6. Ünite: Elektriğin Yolculuğu
FBAB2. Sınıflandırma, FBAB5. Operasyonel Tanımlama, FBAB7. Deney Yapma, FBAB9. Bilimsel Model Oluşturma, FBAB10. Tümevarımsal Akıl Yürütme
KB2.18. Tartışma
E1.1. Merak, E2.2. Sorumluluk, E3.2. Odaklanma, E3.3. Yaratıcılık, E3.5. Açık Fikirlilik, E3.7. Sistematiklik, E3.8. Soru Sorma, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D1. Adalet, D2. Aile Bütünlüğü, D3. Çalışkanlık, D7. Estetik, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB3. Finansal Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı
FB.8.6.1. Ampullerin bağlanma durumunun ampul parlaklığına etkisine yönelik deney yapabilme
a) Ampullerin bağlanma durumuna göre parlaklıklarının değişimini gösteren deney tasarlar.
b) Deney sonucuna ait verileri toplar ve analiz eder.
FB.8.6.2. Elektrik akımını operasyonel olarak tanımlayabilme
a) Elektrik akımının niteliklerini tanımlar.
b) Akımın büyüklüğünü ampermetre ile ölçer.
c) Akımın büyüklüğünü amper birimi ile açıklar.
FB.8.6.3. Bir devre elemanının uçları arasındaki potansiyel farkı (gerilimi) operasyonel olarak tanımlayabilme
a) Potansiyel farkın niteliklerini tanımlar.
b) Potansiyel fark büyüklüğünü voltmetre ile ölçer.
c) Potansiyel farkın büyüklüğünü volt birimi ile açıklar.
FB.8.6.4. Bir devre elemanının uçları arasındaki gerilim ile üzerinden geçen akım ilişkisine yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme
a) Elektrik devresinde akım ve gerilim arasında örüntü oluşturur.
b) Bir elektrik devresi üzerinde akım-gerilim ilişkisine yönelik genelleme yapar.
FB.8.6.5. Özgün bir aydınlatma aracı modeli oluşturabilme
a) Özgün bir aydınlatma aracı modeli önerir.
b) Aydınlatma aracı modelini yeni kanıtlara göre yeniler.
FB.8.6.6. Elektrik enerjisinin dönüştüğü enerjileri sınıflandırabilme
a) Elektrik enerjisinin dönüşümüne ait nitelikleri belirler.
b) Elektrik enerjisinin ısı, ışık, ses ve hareket enerjisine dönüşüm örneklerini ayrıştırır.
c) Elektrik enerjisinin ısı, ışık, ses ve hareket enerjisine dönüşüm örneklerini gruplandırır.
ç) Elektrik enerjisinin ısı, ışık, ses ve hareket enerjisine dönüşüm örneklerini etiketlendirir.
FB.8.6.7. Elektrik enerjisinin ısı, ışık, ses veya hareket enerjisine dönüşümüne yönelik bilimsel model oluşturabilme
a) Elektrik enerjisinin ısı, ışık, ses veya hareket enerjisine dönüşümüne yönelik bir model önerir.
b) Tasarladığı modeli yeni kayıtlara göre yeniler.
FB.8.6.8. Elektrik enerjisi üretim santrallerini sınıflandırabilme
a) Elektrik üretimi için gerekli olan nitelikleri belirler.
b) Elektrik üretim santrallerini kullanılan enerji kaynaklarına göre ayrıştırır.
c) Elektrik üretim santrallerini kullanılan enerji kaynaklarına göre gruplandırır.
ç) Yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynaklarına göre elektrik üretim santrallerini etiketler.
FB.8.6.9. Elektrik enerjisi üretim santrallerinin avantaj ve dezavantajlarını tartışabilme
a) Elektrik üretim santralleri hakkında görüşlerini mantıksal temellendirme yapar.
b) Elektrik üretim santralleri hakkında kendi görüşlerini başka görüşlerle mantıksal açıdan kıyaslar.
c) Elektrik üretim santrallerini avantajları ve dezavantajları bakımından tartışır.
