3. Ünite: Küreselleşen Dünya (1991 Ve Sonrası)
SBAB4. Değişim ve Sürekliliği Algılama (SBAB4.2. Değişim ve Sürekliliği Neden ve Sonuçlarıyla Yorumlama), SBAB17. Tarihsel Sorun Analizi ve Karar Verme
KB 2.3. Özetleme
E3.1. Muhakeme, E3.2. Odaklanma, E3.6. Analitiklik, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.2 Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D3. Çalışkanlık, D5. Duyarlılık, D9. Merhamet
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB5. Kültür Okuryazarlığı
ÇTDT.3.1. 1991 ve sonrasında yaşanan siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini özetleyebilme
a) 1991 ve sonrasında yaşanan siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkileri ile ilgili çözümleme yapar.
b) 1991 ve sonrasında yaşanan siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkileri ile ilgili sınıflandırma yapar.
c) 1991 ve sonrasında yaşanan siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini yorumlar.
ÇTDT.3.2. 1991 ve sonrasında yaşanan sosyal ve ekonomik gelişmelerle ortaya çıkan sorunların çözümüne yönelik alternatif fikirler üretebilme
a) 1991 ve sonrasında yaşanan sosyal ve ekonomik gelişmelerle ortaya çıkan bir sorunu belirleyerek çözümler.
b) 1991 ve sonrasında yaşanan sosyal ve ekonomik gelişmelerle ilgili belirlediği bir sorunun çözümüne yönelik geliştirdikleri alternatif önerilerin olası sonuçlarını geçmişte yaşayan insanların yaptıkları uygulamalar ve aldıkları kararların sonuçlarıyla karşılaştırarak değerlendirir.
ÇTDT.3.3. 1991 ve sonrasında yaşanan bilimsel, kültürel ve teknolojik gelişmelerin toplum hayatında meydana getirdiği değişim ve sürekliliği neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme
a) 1991 ve sonrasında yaşanan bilimsel, kültürel ve teknolojik gelişmelerin toplum hayatında meydana getirdiği değişim ve sürekliliğe neden olan unsurları inceler.
b) 1991 ve sonrasında yaşanan bilimsel, kültürel ve teknolojik gelişmelerin toplum hayatında meydana getirdiği değişim ve sürekliliğin etkilediği unsurları inceler.
c) 1991 ve sonrasında yaşanan bilimsel, kültürel ve teknolojik gelişmelerin toplum hayatında meydana getirdiği değişim ve sürekliliğin etkilerinin niteliğini sorgular.
ç) 1991 ve sonrasında yaşanan bilimsel, kültürel ve teknolojik gelişmelerin toplum hayatında meydana getirdiği değişim ve sürekliliğin nedenlerini ve sonuçlarını bağlamından kopmadan yeniden ifade eder.
1991 ve Sonrasında Yaşanan Siyasi Gelişmeler ve Askerî Mücadeleler
1991 ve Sonrasında Yaşanan Sosyal ve Ekonomik Gelişmeler
1991 ve Sonrasında Yaşanan Bilimsel, Kültürel ve Teknolojik Gelişmeler
asimetrik savaş, çok kutupluluk, deniz jeopolitiği, kültürel dönüşüm, küreselleşme, küresel göç, mülteci, neoliberal, siber tehdit, yapay zekâ
Bu ünitedeki öğrenme çıktıları; karşılaştırma tablosu, değişim ve süreklilik formu ve performans görevi ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerden 1991 ve sonrasında meydana gelen sosyal ve ekonomik gelişmelerle ortaya çıkan soruna yönelik geliştirdikleri alternatif çözüm önerilerini, aynı dönemde yaşayan insanların karar ve uygulamalarıyla karşılaştırarak karşılaştırma tablosu hazırlamaları istenebilir. 1991 ve sonrasında yaşanan bilimsel, kültürel ve teknolojik gelişmelerin toplum hayatındaki gelişimin neden ve sonuçlarına yönelik öğrenci yorumları için değişim ve süreklilik formu kullanılabilir.
Öğrencilere 1991 ve sonrasında yaşanan siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini yorumlayan bir sunum hazırlama ve çalışmalarını sunmaya yönelik bir performans görevi verilebilir. Hazırlanan sunum; tarihsel olayların çözümlenmesi, sınıflandırma, etkilerin yorumlanması, kaynak kullanımı vb. ölçütlerinden oluşan dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Ayrıca hazırlanan dereceli puanlama anahtarı akran değerlendirme formu olarak kullanılabilir.
Öğrencilerin küreselleşme ve mülteci kavramları, ekonomik gelişmişlik, Türkiye’nin millî kalkınma hamleleri, bilgi ve iletişim teknolojilerine ait gelişmelerin toplum hayatına etkileri ve COVID-19 pandemisi hakkında temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.
Ünite kapsamında öğrencilere aşağıdaki rehber sorular sorulabilir.
• Küreselleşmeyi ortaya çıkaran siyasi ve askerî etmenler neler olabilir?
• Küreselleşmenin sosyal ve ekonomik hayat üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri neler olabilir?
• Küreselleşmeyle birlikte bilimsel, kültürel ve teknolojik alanlarda hangi önemli değişimler meydana gelmiş olabilir?
• Küresel dünyada bilgi ve iletişim teknolojilerine ait gelişmelerin günlük hayata etkilerine hangi örnekler verilebilir?
Ünite kapsamında öğrencilerin aşağıdaki etkinlikleri yapmaları sağlanabilir.
• Öğrencilerden Türkiye’nin en çok göç aldığı ülkelere yönelik bir göç haritası hazırlamaları istenebilir.
• Bilimsel, kültürel ve teknolojik gelişmelere yönelik metafor ve analoji etkinliği yapmaları istenebilir.
• Türkiye’nin kalkınma projelerine dair farklı alanlardan örnekler içeren bir poster hazırlamaları istenebilir.
Öğrencilerden günümüzden hareketle yakın gelecekte bilim ve teknolojinin günlük yaşama etkisine dair fikir yürütmeleri istenebilir.
Türkiye’de “Mavi Vatan”, “Gök Vatan”, “Siber Vatan”, “Yeşil Vatan” isimlendirmelerinin ortaya çıkma nedenleri hakkında beyin fırtınası yapmaları istenebilir.
ÇTDT.3.1
Öğrencilerden kavram öğretim materyalleri üzerinden konu içeriğinde geçen kavramların anlamlarını açıklamaları istenir. Öğrencilere 1991 ve sonrasında yaşanan siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerine yönelik sorular sorulur. Bu sorular çerçevesinde öğrenciler SSCB’nin dağılmasını ve Doğu Avrupa ülkelerindeki yönetim değişikliklerini, Türk cumhuriyetlerinin kuruluşunu, Türk dünyası ve Türkiye ilişkilerini, Karabağ Sorununu, Türk Devletleri Teşkilatına giden süreci, Balkanlar, Orta Doğu ve Asya’daki küresel aktörleri ve yerel güçlerin izlediği politikalar ile bu politikaların yol açtığı bölgesel sorunlardan I. Körfez Savaşı, II. Körfez Savaşı, Bosna Savaşı, Kosova Savaşı, Filistin ve Afganistan’da yaşanan çatışmaları; 11 Eylül saldırılarını, küresel terörün oluşturduğu asimetrik savaşı, Avrupa Birliği’nin (AB) uluslararası politikadaki yeri ve önemi (AB’nin genişlemesi) ile Arap Baharı’nın etkilerini verilen farklı kaynaklar üzerinden inceler (SBAB2.3, OB1). İlgili dönem çerçevesinde deniz jeopolitiğinin Türkiye ve dünya açısından anlamını değerlendirir (KB2.17, E3.10). Örnek olaylar üzerinden haksızlıklar karşısında haklı olanı savunmanın önemini açıklar (D9.1). 1991 ve sonrasında yaşanan siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerine yönelik soru-cevap etkinliği yapılır (SDB3.3). Öğrenciler, 1991 ve sonrasında yaşanan siyasi gelişmeleri ve askerî mücadeleleri Türk ve dünya tarihine etkileri bağlamında sınıflandırır (E3.1).Performans görevi olarak öğrencilerden 1991 ve sonrasında yaşanan siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini yorumlayan bir sunum hazırlamaları ve çalışmalarını sınıfta arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir.
ÇTDT.3.2
Öğrencilerin verilen farklı kaynaklar üzerinden neoliberal ekonomik politikalar, 2008 Küresel Ekonomik Krizi, küresel iklim krizi ve uluslararası göçler konularını incelemeleri sağlanır (SBAB2.3, OB1). Öğrencilerin gruplara ayrılmaları ve yaptıkları incelemelerden hareketle 1991 ve sonrasında yaşanan sosyal ve ekonomik gelişmelerle ortaya çıkan tarihsel bir sorunu belirleyerek tanımlamaları sağlanır (SDB2.2). Gruplar tanımladıkları tarihsel soruna ilişkin tarafların çıkar, değer ve bakış açılarını çözümler (SDB2.3). Tarihsel sorunun çözümü için yapılan uygulamaları ve alınan kararları değerlendirerek bunların güncel sorunların meydana gelmesine etkilerini ifade eder (E3.10). Örnek olaylar üzerinden günümüz dünya sorunlarının çözümünde etkin rol almanın gerekliliğini açıklar (D5.2). 1991 ve sonrasında yaşanan sosyal ve ekonomik gelişmelerle ortaya çıkan sorunların çözümüne yönelik alternatif öneriler geliştirir (SDB3.2, E3.6). Tanımladıkları tarihsel bir sorunu çözmeye yönelik geliştirdikleri alternatif çözüm önerilerinin olası sonuçları ile söz konusu dönemde yaşamış insanların yaptıkları uygulamalar ve aldıkları kararların sonuçlarını hazırladıkları alternatif çözüm önerilerini içeren karşılaştırmalı tabloyla değerlendirir (SDB3.3, E3.1).
