2. Ünite: Soğuk Savaş Dönemi (1945-1991)

ÇTDT.2.1

Öğrencilerin grup çalışması yoluyla çift kutuplu dünya düzeninin II. Dünya Savaşı sonrasında oluşan güç dengesi (Birleşmiş Milletlerin kuruluşu, Doğu Bloku ve Batı Bloku’nun oluşumu, NATO’nun ve Varşova Paktı’nın kuruluşu, Kore Savaşı), Orta Doğu’nun yeniden şekillenmesi (İsrail’in kurulması, Suriye ve Irak’ta Baas rejimleri), Asya ve Afrika’daki sömürgecilik karşıtı bağımsızlık mücadeleleri, Bağlantısızlar Hareketi, Keşmir Sorunu, Küba Krizi, Vietnam Savaşı, İran İslam Devrimi, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin Afganistan’ı işgali, İran-Irak Savaşı ile Türk dünyasındaki gelişmelere etkileri hakkında merak ettikleri bir konuyu belirlemeleri sağlanır (E1.1, SDB2.2). Gruplar, merak ettikleri konu hakkında sorular oluşturur. Oluşturdukları soruların cevaplarını bulmak için merak ettikleri konu hakkında yazılı, görsel, basılı ve dijital kaynaklar üzerinden bilgi toplar ve topladıkları bilgileri kaydeder (OB1, OB2, OB4). Araştırma sürecinde dijital ağ kaynaklarından bilgi kullanırken dijital kimliği veya kaynağın uzantısının güvenilirliğini dikkate alır. Öğrencilerin verilen farklı kaynaklar üzerinden çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya tarihindeki siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisini belirlemeleri sağlanır. Öğrenciler, örnek olaylardan hareketle sömürgecilik karşıtı bağımsızlık mücadelelerinin hukuka uygunluğunu ve ahlaki açıdan haklılığını değerlendirir (D1.3). Topladıkları bilgiler ile derste öğrendikleri bilgileri karşılaştırır (KB2.7, E3.10). Öğrendiklerinden hareketle çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya tarihindeki siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisine ilişkin çıkarım yapar (SDB3.3). Çıkarımlarından hareketle gruplardan çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya tarihindeki siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisini ortaya koyan açıklamalı tarih şeridi hazırlamaları ve çalışmalarını sunmaları istenir.

ÇTDT.2.2

Öğrencilerden kavram öğretim materyalleri üzerinden konu içeriğinde geçen kavramların anlamlarını açıklamaları istenebilir. Öğrenciler verilen farklı kaynaklar üzerinden çift kutuplu dünya düzeninin Truman Doktrini, Molotov Planı, Marshall Planı, Fulbright Programı, Avrupa İktisadi İş Birliği Teşkilatı (Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Teşkilatı), COMECON [Council for Mutual Economic Assistance (Kansıl fır Myuçuel İkonamik Esistıns)/Karşılıklı Ekonomik Yardımlaşma Konseyi], Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (Avrupa Ekonomik Topluluğu/Avrupa Topluluğu), Eisenhower (Ayzınhavır) Doktrini, öğrenci ve işçi hareketleri, 1973 Petrol Krizi ve Türk dünyasından Türkiye’ye olan göçler üzerindeki rolünü inceler (SBAB2.3). Örnek olaylardan hareketle Türk dünyasından Türkiye’ye olan göçler konusu ele alınırken insanlara karşı duyarlı davranmanın önemini ve gerekliliğini açıklar (D9.1). Öğrencilerden çift kutuplu dünya düzeninin sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolünü kanıtlar sunarak ifade etmeleri istenir (SDB2.1, OB1). Öğrencilerin kanıtlar üzerinden çift kutuplu dünya düzeninin sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolüne ilişkin olumlu ve olumsuz etkilerini belirlemeleri sağlanır (E3.2). Gruplara ayrılarak çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında meydana gelen sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolüne dair ortaya atılan görüşlerin kabul edilebilirliğine yönelik sınıf tartışması yapmaları sağlanır (SDB2.1). Tartışma süreci sonrasında öğrencilerden kendi öğrenmelerini çıkış kartı (3-2-1 tekniği) kullanarak değerlendirmeleri istenir (SDB1.2).

ÇTDT.2.3

Grup çalışması yoluyla 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmelere ilişkin bir araştırma başlatılır. Öğrenciler 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmelere ilişkin başlıklardan merak ettiği konuyu belirler. Belirlediği konu hakkında sorular sorar. Araştırma sürecinin bilgi toplama aşaması dışındaki aşamaları sınıfta, öğretmen rehberliğinde ve grup çalışması şeklinde gerçekleştirilir. Öğrencilere araştırma sürecinin aşamalarını içeren kontrol listesi verilir. Kontrol listesi aracılığıyla öğrencilerin araştırma sürecinin basamaklarını takip etmeleri ve denetlemeleri sağlanır. Her grup için 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmelerden birini yansıtan araştırma konusu belirlenir. Bilgi toplama, kaynak inceleme ve kaynakları sorgulama süreçleri adımlar hâlinde yönergelerle işletilir. Gruplar, araştıracakları konuyla ilgili hangi kaynakları kullanacaklarını ve bu kaynaklara nerede ve nasıl ulaşacaklarını öğretmen rehberliğinde belirler. Kütüphaneler, müzeler, arşivler, tarihî mekânlar ve genel ağı ziyaret ederek araştırma konularıyla ilgili kaynaklardan bilgi toplar. Kaynaklara uygun sorular sorarak kaynağın birinci elden veya ikinci elden olup olmadığı; kaynağın yazılı, görsel, sayısal, dijital olarak türü; yazarı, tarihi, dijital kimliği, genel ağdaki uzantısı gibi temel unsurları belirler (OB.2). Topladığı bilgileri ilgili ve ilgisiz olarak ayrıştırdıktan sonra araştırma konusuna uygun olanları tespit eder. Kaynakları sorgularken kaynaklara ön yargı, çelişki veya tutarsızlık içeren ifadeleri ortaya çıkartacak sorular sorar (E3.10). Bu süreçte aynı konuyla ilgili farklı kaynakları karşılaştırarak konuya ilişkin farklı görüşleri belirler. Kaynağın içeriğini tutarsızlık açısından kontrol eder. Kaynaklarda yer alan olgu ve görüşleri ayırt eder. Kaynaklardaki bilgilerin güncel araştırmaları içerip içermediğini sorgular. Bu sorgulamalar sonucunda topladığı bilgilerin araştırma konusu için yeterliliğine yönelik çıkarımda bulunur. Topladığı bilgilerin sınırlı kalması durumunda farklı kaynaklara başvurarak yeniden bilgi toplayabilir. Öğrencilerden kullandığı kaynakların yaptığı araştırmaya katkısını değerlendirmek amacıyla tarihsel kaynak/kanıt analiz formunu doldurmaları istenir. Gruplar araştırmalarında kullanacağı bilgileri ana fikir, şahıslar, eserler, mekânlar, kurumlar bağlamında belirler. Bu bilgileri araştırma raporunda kullanmak amacıyla uygun yerlerde tarih şeridi, harita, tablo, grafik, bilgi görseli gibi görsel metinlere dönüştürür (OB4). Ulaştıkları bilgilerden hareketle kendi görüşlerini yansıtan yorumları oluşturur (SDB2.2). Öğrenciler kanıtlardan hareketle 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmelere ilişkin çıkarım yapar (E3.1, SDB3.3). Gruplar yaptıkları araştırmaları rapora dönüştürür. Öğrenciler araştırma raporunu hazırlarken uygun başlıklar bulur, hazırladığı görselleri (OB4) metnin içeriğine uygun biçimde kullanır, kaynaklara metin içinde atıf yapar ve kullandığı kaynakları kaynakçada gösterir. Gruplar sınıf içinde araştırma raporlarını sunar. Öğrenciler araştırmaları sırasında ulaştıkları bilgilerden hareketle bilim, sanat, spor ve kültür alanında ülkesini temsil edenleri rol modeli almanın önemini ve gerekliliğini örneklerle açıklar (D19.2). Sunum sonrasında grupların 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmeleri karşılaştırarak yorumlamaları sağlanır (KB3.2). Araştırma raporlarının panel, seminer, bilim şöleni, proje fuarı veya dijital ortamlarda (OB2) sunularak paylaşılması istenir.

Öğrencilerden Soğuk Savaş Dönemi’nde Doğu Bloku ve Batı Bloku içinde kurulan uluslararası teşkilatlarla ilgili araştırma yaparak tanıtım filmi hazırlamaları istenebilir.

* Öğrenciler, Avrupa Kömür Çelik Topluluğunun Avrupa Ekonomik Topluluğu ve Avrupa Topluluğuna dönüşmesi sürecini araştırarak bu birlikteliğin uluslararası ekonomi politiğe etkisi ile ilgili rapor hazırlamaları için yönlendirilebilir. 

* Öğrencileden 1945-1991 yılları arasında gerçekleşen bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmelere ilişkin bir bülten panosu/dijital pano hazırlamaları ve bunu sınıf ortamında sunmaları istenebilir.

Öğrencilerden tarih şeridi üzerinde verilen 1945-1991 yılları arasındaki siyasi ve askerî gelişmeler ile ilgili boş bırakılan yerleri doldurmaları istenebilir.

1945-1991 yılları arasını kapsayan siyasi harita üzerinde Doğu Bloku ve Batı Bloku ülkelerini göstermeleri istenebilir.

Kore Savaşı hakkında MEB’in yönergelerine uygun; bilimsel, akademik, pedagojik ve hukuki sorunları olmayan bir film izletilerek izlenimlerini paylaşmaları istenebilir.