FB.8.6.10. Elektrik enerjisinin bilinçli ve tasarruflu kullanılmasının önemini tartışabilme
a) Elektrik enerjisinin kullanılması hakkında görüşlerini mantıksal çerçevede sunar.
b) Elektrik enerjisinin kullanılması hakkında kendi görüşlerini başka görüşlerle kıyaslayarak mantıksal çelişkileri tespit eder.
c) Elektrik enerjisinin bilinçli ve tasarruflu kullanılmasının aile ve ülke ekonomisine katkılarını kabul eder.
Ampullerin Bağlanma Şekli
Elektrik Enerjisinin Dönüşmesi
Yasalar
Ohm yasası
Anahtar Kavramlar
seri bağlama, paralel bağlama, elektrik akımı, gerilim, ampermetre, voltmetre, elektrik enerjisi santrali
Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde yazılı sınavlar, kısa cevaplı testler, yapılandırılmış grid, tanılayıcı dallanmış ağaç, eşleştirme testi, çalışma kâğıdı, açık uçlu sorular ve performans görevleri kullanılabilir. Ayrıca ünite sürecinde ortaya çıkan öğrenci ürünleri değerlendirme amaçlı kullanılabilir. Yapılan deneylerde TGA tekniği kullanılarak rapor hazırlama performans görevi verilebilir. Rapor, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Model geliştirme performans görevi verilebilir. Modeller, bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Elektrik enerjisinin dönüşüm örneklerini içeren poster veya afiş hazırlama performans görevi verilebilir. Hazırlanan poster veya afiş bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Elektrik enerjisinin ısı, ışık, ses veya hareket enerjisine dönüşümüne yönelik, öğrencilerden model tasarlamalarını içeren performans görevi verilebilir. Bu görev analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.
Şemasını çizdiği elektrik devresini kurabildikleri kabul edilmektedir. Pil ve ampul sayısındaki değişikliğin devredeki ampul parlaklığını değiştirdiğini bildikleri kabul edilmektedir. Ampulün bir direnç olduğunu bildikleri kabul edilmektedir.
Basit elektrik devresindeki elemanlar ve görevlerine ilişkin temel kabullere sahip olma durumları açık uçlu sorularla açığa çıkarılabilir. Pil ve ampul sayısındaki değişikliğin devredeki ampul parlaklığına etkisine ilişkin temel kabullere sahip olma durumları açık uçlu sorularla sorgulanabilir. Direnç kavramına ait bilgileri açık uçlu sorularla sorgulanabilir. Elektrik enerjisinin ısı, ışık, ses veya hareket enerjisine dönüşümü hakkında sorular sorularak öğrencilerin konuya yönelik dikkatleri çekilebilir. Günlük yaşantıda kullanılan vantilatörlerin elektrik enerjisini hareket enerjisine dönüştürdüğü hatırlatılabilir. Elektrik üretim santralleri hakkında sorular sorularak öğrencilerin konuya yönelik dikkatleri çekilebilir. Günlük yaşamda öğrencilere, elektriğin bilinçli ve tasarruflu kullanılmasıyla ilgili neler yaptıklarına dair açık uçlu sorular sorularak konuya odaklanmaları sağlanabilir. Ampul parlaklığındaki değişime ilişkin mevcut bilgileri açık uçlu sorularla açığa çıkarılabilir.
Ev veya okullardaki ampullerden birinin patlaması sonucu diğer ampullerin hâlâ aynı parlaklıkta yanması ile ampullerin paralel bağlanması arasında ilişki kurulabilir. Elektrik enerjisinin ısı enerjisine dönüşmesi ile ütünün çalışma prensibi arasında ilişki kurulabilir. Hareket enerjisinin elektrik enerjisine dönüşmesi ile bisiklet tekerine takılan dinamo arasında ilişki kurulabilir. Evlerde gereksiz yanan lambaların kapatılması, kullanılmayan elektronik eşyaların fişinin çekilmesi, ampullerin tasarruflu ampullerle değiştirilmesi ile elektrik enerjisinin bilinçli ve tasarruflu kullanılması arasında ilişki kurulabilir.
