6. Ünite: Elektriklenme
FBAB2. Sınıflandırma, FBAB7. Deney Yapma
KB2.6. Bilgi Toplama
E2.2. Sorumluluk, E3.2. Odaklanma, E3.4. Gerçeği Arama, E3.8. Soru Sorma
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği
D3. Çalışkanlık, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık
FB.7.6.1. Elektriklenme ile ilgili bilgi toplayabilme
a) Elektriklenme ile ilgili bilgiye ulaşmak için kullanacağı araçları belirler. b) Belirlediği araçları kullanarak elektriklenme hakkında bilgileri bulur. c) Elektriklenme ile ilgili bulduğu bilgileri doğrular.
ç) Elektriklenme ile ilgili bulduğu bilgileri kaydeder.
FB.7.6.2. Elektriklenme çeşitlerini belirlemeye yönelik deney yapabilme
a) Elektriklenme çeşitlerini gözlemleyebilecekleri bir deney tasarlar. b) Deneyle ilgili ölçme ve veri analizi yapar.
FB.7.6.3. Cisimlerin elektrik yüklerini sınıflandırabilme
a) Cisimlerin elektrik yüklerinin niteliklerini belirler.
b) Cisimlerin yük durumlarını ayrıştırır.
c) Cisimlerin yük durumlarını gruplandırır.
ç) Cisimlerin yük durumlarını negatif, pozitif ve nötr olarak etiketler.
Elektrik Yükleri ve Elektriklenme
pozitif yüklü cisim, negatif yüklü cisim, nötr cisim, temaslı ve temassız elektriklenme, elektroskop
Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde kısa cevaplı testler, eşleştirme testi, çalışma kâğıdı, açık uçlu sorular ve performans görevleri kullanılabilir. Ayrıca ünite sürecinde ortaya çıkan öğrenci ürünleri değerlendirme amaçlı kullanılabilir. Elektriklenme kavramı ve elektriklenme uygulamaları örneklerini içeren poster, afiş vb. hazırlama performans görevi verilebilir. Hazırlanan poster, afiş kontrol listesi ile değerlendirilebilir. Elektriklenme çeşitlerine ilişkin deney düzeneği üzerine performans görevi verilebilir. Performans görevi kontrol listesi ile değerlendirilebilir. Ayrıca akran değerlendirme formu kullanılabilir.
Öğrencilerin atomda yer alan pozitif, negatif ve nötr yüklerin olduğunu bildikleri kabul edilmektedir.
Atomda yer alan yük çeşitlerine ilişkin temel kabuller açık uçlu sorularla açığa çıkarılabilir.
Elektriklenme ile günlük yaşamda karşılaşılan şimşek ve yıldırım oluşumu, kaydıraktan kayarken saçlarda oluşan hareketlenme gibi olaylar arasında ilişki kurulabilir.
FB.7.6.1
Atomda yer alan yük çeşitlerine ilişkin mevcut bilgileri açık uçlu sorularla hatırlatılır. Elektriklenme hakkında günlük yaşamla ilişkili merak edilen sorular sorulur (E3.8). “Şimşek ve yıldırım nasıl oluşur?“ vb. sorular ile öğrencilerin günlük hayatta karşılaştıkları elektriklenme örneklerine dikkat çekilebilir. Elektriklenme ile ilgili bilgilere ulaşmak için öğrencilerden kullanacakları araçları belirlemeleri istenir. Bu araçlar dijital içerikler, yazılı ve görsel kaynaklar olabilir. Öğrenciler bilgi toplama sürecinde okul kütüphanesi, bilgisayar laboratuvarı vb. ortamları da kullanabilir. Doğa olayları ve teknolojideki uygulama alanlarına uygun elektriklenme örnekleri ile ilgili verileri toplamaları öğrencilerden istenir. Öğrencilerin ulaştıkları bilgileri arkadaşları ile tartışarak, öğretmeninden yardım alarak veya bilimsel kaynaklara başvurarak doğrulamaları sağlanır. Elektriklenme hakkında doğruladıkları bilgileri çalışma yapraklarına kaydetmeleri öğrencilerden istenir (OB1). Öğrencilerden kaydettikleri bilgileri açıklamaları istenir. Bu süreçte öğrencilerin ulaştıkları kaynaklarda yer alan elektron, proton ve nötron kavramları ile bu parçacıkların yük özelliklerine ilişkin bilgilere yer vermeleri teşvik edilir (KB2.7, KB2.9). Öğrencilerin nötr cisimlerin yük durumuna ilişkin karşılaştıkları bilgileri, yorumlamadan ve genelleme yapmadan veri olarak kaydetmeleri sağlanır. Ayrıca öğrencilerden elektriklenme konusunda teknolojideki uygulama alanlarından nasıl yararlanıldığı ile ilgili fikirlerini etkin bir şekilde ifade etmeleri istenir (SDB2.1, KB2.14). Doğa olayları ve teknolojideki uygulama alanları konusunda öğrenmeyi zenginleştirmek için öğrenciler dijital ortamlara yönlendirilir (OB2). Güvenilir genel ağ adresleri yoluyla elde ettikleri bilgiyi özetlemeleri beklenir (OB1). Süreç sonunda performans görevi olarak elektriklenmeyi ve uygulama örneklerini içeren poster, afiş hazırlamaları istenebilir. Poster, afiş hazırlarken görsel sanatlar, dijital ortamlardan yararlanırken ise bilişim teknolojileri ve yazılım dersi ile ilişkilendirmeleri beklenebilir. Hazırlanan poster, afiş holistik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Bunun yanında kısa cevaplı testler kullanılabilir.
