3.Tema: Seyahat

ARN.7.3.D 

Öğrenciler, dinleme / izleme-anlamlandırma etkinliklerine başlamadan önce ʻʻSeyahat  Hazırlıkları”, ʻʻTuristik Yerler ve Mekânlar” ve ʻʻUlaşım Araçları” alt temalarına ilişkin ön  bilgilerini günlük yaşam deneyimleri üzerinden harekete geçirir (E1.1, SDB1.1). Öğretmen  bir havaalanı, tren istasyonu veya valiz hazırlama sürecini gösteren görseller ile turistik  mekân fotoğrafları sunar ve öğrencilerden bu görseller hakkında konuşmalarını ister  (OB1, OB4). Öğrenciler seyahat planları, gittikleri yerler ve kullandıkları ulaşım araçları ile  ilgili deneyimlerini paylaşır (SDB1.2). Bu süreçte öğrenciler, öğrendikleri temel seyahat  ifadelerini, mekân adlarını ve ulaşım araçlarına ilişkin sözcükleri hatırlayarak yaklaşan  dinleme / izleme-anlamlandırma etkinliklerine yönelik zihinsel hazırlık yaparlar (E3.2,  KB2.6).

Ardından öğrenciler, görseller, kısa video kesitleri gibi görsel ipuçlarını inceleyerek bunları  ilgili temalarla ilişkilendirir (E3.2, KB2.2). Öğretmen, öğrencilere ʻʻÇfarë shikon?” (Ne  görüyorsun?), Ku po shkojnë? (Nereye gidiyorlar?), Me çfarë po udhëtojnë? (Neyle seyahat  ediyorlar?), A është ky një vend turistik? (Burası turistik bir yer mi?) gibi sorular sorar (OB2,  OB4). Bu sayede öğrenciler dinleme metinlerine yönelik ilk beklentilerini oluşturur, konuya  ilişkin ön bilgi geliştirir ve ilk tahminlerini oluşturur (E3.5, E3.8, SDB2.3, KB2.12).

Öğrenciler ʻʻKu po shkojnë? (Nereye gidiyorlar?), Çfarë po bëjnë?” (Ne yapıyorlar?), Cilin mjet  transporti po përdorin? (Hangi ulaşım aracını kullanıyorlar?) gibi sorular üzerinden tahminlerde  bulunur (E1.1, KB2.10, KB2.11, KB2.12). Bu sorular aracılığıyla dinleme metinlerine yönelik ilk  beklentilerini oluşturur ve konuya ilişkin ön bilgi geliştirir (E3.5, SDB3.3, OB7, KB2.16).

Dinleme sürecine geçildiğinde öğrenciler, dinleme sırasında görsel ve işitsel ipuçlarına  dikkat ederek anlam oluşturmaya çalışır (E3.2, KB2.2). Öğrenciler izlerken / dinlerken  konuşmacıların ifadelerine, jest ve mimiklerine, kullanılan kelimelere ve ses tonuna  dikkat eder. Öğrenciler içerik hakkında tahminlerini sürdürür (SDB1.2, SDB2.3). Öğretmen  dinleme metnini kesintisiz olarak sunar ve öğrenciler metnin genel konusunu belirlemeye  çalışır. Öğrenciler içeriğin genel konusunu ʻʻseyahat planlama ve ulaşım süreci” olarak  ifade eder (OB4, OB5, KB2.6). Bu süreçte öğrenciler metindeki temel unsurları fark eder.  Öğretmen metindeki ulaşım araçları, turistik mekânlar ve seyahat hazırlıklarına ilişkin  ifadeleri öne çıkarır. Öğrenciler bu unsurları tanır ve gösterir (KB2.14).

