6. Ünite: Yaşamımızdaki Elektrik
FBAB2. Sınıflandırma, FBAB6. Hipotez Oluşturma, FBAB7. Deney Yapma
-
E2.2. Sorumluluk, E3.1. Muhakeme, E3.7. Sistematiklik, E3.8. Soru Sorma
SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği
D3. Çalışkanlık, D16. Sorumluluk, D18. Temizlik, D20. Yardımseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı
FB.5.6.1. Bir elektrik devresindeki elemanları sembollerinin olup olmamasına göre sınıflandırabilme
a) Bir elektrik devresindeki elemanların sembollerini belirler.
b) Bir elektrik devresindeki elemanları sembollerinin olup olmamasına göre ayrıştırır.
c) Bir elektrik devresindeki elemanları sembollerinin olup olmamasına göre gruplandırır.
ç) Bir elektrik devresindeki elemanların sembollerini niteliklerine göre etiketler.
FB.5.6.2. Şemasını çizdiği elektrik devresine uygun deney yapabilme
a) Çizdiği elektrik devresine uygun deney düzeneği tasarlar.
b) Deney ile ilgili ölçme ve veri analizi yapar.
FB.5.6.3. Bir elektrik devresindeki ampul parlaklığını etkileyen değişkenlerin neler olduğuna ilişkin hipotez oluşturabilme
a) Elektrik devrelerindeki ampul parlaklığını etkileyen değişkenleri tanımlar.
b) Pil ve ampul sayısını değiştirerek ampul parlaklığındaki değişimi neden-sonuç ilişkisi bağlamında belirler.
c) Ampul parlaklığındaki bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen değişkenleri belirler.
ç) Bağımsız değişken olarak pil sayısı ve ampul sayısını kontrol eder.
d) Farklı elektrik devreleri üzerinden ampul parlaklığının pil sayısı ve ampul sayısına bağlı olarak değiştiğine yönelik önermelerde bulunur.
Devre Elemanlarının Sembolleri ve Devre Şeması
Basit Bir Elektrik Devresinde Ampul Parlaklığını Etkileyen Değişkenler
basit elektrik devre elemanlarının sembolleri, devre şeması, pil sayısı, ampul sayısı
Öğrenme çıktısının değerlendirilmesinde eşleştirme testi, çalışma kâğıdı, açık uçlu sorular, tanılayıcı dallanmış ağaç, yapılandırılmış grid vb. kullanılabilir. Ayrıca ünite sürecinde ortaya çıkan öğrenci ürünleri, bir ürün dosyasında toplanarak değerlendirme amaçlı kullanılabilir.
Performans görevi olarak basit elektrik devresine yönelik deney tasarlamaları öğrencilerden istenebilir. Öğrencilerden deneyi raporlaştırmaları istenir. Bu rapor analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Elektrik devresindeki ampulün parlaklığının pil ve ampul sayısına göre değişimini içeren deney düzenekleri kurmaları öğrencilerden istenebilir. Öğrencilerden tasarladıkları deney düzeneklerini TGA gibi tekniklerden yararlanarak raporlaştırmaları istenebilir. Elde edilen raporlar analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin basit elektrik devresini oluşturan devre elemanlarını tanıdıkları ve çalışan bir elektrik devresi kurabildikleri kabul edilmektedir. Bağımlı ve bağımsız değişken kavramlarını bildiklerini kabul edilir.
Sembol kullanmanın sağladığı ortak dil ile ilgili açık uçlu sorular yöneltilir. Bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen değişken kavramları ile ilgili temel kabullere sahip olma durumları açık uçlu sorularla belirlenebilir.
Elektrik devre elemanları ve sembollerin günlük yaşamdaki örneklerini incelemeleri sağlanabilir. Devre elemanlarının sembollerle ifade edilmemesinden kaynaklı oluşabilecek sorunlara değinilebilir. Elektrik devrelerindeki ampul parlaklığı ile günlük yaşamdaki uygun aydınlatma sistemleri arasında ilişki kurulabilir.
FB.5.6.1
Öğrencilerden devre elemanları sembollerinin günlük hayatta kullanımının sağladığı avantajları tartışmaları istenir. Bu aşamada öğrencilerden sembol kullanmanın ortak bilimsel dil açısından önemini ifade etmeleri beklenir (SDB2.1, KB2.9). Basit elektrik devresindeki elemanları semboller ile nitelemeleri öğrencilerden istenir. Elektrik devresindeki elemanları, sembollerinin olup olmamasına göre sistematik bir şekilde ayrıştırmaları öğrencilerden istenir (E3.7). Ayrıştırdığı devre elemanlarını gruplandırmaları öğrencilerden istenir. Elektrik devre elemanları ile sembollerini kart eşleştirme gibi teknikler yoluyla eşleştirerek etiketlemeleri sağlanır. Öğrencilerden süreç sonunda elektrik devre elemanları ile sembollerinin bir arada bulunduğu afiş, poster vb. hazırlamaları beklenebilir. Hazırlanan öğrenme ürünleri, kontrol listesi veya analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Tüm sürece ilişkin öğrencilerin öğrenme durumlarını sınamak için açık uçlu sorular, eşleştirme testi, tanılayıcı dallanmış ağaç, yapılandırılmış grid vb. ölçme araçları kullanılabilir.