FB.8.6.1
Basit elektrik devresindeki elemanlar ve görevlerine ilişkin mevcut bilgileri açık uçlu sorularla açığa çıkarılabilir. Öğrencilerin dijital ve basılı kaynaklar yardımıyla farklı şekillerde bağlanmış devre görsellerini odaklanarak incelemeleri sağlanır (OB4, E3.2). Ampullerin devreye farklı şekillerde bağlanma durumları, ampullerin bağlanma durumlarının ampul parlaklığını nasıl etkilediği vb. konularda merak edilen sorular sorulur (E3.8). Seri ve paralel bağlı devre görsellerinden yola çıkılarak öğrencilerden seri ve paralel olmak üzere iki çeşit bağlama olduğu çıkarımını yapmaları beklenir (KB2.10, OB1). Öğrencilerden iş birlikli öğrenme gruplarına ayrılıp görev bilinciyle yardımlaşmaları beklenir (D16.3, SDB2.2). Öğrencilerden ampullerin seri ve paralel bağlama durumlarını dikkate alarak devre çizmeleri istenir. Grup üyelerine, çizdikleri elektrik devrelerin düzeneğini araştırmacı ve sorgulayıcı bir yaklaşımla kurabilmeleri için uygun ortam ve malzemeler sağlanır (D3.3). Öğrencilerden ampullerin bağlanma durumunun ampul parlaklığına etkisini gösteren deney düzeneği kurmaları istenir (SDB1.2). Bu süreçte öğrencilerden planlarını ertelemeden, kararlı ve sorumluluk bilinciyle deneyi yürütmeleri beklenir (E2.2, D3.2). Deney sonucuna ait ölçümler yaparak tabloya kaydetmeleri ve veri analizi yapmaları öğrencilerden istenir (KB2.8). Bilimsel bir yaklaşımla ampullerin bağlanma durumunun ampul parlaklığına etkisine gösteren farklı deneyler yapmaları öğrencilerden istenir (D3.2). Öğrencilerden deney sonrasında kullanılan malzemeleri ve laboratuvar alanını temiz tutmaları beklenir (D18.2). Seri ve paralel bağlamada karışık bağlamaya girilmez. Ayrıca ampullerin bağlanma durumuna göre parlaklıklarının değişimi ile ilgili öğrenmelerini zenginleştirmek için öğrenciler dijital ortamlara yönlendirilir (OB2, KB2.6). Güvenilir genel ağ adresleri yoluyla öğrencilerin sanal deneyler yaparak bilgiyi özetlemeleri sağlanır (OB1, KB2.3). Öğrencilerin konuyla ilgili dijital ortamlardan yararlanmaları bilişim teknolojileri ve yazılım dersi ile ilişkilendirilebilir. Elde edilen verilerin performans görevi olarak TGA tekniği yoluyla raporlaştırılması istenerek raporlar analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Bunun yanında kısa cevaplı testler kullanılabilir.
FB.8.6.2
Elektrik akımı kavramına yönelik açık uçlu sorular yöneltilerek beyin fırtınası tekniği ile fikirleri alınabilir (E3.5). Öğrencilerden iş birlikli öğrenme gruplarına ayrılıp görev bilinciyle yardımlaşmaları beklenir (D16.3, SDB2.2). Grup üyelerine düzeneği kurabilmeleri için uygun malzemeler sağlanır. Öğrencilerin seri bağlı deney düzeneklerinde bağımlı ve bağımsız değişkenleri, kontrol değişkenlerini belirlemeleri sağlanır. Bağımlı değişkenin ölçülmesi için ampermetre kullanılır. Ampermetrenin devreye seri bağlandığı belirtilir. Öğrencilerin ortaya çıkan fikirlerden yola çıkarak elektrik akımının niteliklerini tanımlamaları sağlanır (OB1). Öğrencilerden ampermetre kullanarak akımın büyüklüğünün ölçülebileceğini etkin bir şekilde ifade etmeleri beklenir (SDB2.1). Bilimsel bir yaklaşımla kurdukları elektrik devresinde ampermetre kullanarak elektrik akımının büyüklüğünü ölçmeleri ve ölçüm sonuçlarını tabloya kaydetmeleri öğrencilerden istenir (D3.3, OB7). Ardından öğrencilerin ölçüm sonuçlarını grup içi veya gruplar arasında karşılaştırmaları sağlanabilir. Bilimsel bir yaklaşımla pil sayısı veya ampul sayısı değişkenlerini kontrol ederek deneyi tekrarlamaları öğrencilerden istenir (D3.2). Öğrencilerden elde ettikleri sonuçlara dayanarak akımın ampermetre ile ölçülen bir büyüklük olduğunu ve birimini amper (A) olarak açıklamaları istenir (OB1). Öğrencilerden deney sonrasında kullanılan malzemeleri ve laboratuvar alanını temiz tutmaları beklenir (D18.2). Elde edilen verilerin TGA tekniği yoluyla raporlaştırılması istenerek raporlar analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Tüm sürece ilişkin tanılayıcı dallanmış ağaç, yapılandırılmış grid vb. ölçme araçları kullanılabilir.
FB.8.6.3
Potansiyel fark kavramına yönelik açık uçlu sorular sorularak beyin fırtınası tekniği ile öğrencilerin fikirleri alınır (E3.5, E3.8). Öğrencilerden iş birlikli öğrenme gruplarına ayrılıp görev bilinciyle yardımlaşmaları beklenir (D16.3, SDB2.2). Grup üyelerine, potansiyel farkı ölçebilecekleri düzeneği kurabilmeleri için uygun ortam ve malzemeler sağlanır. Seri bağlı deney düzeneklerinde kontrol değişkeni ampul sayısı, bağımsız değişken ise pil sayısı olarak belirlenir. Bağımlı değişkenin ölçülmesi için voltmetre kullanılması sağlanır. Voltmetrenin devreye paralel bağlandığı belirtilir. Öğrencilerin ortaya çıkan fikirlerden yola çıkarak potansiyel farkın niteliklerini tanımlamaları sağlanır (OB1). Öğrencilerin voltmetre kullanarak potansiyel farkın büyüklüğünün ölçülebileceğini etkin bir şekilde ifade etmeleri beklenir (SDB2.1). Bilimsel bir yaklaşımla kurdukları elektrik devresinde voltmetre kullanarak potansiyel farkın büyüklüğünü ölçmeleri ve ölçüm sonuçlarını tabloya kaydetmeleri öğrencilerden istenir (D3.3, OB7). Ardından öğrencilerin ölçüm sonuçlarını grup içi veya gruplar arasında karşılaştırmaları sağlanabilir. Öğrencilerden elde ettikleri sonuçlara dayanarak potansiyel farkın voltmetre ile ölçülen bir büyüklük olduğunu ve birimini volt (V) ile açıklamaları istenir (OB1). Öğrencilerden deney sonrasında kullanılan malzemeleri ve laboratuvar alanını temiz tutmaları beklenir (D18.2). Elde edilen veriler TGA tekniği yoluyla raporlaştırılıp analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Tüm sürece ilişkin tanılayıcı dallanmış ağaç, yapılandırılmış grid vb. ölçme araçları kullanılabilir.
FB.8.6.4
Direnç kavramına yönelik açık uçlu sorular sorularak öğrencilerin ön öğrenmeleri açığa çıkarılır (E3.8). Öğrencilere bir devre elemanının uçları arasındaki gerilim ile üzerinden geçen akım hakkında sorular sorulur (E3.8). Öğrencilerden iş birlikli öğrenme gruplarına ayrılıp görev bilinciyle yardımlaşmaları beklenir (D16.3, SDB2.2). Deney düzeneklerinde kontrol değişkeni ampul sayısı, bağımsız değişken ise pil sayısı olarak belirlenir. Grup üyelerine uygun ortam ve malzemeler sağlanır. Bilimsel bir yaklaşımla voltmetre ve ampermetre kullanarak kurdukları elektrik devresindeki potansiyel fark ile akımın büyüklüğünü ölçmeleri öğrencilerden istenir. Ölçüm sonuçları ile oluşturulan akımgerilim ilişkisini grafikler ile deney raporlarına kaydetmeleri öğrencilerden istenir (D3.3, OB7). Kaydettikleri ölçüm sonuçlarından yola çıkarak akım ve gerilim arasında örüntü oluşturmaları sağlanır. Örüntülerden yola çıkarak bir iletkenin iki ucu arasındaki gerilimin o iletkenden geçen akım şiddetine oranının sabit olduğuna yönelik genelleme yapmaları sağlanır (OB1). Öğrencilerden oluşturdukları grafik verilerini okuyarak matematiksel modelleme yapmaları sonucunda Ohm Yasası’na ulaşmaları beklenir. Öğrencilerden deney sonrasında kullanılan malzemeleri ve laboratuvar alanını temiz tutmaları beklenir (D18.2). Ayrıca akım-gerilim ilişkisiyle ilgili öğrenmelerini zenginleştirmek için öğrenciler dijital ortamlara yönlendirilebilir. Güvenilir genel ağ adresleri yoluyla öğrencilerin sanal deneyler yapmaları sağlanabilir. Öğrencilerin Georg Simon Ohm (Giyorg Zimon Om) hakkında dijital içerikler, yazılı ve görsel kaynaklar yoluyla araştırma yapmaları sağlanır (OB2). Dijital ortamlardan yararlanırken bilişim teknolojileri ve yazılım, matematiksel modelleme yaparken ise matematik dersi ile ilişkilendirilebilir. Elde edilen veriler TGA tekniği ile raporlaştırılıp analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Tüm sürece ilişkin kısa cevaplı testler, eşleştirme testi ve açık uçlu sorular vb. ölçme araçları kullanılabilir.