ÇTDT.3.3
Öğrencilerin verilen farklı kaynaklar üzerinden küreselleşmenin; popüler kültür araçlarının yaygınlaşmasının; uluslararası spor organizasyonları düzenlenmesinin; uydu, iletişim ve savunma teknolojisindeki gelişmeler ile coğrafi bilgi sistemlerinin; bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler ve yapay zekâ uygulamalarının; biyoteknoloji ve etik, organ nakli, kök hücre ve DNA çalışmaları ile COVID-19 ve aşı çalışmaları gibi sağlık alanındaki gelişmelerin toplum hayatında meydana getirdiği değişim ve sürekliliğe neden olan unsurları incelemeleri sağlanır (OB1, E3.2). Öğrencilerden bilim, kültür ve teknoloji alanlarındaki güncel gelişmelerin insan ahlakına ve toplum hayatına etkilerini tartışmaları istenir (D3.3). Öğrenciler, öğrendikleri bilgilerden hareketle 1991 ve sonrasında yaşanan bilimsel, kültürel ve teknolojik gelişmelerin toplum hayatında meydana getirdiği değişim ve sürekliliğin etkilediği unsurları inceler (OB5). Yaptıkları incelemelerden hareketle 1991 ve sonrasında yaşanan bilimsel, kültürel ve teknolojik gelişmelerin toplum hayatında meydana getirdiği değişim ve sürekliliğin olumlu veya olumsuz etkilerini sorgular (SDB3.3, E3.10). Öğrendiklerinden yola çıkarak 1991 ve sonrasında yaşanan bilimsel, kültürel ve teknolojik gelişmelerin toplum hayatında meydana getirdiği değişim ve sürekliliğin nedenlerini ve sonuçlarını bağlamından kopmadan ifade eder (SDB2.1). Bu amaçla öğrencilerden 1991 ve sonrasında yaşanan bilimsel, kültürel ve teknolojik gelişmelerin toplum hayatındaki gelişimini konu edinen değişim ve süreklilik formunu doldurmaları ve formdaki bilgileri yorumlamaları istenir.
Öğrencilerden 1991’den günümüze kadar ortaya çıkan askerî mücadeleleri asimetrik savaş bağlamında değerlendirerek bu mücadelelerle ilgili bir rapor yazmaları istenebilir.
Türkiye’nin AB’ye üyelik süreciyle ilgili bir açıklamalı tarih şeridi hazırlamaları istenebilir.
* 1991 ve sonrasında ortaya çıkan başlıca önemli gelişmelerden (SSCB’nin dağılması, AB’nin genişlemesi, Arap Baharı, Asya’nın ekonomik yükselişi vb.) birini seçerek seçtiği gelişme karşısında ABD, Rusya Federasyonu, Çin, AB gibi devlet ve toplulukların siyasi, askerî ve ekonomik stratejilerini incelemeleri ve bu stratejilerin etkilerine yönelik Türkiye’nin geliştirebileceği politikalar hakkında senaryo oluşturmaları istenebilir.
* Yapay zekâ uygulamasının Türkiye’nin gelecekteki sosyal ve kültürel hayatına etkisine yönelik anket çalışması yapmaları ve anket sonuçlarını sınıf ortamında paylaşmaları istenebilir.
1991 ve sonrasında yaşanan başlıca siyasi gelişmeler ve askerî mücadeleler ile bu gelişmelere yönelik açıklamalar tablo üzerinde verilerek öğrencilerden bunları eşleştirmeleri istenebilir.
Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesine sanal gezi yapmaları ve izlenimlerini paylaşmaları istenebilir.
Öğretmeni ve arkadaşlarından yardım alarak 1991 ve sonrasında yaşanan sosyal ve ekonomik gelişmelerle ortaya çıkan sorunlar ve ilgili görselleri eşletirmeleri istenebilir.
Seçecekleri teknolojik bir aletin gelişimi ile ilgili resimli tarih şeridi hazırlamaları istenebilir.
Güncelleme tarihi: 04.09.2026