FB.5.6.2
Öğrencilerden öğrendikleri sembolleri kullanarak bir elektrik devresi şeması çizmeleri istenir. Öğrencilerden gruplara ayrılıp görev bilinciyle yardımlaşmaları beklenir (D16.3, D20.1, SDB2.2). Çizdikleri elektrik devre şemasının düzeneğini bilimsel bir yaklaşımla kurabilmeleri için grup üyelerine uygun ortam ve malzemeler sağlanır (D3.3). Öğrencilerin çizdiği elektrik devresine uygun bir deney düzeneği tasarlamaları sağlanır. Bu süreçte öğrencilerden planlarını ertelemeden ve sorumluluk bilinciyle deneyi yürütmeleri beklenir (E2.2, D3.3). Deney ile ilgili ölçüm sonuçlarını tabloya kaydederek analiz yapmaları öğrencilerden istenir (OB7). Öğrencilerden deney sonrasında kullanılan malzemeleri ve laboratuvar alanını temiz tutmaları beklenir (D18.2). Öğrencilerden deneyi raporlaştırmaları istenir. Deney raporlarında öğrencilerden geçerli bilgileri açıklamaları beklenir (SDB2.1). Rapor hazırlama ve sunma aşamalarını Türkçe dersiyle ilişkilendirmeleri öğrencilerden istenebilir. Öğrenci raporları, kontrol listesi veya analitik dereceli puanlama anahtarı yoluyla değerlendirilebilir. Ek olarak dijital içeriklerden faydalanılır (OB2, KB2.6). Ayrıca tanılayıcı dallanmış ağaç, yapılandırılmış grid vb. kullanılarak değerlendirlendirme yapılabilir.
FB.5.6.3
Öğrencilere bir elektrik devresindeki ampul parlaklığının nasıl değişebileceği yönünde sorular sorulur (E3.8). Bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen değişkenlere değinilerek öğrencilere devredeki ampul parlaklığının değişimine ilişkin deney düzeneği kurmalarını içeren performans görevi verilir. Deney düzeneklerinin kurulması için uygun ortam ve malzemeler sağlanır. Bu süreçte TGA yöntemi kullanılarak öğrencilerden tahminleri alınır. Süreç grup çalışması şeklinde yürütülebilir (D16.3, SDB2.2). Grup üyelerinden yardımlaşmaları beklenir (D20.2). Öğrencilerin elektrik devrelerindeki ampul parlaklığını etkileyen değişkenleri, pil sayısı ve ampul sayısını dikkate alarak tanımlamaları sağlanır. Bu süreçte öğrencilerin ampul parlaklığını etkileyen değişkenler olarak pil veya ampul sayısındaki değişimi neden-sonuç ilişkisi bağlamında belirlemeleri sağlanır. Öğrencilerden ampul parlaklığı ile ilgili merak ettiği sorular sormaları istenir (E3.8). Deney sürecinde öğrencilerden değişkenleri belirlemesi istenir. Pil veya ampul sayısı değişkenlerini kontrol ederek deneyi tekrarlamaları öğrencilerden istenir (D3.2). Farklı elektrik devreleri üzerinden ampul parlaklığının pil sayısı veya ampul sayısına bağlı olarak değiştiğine yönelik açıklamalarından önermeler oluşturmaları sağlanır (KB3.2). Ampul parlaklığının pil sayısı veya ampul sayısına bağlı olarak değiştiği konusunda dijital ortamlar yoluyla oluşturulan deney düzeneklerine güvenilir kaynaklardan erişip elde ettikleri bilgiyi özetlemeleri sağlanır (E3.1, SDB1.1, OB1, OB2, KB2.6). Öğrencilerin deney sürecindeki performansları analitik dereceli puanlama anahtarı yoluyla değerlendirilebilir. Ayrıca ampul parlaklığındaki değişimi göstermek için görsel tamamlama içeren çalışma kâğıtları kullanılabilir. Öğrencilerin değerlendirme süreçlerine aktif katılımını teşvik etmek amacıyla öz/akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir.
Elektrik devre elemanları ile sembollerinin eşleştirilebileceği dijital bir oyun tasarlanarak sınıfta oynamaları öğrencilerden istenebilir.
Thomas Edison ile bilinen ampulün icadının tarihsel olarak nasıl değiştiği hakkında araştırma yapmaları öğrencilerden istenebilir.
Günlük yaşamda sıkça kullanılan, basit elektrik devrelerine enerji sağlayan kalem pillerin, şarj edilebilir ve şarj edilemeyen türlerini de içerek şekilde araştırıldığı bir performans görevi verilebilir.
Deney aşamaları için ek açıklamalar ve yönlendirmeler yapılabilir.
Devredeki ampul parlaklığının pil ve ampul sayısındaki değişikliğe bağlı olarak artıp azalabildiğini gösteren dijital içerikler kullanmaları öğrencilerden istenebilir.
Güncelleme tarihi: 21.08.2026