FB.8.6.5
Geçmişten günümüze aydınlatma araçları hakkında sorular sorularak öğrencilerin konuya yönelik dikkatleri çekilir (E3.8). Aydınlatma araçlarının nasıl geliştiği ile ilgili tahmin yapmaları sağlanır (OB1). Öğrencilerden gelecekteki aydınlatma araçlarının neler olabileceğine yönelik araştırma yaparak analiz etmeleri istenir (OB1, OB4, OB7). Araştırmalarını güvenilir genel ağ, yazılı ve görsel kaynaklar yoluyla yapmaları öğrencilerden istenebilir. Araştırma sonuçları doğrultusunda öğrencilerden performans görevi olarak özgün bir aydınlatma aracı modeli önermeleri istenir. Öğrenciler gruplara ayrılır. Grup içinde öğrencilerden aldıkları görevleri yerine getirmeleri beklenir (D16.2). Oluşturulan aydınlatma aracı modelinde öğrencilerin yaratıcılık becerileri ve özgün düşünmeleri sağlanır (E3.3). Öğrencilerin oluşturduğu modelleri inceleyerek karşılaştırmaları ve geliştirmeleri sağlanır (OB1, KB2.7). Geliştirdikleri modelleri dijital sunu vb. yöntemlerle etkin bir şekilde sunmaları sağlanır (SDB2.1). Sunum sırasında öğrencilerden empati kurmaları, arkadaşlarına karşı nezaketli davranmaları istenir (D14.1). Model tasarım süreci görsel sanatlar dersi ile ilişkilendirilebilir. Geliştirilen model, bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
FB.8.6.6
Evlerindeki elektrik enerjisiyle çalışan aletler ile ilgili öğrencilerden örnekler vermeleri istenebilir. Bu süreçte merak ettikleri soruları sormaları beklenir (E3.8). Öğrencilerin ampullerin ışık enerjisini nasıl elde edebildikleri ile ilgili fikir üretmeleri sağlanabilir. Elektrik enerjisinin dönüşümü ile ilgili güvenilir genel ağ, yazılı ve görsel kaynaklar vb. yardımıyla bilgi toplamaları öğrencilerden istenir (OB1, OB2, OB4, KB2.6). Bu süreçte planlı bir şekilde çalışmalarını yürütmeleri sağlanır (D3.2). Öğrencilerden topladıkları bilgilerden yola çıkarak elektrik enerjisinin dönüşümüne ait nitelikleri belirlemeleri istenir. Öğrencilerden elektrik enerjisinin ısı, ışık, ses ve hareket enerjisine dönüşüm örneklerini sistematik bir şekilde ayrıştırmaları istenir (E3.7). Öğrencilerden ayrıştırdığı elektrik enerjisinin ısı, ışık, ses ve hareket enerjisine dönüşüm örneklerini gruplandırmaları istenir. Elektrik enerjisinin ısı, ışık, ses ve hareket enerjisine dönüşüm örneklerini kart eşleştirme gibi teknikler yoluyla eşleştirerek etiketlemeleri öğrencilerden istenir (KB2.7). Elektrik enerjisinin dönüşüm örneklerini doğru şekilde sınıflandırarak çalışma kâğıtlarına not etmeleri sağlanır (OB1, SDB1.2). Elde edilen bilgiler doğrultusunda elektrik enerjisinin dönüşüm örneklerini içeren afiş, poster vb. hazırlamalarını içeren performans görevi verilebilir. Hazırlanan afiş, poster vb. holistik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Ayrıca kısa cevaplı testler, eşleştirme testi ve açık uçlu sorular vb. ölçme araçları kullanılabilir.
FB.8.6.7
Elektrik enerjisinin ısı, ışık, ses ve hareket enerjisine dönüşümü hakkında sorular sorularak öğrencilerin konuya yönelik dikkatleri çekilir (E3.8). Öğrencilerden günlük yaşamda kullanılan elektrikli aletlerin elektrik enerjisini hangi tür enerjiye dönüştürdüğü ile ilgili tahminlerde bulunmaları istenebilir. Öğrencilerden iş birlikli öğrenme gruplarına ayrılıp görev bilinciyle yardımlaşmaları beklenir (D16.3, SDB2.2). Elektrik enerjisinin ısı, ışık, ses veya hareket enerjisi dönüşümüne yönelik öğrencilerden bir model tasarlama performans görevi verilir. Öğrencilerden bu doğrultuda bir model önermeleri istenir (OB1). Grup üyelerine uygun ortam ve malzemeler sağlanır. Grup içinde öğrencilerden aldıkları görevleri yerine getirmeleri beklenir. Model hazırlarken öğrencilerden estetik bir bakış açısıyla yaratıcılıkları ve özgün düşünmeleri beklenir (D7.2, E3.3). Öğrencilerden oluşturdukları modelleri inceleyerek karşılaştırmaları ve geliştirmeleri istenir (KB2.7). Öğrencilerin geliştirdikleri modelleri dijital sunu vb. yöntemlerle etkin bir şekilde ifade etmeleri sağlanır (SDB2.1). Sunum sırasında öğrencilerden empati kurmaları, arkadaşlarına karşı nezaketli davranmaları istenir (D14.1). Model tasarım süreci görsel sanatlar dersi ile ilişkilendirilebilir. Geliştirilen model, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
FB.8.6.8
Günlük yaşamda kullanılabilen vantilatörlerin elektrik enerjisini hareket enerjisine dönüştürdüğü hatırlatılabilir. Bu bağlamda, hareket enerjisinin de elektrik enerjisine dönüşebileceği hakkında öğrencilerden sorgulama yöntemiyle fikir üretmeleri beklenir (KB2.8). Ortaya çıkan fikirleri eleştirel bakış açısıyla irdeleyip kendi görüşleri hakkında düşünmeleri sağlanır (E3.10, SDB1.2). “Elektrik enerjisi nasıl üretilir?“ vb. merak uyandıracak sorularla elektrik enerjisi üretim santrallerine odaklanmaları öğrencilerden istenir (E1.1, E3.2). Elektrik üretimi için gerekli olan nitelikleri belirlemeleri öğrencilerden istenir. Elektrik enerjisi üretim santrallerini kullanılan enerji kaynaklarına göre sistematik bir şekilde ayrıştırmaları öğrencilerden istenir (E3.7, OB1). Ayrıştırdığı üretim santrallerini kullanılan enerji kaynaklarına göre yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynakları olarak gruplandırmaları öğrencilerden istenir (KB2.4). Elektrik enerjisinin üretim santrallerini yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynakları olarak kart eşleştirme vb. teknikler yoluyla eşleştirerek etiketlemeleri öğrencilerden istenir (OB1). Yenilenebilir enerji kaynağı olarak Güneş, dalga, hidroelektrik, rüzgâr ve jeotermal santralleri; yenilenemeyen enerji kaynağı olarak ise termik ve nükleer santralleri üzerinde durmaları öğrencilerden istenir. Süreç, öğrencilerin hazırladıkları çalışma kâğıtları vb. araçlarla değerlendirilebilir.