Dinleme sonrasında öğrenciler, ilk tahminlerini dinledikleri içerikle karşılaştırır. Önceki  tahminlerini dinleme metni ile karşılaştırır ve tahminlerinin doğru ya da yanlış olduğunu  belirtir (E3.1, KB2.10). Ardından öğrenciler, metindeki bilgileri yapılandırılmış bir biçimde  düzenler. Öğretmen tahtada bir tablo veya şema oluşturur. Öğrenciler seyahat planı,  ulaşım araçları ve turistik mekânlara ilişkin unsurları bu şema içine yerleştirir (KB2.13).  Öğrenciler elde ettikleri bilgileri sınıflandırır ve anlamlandırır. Unsurları seyahat  hazırlıkları, turistik yerler ve ulaşım araçları gibi kategorilere ayırır (KB2.5). Bunun yanında  öğrenciler farklı unsurlar arasında karşılaştırma yapar. Farklı ulaşım araçlarının avantaj  ve dezavantajlarını söyler (KB2.7). Öğrenciler ayrıca metindeki unsurlar arasındaki  ilişkileri fark eder. Ulaşım aracı ile gidilecek yer arasındaki bağlantıyı ifade eder (E3.7,  KB2.16). Bu süreçte öğrenciler öğrendiklerini kendi yaşamlarıyla ilişkilendirir. ʻʻUnë dua  të shkoj... (Ben... gitmek istiyorum.), Unë udhëtoj me...(Ben... ile seyahat ediyorum.)"  şeklinde başlayarak kendi yaşamlarından örnek verir (SDB2.1, SDB3.3, OB1, KB2.20).

Son olarak öğrenciler, hazırlık aşamasında dinledikleri veya izledikleri materyallerde  fark ettiklerini ifade eder ve bunları kendi ön bilgileriyle ilişkilendirir (E1.4, E1.5, SDB1.3,  D12.1). Öğrenciler ʻʻÇfarë mësova sot?” (Bugün ne öğrendim?) sorusuna cevap verir ve  öğrendiklerini ifade eder (E2.3, SDB2.1, D4.2, KB2.15). Öğrenciler grup çalışması yapar ve  birbirlerine seyahat planları, turistik yerler ve ulaşım tercihleri hakkında geri bildirim verir  (E2.4, SDB3.1, OB2, KB2.20). Mevcut içerik ve dinleme / izleme-anlamlandırma sürecine ilişkin gözden geçirdiği bilgi, deneyim, düşünce ve duygularını arkadaşlarına etkileşimli  olarak aktarır (SDB2.2, D5.2, OB6, KB2.18).

Performans görevi kapsamında öğrencilerden belirli bir turistik yere ulaşım sürecini  tanımlayan bir yön tarif etme etkinliği hazırlamaları istenebilir. Bu süreçte öğrencilerden  yalnızca yer adlarını söylemeleri değil aynı zamanda yön ifadelerini kullanarak bir  mekâna nasıl gidileceğini açık ve düzenli biçimde ifade etmeleri de beklenebilir. Hazırlık  aşamasında öğrenciler, ʻʻmajtas” (sola), ʻʻdjathtas” (sağa), ʻʻdrejt” (düz), ʻʻafër” (yakın), ʻʻlarg”  (uzak) gibi yön ve konum ifadelerini gözden geçirebilir ve örnek cümleleri inceleyebilir.  Ardından öğretmen tarafından verilen bir harita ya da görsel üzerinde çalışarak yönleri  anlamlandırabilir. Ürün aşamasında öğrencilerden seçtikleri bir mekâna (ʻʻmuze” (müze),  ʻʻpark” (park), ʻʻhotel” (otel) vb.) ulaşımı gösteren bir harita çizmeleri ve bu haritaya uygun  kısa açıklamalar yazmaları istenebilir. Sözlü aşamada öğrencilerden hazırladıkları harita  üzerinden yön tarifi yapmaları istenebilir [Shko drejt, pastaj kthehu majtas... (Düz git,  sonra sola dön.), Muzeu është afër parkut. (Müze parka yakındır.)].  Ayrıca öğrenciler, sınıf  arkadaşlarına yön sorarak ve yön tarif ederek etkileşim kurabilir.