FB.7.6.2
Öğrencilere yüklü cisimlerin birbirlerini nasıl etkiledikleri ile ilgili açık uçlu sorular sorulur (E3.8). Daha sonra soru-cevap tekniğiyle öğrencilerden negatif ve pozitif olmak üzere iki çeşit elektriksel yüklü parçacık olduğu çıkarımını yapmaları beklenir. Öğrencilerden grup içinde görev bilincine sahip olarak yardımlaşmaları istenir (D16.1, D20.2, SDB1.2, SDB2.2). Bilimsel bir yaklaşımla grup üyelerinden kendi aralarında aktif bir rol sergilemeleri ve sorumluluklarını üstlenmeleri beklenir (D3.4, E2.2). Elektriklenme çeşitlerine ilişkin deney düzeneklerini kurabilmeleri için uygun ortam ve malzemeler sağlanır. Öğrencilerden seçtikleri malzemelerle sürtünme, dokunma ve etki (tesir) ile elektriklenme çeşitlerini temaslı ve temassız elektriklenme türleri olarak gözlemlemelerine yönelik deney düzeneği tasarlamaları istenir. Öğrencilerin deney düzeneğini kurarken planlı bir şekilde çalışmalarını yürütmeleri sağlanır (D3.2). Yüklü ve nötr cisimlerin birbirleri ile etkileşimleri (itme-çekme) ifade edilir. Deney sonucunda elde edilen verileri çalışma kâğıdına kaydetmeleri öğrencilerden istenir. Öğrencilerden deneye ait ölçme ve veri analizi yapmaları beklenir. Dijital içerikler kullanılarak öğrencilerin ek deneyler yapmaları sağlanır (OB2). Çalışma kâğıdı kontrol listesi ile değerlendirilebilir. Ayrıca akran değerlendirme formu kullanılabilir.
FB.7.6.3
Cisimlerin yük durumları ile ilgili açık uçlu sorular sorulur (E3.8). Öğrencilerin cisimlerin elektrik yükleri ile ilgili dijital içerikler, yazılı ve görsel kaynaklar vb. yardımıyla bilgi toplamaları sağlanır (OB1, KB2.6). Bilimsel gerçeğe ulaşmaları için öğrenme ortamları düzenlenir (E3.4). Öğrencilerden cisimlerin elektrik yüklerinin niteliklerini belirlemeleri istenir. Öğrencilerden cisimleri, sahip oldukları elektrik yük durumları bakımından ayrıştırmaları istenir. Öğrencilerden cisimleri, yüklü ve nötr olarak gruplandırmaları istenir. Yüklü cisimleri negatif ve pozitif olarak etiketlemeleri öğrencilerden istenir (KB2.7). Bu süreçte öğrencilerin sınıflandırma yaparken cisimlerin yük durumlarına ilişkin gözlemlerini ve ulaştıkları bilgileri karşılaştırmaları sağlanır. Öğrencilerden nötr olarak sınıflandırılan cisimlerin yük özelliklerine ilişkin elde ettikleri bilgileri sınıflandırma sürecinde kullanmaları beklenir (D3.3). Daha sonra cisimlerin elektriklenme sonucunda bir yükle yüklenip yüklenmediği hakkında odaklanarak merak ettiği soruları sormaları istenir (E3.8, E3.2, SDB2.1). Bir cismin elektrik yükünün olup olmadığını belirlemeye yarayan aletin elektroskop olduğuna değinilir. Elektroskopun çalışma prensibine girilmez. Dijital içerikler kullanılarak öğrencilerin ek uygulamalar yapmaları sağlanabilir (OB2). Çalışma kâğıdı ya da kısa cevaplı testler kullanarak değerlendirme yapılabilir.
Elektriklenme, doğa ve teknolojideki elektriklenme uygulamaları hakkında araştırma yapmaları istenebilir.
Elektroskopla cisimlerin yükünün tespit edilmesini içeren animasyonlar oluşturmaları sağlanabilir.
Aşırı yükün vücut üzerindeki etkilerini Van de Graaff jeneratörü animasyonu üzerinden incelemeleri sağlanabilir.
Elektriklenme, doğa ve teknolojideki elektriklenme uygulamalarına ilişkin kes yapıştır, yapboz gibi somut materyallerin kullanıldığı etkinlikler yapmaları öğrencilerden istenebilir.
Güncelleme tarihi: 21.08.2026