FB.8.6.9
Elektrik üretim santralleri hakkında sorular sorularak öğrencilerin konuya yönelik dikkatleri çekilir (E3.8). Elektrik enerjisi üretim santrallerinin avantaj ve dezavantajlarının neler olduğunu ortaya koymak için tartışma yöntemlerinden kartopu tekniği kullanılır (SDB3.3). Bu süreçte öğrencilerden merak ettikleri soruları sormaları beklenir (E3.8). Öğrencilerden elektrik üretim santralleri hakkındaki görüşlerini mantıksal açıdan ifade etmeleri istenir (OB1, KB2.8, KB2.15). Açık uçlu sorularla elektrik üretim santralleri hakkında daha fazla düşünmeleri sağlanabilir. Öğrencilerden görüşlerini etkin bir şekilde ifade etmeleri beklenir (SDB2.1, KB2.13, KB2.14). Görüşlerini ifade ederken empati kurmaları, arkadaşlarına karşı nezaketli davranmaları öğrencilerden beklenir (D14.1). Öğrencilerden elektrik üretim santralleri hakkında kendi görüşleri ile arkadaşlarının görüşlerini mantıksal açıdan karşılaştırmaları istenir (KB2.7, OB1). Öğrencilerden elektrik üretim santrallerini avantaj ve dezavantaj yönünden değerlendirmeleri istenir (OB1, KB2.1). Tartışma sırasında Türkçe dersindeki dil becerilerinden yararlanılabilir. Süreç, tanılayıcı dallanmış ağaç ile değerlendirilebilir. Ayrıca akran ve grup değerlendirme formu kullanılabilir. Bu süreçte öğrencilerin tarafsız davranmaları sağlanır (D1.2).
FB.8.6.10
Öğrencilere günlük yaşamda elektriğin bilinçli ve tasarruflu kullanılmasıyla ilgili neler yaptıklarına dair açık uçlu sorular sorularak konuya odaklanmaları sağlanır (D17.1, E3.2, OB3, KB2.9). Elektrik enerjisinin bilinçli ve tasarruflu kullanılması konusunda öğrencilerin güvenilir genel ağ, yazılı ve görsel kaynaklar vb. yardımıyla bilgi toplayarak analiz etmeleri sağlanır (OB1, OB4, KB2.6). Bu süreçte planlı bir şekilde çalışmalarını yürütmeleri sağlanır (D3.2). Öğrencilerden sınıfta gruplara ayrılarak takım çalışması içinde münazara, altı şapkalı düşünme vb. yöntem ve teknikler ile elektrik enerjisinin kullanılması hakkındaki görüşlerini mantıksal açıdan ifade etmeleri istenir (SDB2.3, KB2.8, KB2.15, OB1). Öğrencilerden görüşlerini ifade ederken empati kurmaları, arkadaşlarına karşı nezaketli davranmaları beklenir (D14.1). Öğrencilerden elektrik enerjisinin kullanılması hakkında kendi görüşleri ile arkadaşlarının görüşleri arasındaki tutarsızlıkları karşılaştırmaları istenir (KB2.7). Öğrencilerden elektrik enerjisinin bilinçli ve tasarruflu kullanılmasının aile ve ülke ekonomisine katkısı olduğuna yönelik değerlendirme yapmaları istenir (SDB3.3, OB3, OB8, KB2.8, KB2.14, D2.2). Tartışma esnasında Türkçe dersindeki dil becerilerinden yararlanılabilir. Süreç, tanılayıcı dallanmış ağaç ile değerlendirilebilir. Ayrıca akran ve grup değerlendirme formu kullanılabilir.
Yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik farkındalık kazandırılması adına basit jeneratör yapmaları öğrencilerden istenebilir. Öğrencilerden seri ve paralel bağlı elektrik devrelerinde ampul parlaklığının değişimi ile ilgili dijital içerik oluşturmaları istenebilir. Öğrencilerden elektrik devrelerinde kullanılan devre elemanlarının yapısı araştırılarak yarı metallerin bu devre elemanlarında nasıl kullanıldığı ile ilgili bir araştırma yapmaları istenebilir.
Elektrik enerjisi üretim santralleri, elektrik enerjisinin bilinçli ve tasarruflu kullanılması ile ilgili kes yapıştır, yapboz gibi somut materyallerin kullanıldığı etkinlikler yapmaları sağlanabilir. Elektrik enerjisinin bilinçli ve tasarruflu kullanılmasıyla ilgili uzmanların sınıfa sunum yapmaları sağlanabilir. Deney aşamaları için ek açıklamalar ve yönlendirmeler yapılabilir.
Güncelleme tarihi: 21.08.2026