ARN.7.3.O 

Öğretmen, öğrencilere öğretim sürecinin başından itibaren ʻʻSeyahat Hazırlıkları”, ʻʻTuristik  Yerler ve Mekânlar” ve ʻʻUlaşım Araçları” alt temalarına yönelik okuma-anlama sürecine  hazırlanmaları için alt temalara ilişkin görseller, başlıklar ve anahtar kelimeler sunar (OB1,  OB4). Öğrenciler bu alt temalar ile ilgili bildiklerini ifade eder (E1.1, SDB1.2). Bu süreçte  öncelikle görseller, anahtar kelimeler ve başlıklar gibi ipuçlarından yararlanarak seyahat  hazırlıkları, turistik mekânlar ve ulaşım araçlarına ilişkin ön bilgilerini harekete geçirir  (E3.2, SDB1.1, KB2.2, KB2.6).

Ardından öğrenciler, kendi deneyimleri ile metinler arasında ilişki kurarak yeni metinlere  yönelik anlamlı bir bağ oluşturur (E3.5, KB2.16). Öğretmen ʻʻSeyahat Hazırlıkları”, ʻʻTuristik  Yerler ve Mekânlar” ve ʻʻUlaşım Araçları” alt temalarıyla ilgili ʻʻBu metin ne hakkında olabilir?”,  ʻʻBu kişiler nereye gidiyor olabilir?”, ʻʻHangi ulaşım aracını kullanıyor olabilirler?” gibi sorular  sorar. Öğrenciler kendi deneyimleri ile metin içeriği arasında ilişki kurar (SDB3.1, KB2.8).  Öğrenciler metnin içeriğine ilişkin ilk tahminlerini ifade eder ve okuma sürecine yönelik  beklentiler geliştirir. Başlık ve görselleri inceleyerek metnin konusu hakkında tahminde  bulunur (E3.8, KB2.11, KB2.12).

Okuma sürecinde öğrenciler, kısa metinlerin ana teması ve temel bilgileri hakkında  tahminlerde bulunur (E3.2, KB2.10). Öğretmen ilgili alt temaları kapsayan metnini sunar.  Okuma türü olarak sessiz okuma ve / veya koro okuma kullanılır (OB1). Öğrenciler ilgili  metnin genel konusunu "seyahat hazırlıkları, turistik mekânlar ve ulaşım süreci" olarak  ifade eder (E3.7, SDB1.2, KB2.16).

Bir sonraki aşamada öğrenciler, metinlerde belirli bilgileri (seyahat hazırlıkları, ulaşım  araçları, turistik mekânlara ilişkin ifadeler gibi) bulmak amacıyla tarama yapar (E3.2,  KB2.4). Öğrenciler metinde geçen ʻʻSeyahat Hazırlıkları”, ʻʻTuristik Yerler ve Mekânlar” ve  ʻʻUlaşım Araçları” alt temalarına ilişkin temel ayrıntıları belirler (E1.6, KB2.5, KB2.6). Bu  sayede önemli bilgileri hızlı ve hedefe yönelik şekilde belirlemeyi öğrenir ve bu bilgileri  günlük hayatta ana dillerinde kullanarak değerlendirebilir (SDB3.3, OB1, KB2.13).

Okuma sürecinin devamında öğrenciler, günlük yaşamla ilişkili metinlerin (bilet alma  diyalogları, gezi planları, turistik yer tanıtım yazıları, ulaşım bilgileri içeren kısa metinler  vb.) anlamını çözümlemeye odaklanır (E2.3, E2.5, SDB2.2, SDB2.3). Bu süreçte yapboz  okuma etkinliği ile metinler grup içinde paylaştırılır ve öğrenciler metin bölümlerini iş  birliği içinde okur (SDB2.1, D14.1, D20.3, OB2). 

Okuma sonrasında öğrenciler, edindikleri bilgileri bireysel olarak ifade eder ve akranlarıyla  paylaşır (E2.3, SDB2.1). Böylece metinden ulaştıkları anlamı yeniden yapılandırır, kendi  yaşam deneyimleriyle ilişkilendirir ve etkileşimli bir şekilde yansıtır (SDB2.2, KB2.15). Bu aşamada kısa sözlü paylaşımlar, eşli soru-cevap çalışmaları, doğru-yanlış etkinlikleri ve  özetleme çalışmaları kullanılır. Böylece öğrencilerin hem okuma-anlama becerileri hem  de iletişimsel dil kullanımları desteklenmiş olur (D4.2, KB2.17).

Daha sonra öğrenciler, metne ilişkin anladıklarını birbirleriyle paylaşır, metnin bütün  anlamını birlikte yeniden oluşturur ve ilk tahminlerinin doğruluğunu kontrol eder (E2.4,  SDB2.2, D14.1, KB2.14). Öğrenciler başlangıçtaki tahminlerini metnin içeriği ile karşılaştırır  (E3.1, D12.1, KB2.7, KB2.16).

Bu aşamada öğrenciler, farklı metinlerdeki ifadeleri karşılaştırır ve ifadeleri seyahat  hazırlıkları, turistik mekânlar ve ulaşım araçları olarak sınıflandırır (E3.1, KB2.5, KB2.7).  Alt temalardaki unsurları bavul hazırlığı, gidilecek yerler ve ulaşım türleri gibi kategorilere  ayırır. Alt temalarda geçen unsurlar arasındaki farkları belirtir ve ilişkileri açıklar (E3.5,  KB2.16). Temel çıkarımlar yaparak okuduklarını daha düzenli bir şekilde anlamlandırır.  Kapalı, açık ve iletişimsel sorular aracılığıyla metni daha derinlemesine kavrar (E3.8, OB5,  OB6, D7.1). Öğrenciler metne dayanarak seyahat tercihleri ve ulaşım seçenekleri ile ilgili  çıkarımlarda bulunur (SDB3.3, KB2.20).

Süreç sonunda öğrenciler kendi metinlerini oluşturur (kısa gezi planları, turistik mekân  tanıtımları, ulaşım tercihlerini anlatan diyaloglar vb.) ve bu metinleri sınıf içinde paylaşarak  iletişimsel etkileşimi geliştirir (E1.4, E2.2, SDB2.1, OB2). Öğrenciler ʻʻSeyahat Hazırlıkları”,  ʻʻTuristik Yerler ve Mekânlar” ve ʻʻUlaşım Araçları” alt temalarına ilişkin düşüncelerini ifade  eder ve metinleri kendi yaşamlarıyla ilişkilendirir (E1.5, D16.1, KB2.15). Öğrenciler ilgili  metinler üzerine grup çalışması yapar ve birbirlerine metinler hakkında geri bildirimlerde  bulunur (SDB3.1, D14.1, KB2.20).

ARN.7.3.K 

Öğretim sürecinin başlangıcından itibaren, öğrencilerin anlamlı sözlü ifadeler üretmelerini  desteklemek amacıyla planlı konuşma etkinliklerine yer verilir. Bu süreçte ʻʻSeyahat  Hazırlıkları”, ʻʻTuristik Yerler ve Mekânlar” ve ʻʻUlaşım Araçları” alt temaları merkeze alınır.  Öğretmen, öğrencilere bu alt temalara uygun görseller, kısa diyaloglar ve yönlendirici  sorular sunar (E1.5, SDB2.1, OB1). Öğrenciler seyahat planları yapma, turistik yerler  hakkında konuşma ve ulaşım tercihlerini ifade etme ile ilgili deneyimlerini paylaşarak iletişim  durumuna uygun hedef kelime bilgisi, dil bilgisi yapıları ve sosyal dil ifadelerini kullanır.  "Unë dua të shkoj në... (Ben ... gitmek istiyorum.), Unë udhëtoj me autobus. (Ben otobüsle  seyahat ediyorum.), Sa kushton bileta? (Bilet kaç para?) (E2.3, E2.4, SDB3.1, KB2.16).

Başlangıç aşamasında öğrenciler, dinleme / izleme-anlamlandırma ve okuma etkinlikleri  aracılığıyla dilsel yapıların bağlam içinde nasıl kullanıldığını fark eder (E3.2, KB2.2).  Öğretmen bu alt temalara uygun kısa diyalog veya videoyu öğrencilere sunar. Öğrenciler  ʻʻSeyahat Hazırlıkları”, ʻʻTuristik Yerler ve Mekânlar” ve ʻʻUlaşım Araçları” alt temalarındaki  ilgili ifadeleri dinler, tekrar eder ve bu ifadelere aşina olur (SDB1.1, SDB1.2, OB4, KB2.6).  Öğrenciler yönlendirilmiş uygulama aşamasında duydukları içerikleri tekrar eder, kendi  ifadeleriyle yeniden anlatır veya temel cümlelerle açıklar. Alt temalardaki modeli taklit  ederek yeni ifadeler üretir, seyahat bağlamındaki ifadeleri düzenleyerek konuşmalarını  geliştirir (E1.4, KB2.10, KB2.13).

Ardından öğrenciler, sık kullanılan cümle kalıplarını ve kalıp ifadeleri öğrenerek tipik  iletişim durumlarına hazırlanır ve diyaloglarda hangi bilgileri aktaracaklarını planlar (E3.2,  KB2.8). Bu süreçte uygun telaffuza dikkat eder, soru ve cevap yapılarıyla konuşma pratiği  yapar (KB2.11, KB2.12). Öğrenciler alt temalardaki içeriklerin doğru biçimini kullanarak  uygun telaffuz eder. Öğrenciler alt temalara ilişkin konuşmalarını doğal, gerçekçi ve akıcı  bir şekilde sunar (E3.7, E3.8, SDB3.3, KB2.16).

İlerleyen aşamalarda öğretmen; resimli hikâyeler, rol yapma etkinlikleri, seyahat  senaryoları, video içerikleri ve diyalog çalışmaları gibi yeni konuşma fırsatları sunar  (OB2, OB5, OB6). Bu etkinlikler sayesinde öğrenciler, öğrendiklerini bağlama uygun ve doğal bir şekilde kullanma imkânı bulur; seyahat planı oluşturma, ulaşım seçeneklerini  değerlendirme, turistik yer önerisinde bulunma, soru sorma ve çıkarımlarda bulunma  gibi becerilerini geliştirir (E1.1, E2.5, E3.3, KB2.10). Öğrenciler alt temalara ilişkin  konuşmalarını doğal şekilde sunar ve seyahatle ilgili mesajlarını açık ve anlaşılır biçimde  ifade eder (SDB2.2, SDB2.3, D14.1). Süreç sonunda öğrenciler grup çalışması yaparak  seyahat planlarını paylaşır ve birbirlerine geri bildirim verir (D20.3, KB2.20).

Performans görevi kapsamında öğrencilerden farklı ulaşım araçlarını tanıtan ve  karşılaştıran bir çalışma hazırlamaları istenebilir. Bu süreçte öğrencilerden yalnızca  ulaşım araçlarını adlandırmaları değil aynı zamanda bu araçların özelliklerini ifade etmeleri  ve aralarında karşılaştırmalar yapmaları da beklenebilir. Hazırlık aşamasında öğrenciler,  ulaşım araçlarına ilişkin ʻʻautobus” (otobüs), ʻʻtren” (tren), ʻʻavion” (uçak), ʻʻmakinë” (araba) gibi  temel sözcükleri ve ