiksel temsil bağlamındaki anlamıyla tanır.
b) Bütçe dengesi ve tasarruf planlaması sürecine ilişkin uygun matematiksel temsilleri belirler.
c) Bütçe dengesi ve tasarruf planlamasında matematiksel temsilleri kullanır.
MAT.U.1.4.2. Yatırım karar süreçlerini matematiksel olarak değerlendirerek uygun yatırım kararları verebilme
a) Yatırım karar süreçlerine ilişkin amacını belirler.
b) Yatırım kararı ile ilgili bilgi toplar.
c) Yatırım sürecine yönelik olası alternatif seçenekler oluşturur.
ç) Alternatif yatırım seçenekleri üzerinde matematiksel verilerden yararlanarak mantıksal denetlemeler yapar.
d) Elde ettiği verilere dayanarak en uygun yatırım kararını seçer.
e) Verdiği yatırım kararının sonuçları üzerinde yansıtma yapar.
Bütçe Dengesi ve Tasarruf Planlama
Yatırım Kararları
bütçe, faiz, gelir, gider, kâr-zarar, oran, tasarruf, yatırım, yüzde
Öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, kısa cevaplı sorular ve performans görevi ile değerlendirilebilir.
Performans görevi olarak öğrencilerden hayalî bir bütçe planı hazırlamaları ve bu plan üzerinde gelir-gider durumları ile tasarruf planlarının verilerini grafiklerle temsil etmeleri istenebilir.
Öğrencilerden performans görevi olarak yatırım simülasyonu hazırlamaları ve alternatif yatırım seçeneklerini değerlendirmeleri istenebilir.
Performans görevleri analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.
Öğrencilerin gelir-gider, tasarruf kavramlarını tanıdıkları; grafik ve tablo verilerini okuyabildikleri; yüzde ve oran-orantı hesaplamaları yapabildikleri kabul edilmektedir.
Öğrencilere gelir-gider, tasarruf kavramları, grafik ve tablo verileri, yüzde ve oran-orantı hesaplamaları ile ilgili açık uçlu sorular sorulabilir.
Öğrencilerin geçmiş öğrenmelerinde karşılaştıkları temel günlük yaşam durumları (alışveriş, harçlık kullanımı, gelir-gider ayrımı gibi) üzerinden sınıf ortamında bir tartışma başlatılabilir. Öğrencilerden bir bireyin veya ailenin gelir ve giderlerinin nasıl dengelenebileceğine dair fikirlerini paylaşmaları istenebilir. Öğrencilerin bu bilgiler üzerinden bütçe hazırlamaları ve tasarruf planlamasının neden önemli olduğunu sorgulamaları sağlanabilir.
MAT.U.1.4.1
Öğrenciler bir bütçe uygulaması üzerinden bütçede yer alan gelir (maaş, harçlık, ek gelir vb.), gider (kira, ulaşım, yemek, giyim, eğlence vb.) ve tasarruf kalemlerinin neler olduğunu tanır. Bütçede yer alan toplam gelir-gider durumu, tasarruf oranı matematiksel temsillerle belirlenir. Örneğin ulaşım giderlerinin toplam gider içindeki payı yüzde olarak belirlenebilir. Gelir-gider tabloları, yüzdelik dilimleri, tasarruf oranını gösteren grafikler oluşturulur (OB3). Bir bütçenin dengesi nasıl sağlanabilir düşüncesi ile gelir-gider durumunu matematiksel temsillerle değerlendirerek bütçe örneğinde yer alan tasarruf oranı hesaplanır. Tasarruf yapmanın gerekçeleri ve önemi sorgulanır (OB3). Bu sırada öğrenciler sınıfta bir “tasarruf önerileri panosu” oluşturarak fikirlerini paylaşabilir ve öğrencilerin satın alacakları ürünleri belirlerken isteklerine değil ihtiyaçlarına öncelik vermeleri sağlanır (D17.1). Böylelikle öğrencilerin sözlü iletişimin gücünü ve önemini fark etmeleri sağlanarak bir hedefe ulaşmak ya da bir işi yapmak için kapasitelerinin, yeteneklerinin olduğuna yönelik yargıları ve inançları desteklenir (E1.5, SDB2.1).
Öğrencilerden örnekler veya uygulamalarla bir tasarruf hedefi belirlemeleri istenebilir. Öğrencilerden haftalık, aylık veya yıllık bazda tasarruf edilmesi gereken miktarları hesaplamaları ve buna göre temel bir tasarruf planı hazırlamaları beklenir. Böylelikle öğrencilerin tasarruf ilkelerini kavramaları ile bireysel gelişimlerini desteklemeye yönelik tasarruf planlaması yapmaları sağlanır (D16.1, OB3). Ekonomi disiplini ile bağlantı kurularak bütçe yönetimi ve finansal planlama konularına vurgu yapılır.
Performans görevi olarak öğrencilerden bir bütçe oluşturmaları istenebilir. Öğrencilerden gelir ve gider verilerini dijital ortamda elektronik tablo programlarına işleyerek bütçe kalemlerinin matematiksel temsillerini (yüzdelik dağılımlar, tablo, sütun grafiği) oluşturmaları beklenebilir. Böylelikle öğrencilerin dijital okuryazarlık becerisi gelişimi desteklenir (OB2). Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
MAT.U.1.4.2
Öğrencilerle kısa, orta ve uzun vadeli finansal hedefler (yeni bir telefon alma, üniversite harçlığını biriktirme vb.) üzerine konuşulabilir. Yatırım yapmanın bu hedeflere ulaşmada nasıl bir araç olabileceği ile ilgili beyin fırtınası yapılabilir (SDB2.1). Bu süreçte öğrencilerin yatırım yapmaya yönelik merak eğilimleri harekete geçirilir (E1.1). Öğrencilere bir yatırım senaryosu üzerinde kararlar almaya yönelik uygulama verilir. Öğrencilerden verilen senaryo doğrultusunda bir yatırım amacı belirlemeleri (kısa vadede kâr etmek, 5 yıl içinde birikimi artırmak vb.) istenir. Öğrencilerden yatırım araçlarına yönelik (getiri potansiyelleri, riskleri vb.) araştırma yapmaları ve bilgi toplamaları beklenir (OB1). Öğrencilerin belirledikleri yatırım amacına uygun olabilecek bu araçlar hakkında buldukları sonuçları sınıf ortamında birbirleriyle tartışmaları sağlanabilir. Öğrencilerden araştırma sonuçlarına dayanarak en az 2 veya 3 yatırım alternatifi (altın, döviz, katılım hesabı vb.) geliştirmeleri beklenir. Öğrencilerden yatırım alternatiflerine yönelik hesaplamaları (yatırım süresi, maliyet, getiri vb.) dijital araçlarla gerçekleştirmeleri istenir (OB2). Öğrencilerden oluşturdukları yatırım alternatiflerini maliyet ve getirileri açısından matematiksel temsillerle sunmaları (tablo, grafik vb.) istenir. Öğrenciler oluşturdukları matematiksel temsillerden yararlanarak yatırım alternatifleri üzerinde maliyet ve getiri açısından mantıksal denetlemeler yaparlar. Öğrencilerden en uygun yatırım alternatifini seçmeleri ve seçimlerini gerekçelendirmeleri beklenir. Öğrenciler kendi duygu, düşünce ve davranışlarından sorumlu olduklarını kabul ederek yatırım kararlarını gerekçelendirmeye yönelik çalışmalar yapabilir (SDB1.2, D16.3). Öğrencilerden seçimlerinin amaçlarına uygunluğunu, avantajlarını ve dezavantajlarını değerlendirmeleri istenir. Öğrencilerden yatırım kararlarını alırken toplumun refahını ve ekonomik sürdürülebilirliği de dikkate almaları beklenir (OB6). Gerçek hayatta enflasyon, vergiler, piyasa değişimleri gibi ek faktörlerin sonuçları nasıl etkileyebileceği üzerine öğrencilerin fikir yürütmeleri ve olası etkiler üzerine tartışmaları sağlanabilir.
Bu süreçte öğrenciler olay ve durumları çok yönlü bakış açısıyla değerlendirir (D14.1, SDB2.3). Alternatif yatırım araçlarına yönelik hesaplamalar içeren farklı örneklere yer verilebilir, öğrencilerin bu örnekler üzerinden çıkarımlarda bulunmaları sağlanabilir (MAB1).
Öğrencilere yatırım simülasyonu hazırlamalarına ve alternatif yatırım seçeneklerini değerlendirmelerine yönelik performans görevi verilebilir (OB3). Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrencilerden yaptıkları yatırım planlarında matematiksel temsillere ve planların gerekçelerine yer vermeleri, bunları da dijital araçlarla sunmaları istenir (OB2). Bu süreçte bilişim teknolojileri disiplini ile iş birliği sağlanır.
(*) Öğrencilerden farklı kültürlerde ve dönemlerde uygulanan yatırım yöntemlerine (Osmanlı’da para vakıfları, Japonya’da geleneksel tasarruf sistemleri gibi) yönelik kısa araştırmalar yapmaları, bu sistemlerin matematiksel dayanaklarını ifade etmeleri ve günümüz uygulamalarıyla karşılaştırmaları istenebilir. Bu süreçte öğrencilerin hazırladıkları görseller ve yazılı içeriklerle (blog gönderisi, broşür, dijital dergi sayfası) yatırım okuryazarlığını ifade etmeleri sağlanabilir.
(*) Öğrencilerden bir yatırım aracının piyasa koşullarıyla ilişkisi, farklı yatırım araçlarının dijital hesaplama araçları ile karşılaştırılması, ileri düzey finansal araçların incelenmesi (bileşik faiz, net bugünkü değer) istenebilir.
Öğrencilere gelir-gider ve tasarruf hesaplamalarına yönelik basit bütçe çalışmaları içeren çalışma kâğıdı verilebilir.
Dijital araç kullanımı konusunda desteğe ihtiyaç duyan öğrencilere dijital hesaplama araçlarının temel işlevleri uygulamalı olarak gösterilebilir.
Öğrencilere bireysel ön bilgi düzeylerine uygun olarak sadeleştirilmiş senaryolar sunulup öğrencilerden kısa vadeli yatırım kararlarına ilişkin farklı alternatifler geliştirmeleri istenebilir. Örneğin “Birikiminle telefon mu alırsın, birikimini banka hesabında mı tutarsın?” gibi kişisel tercihe dayalı küçük ölçekli karar örnekleriyle öğrencinin sürece katılımı sağlanabilir.
Güncelleme tarihi: 02.09.2026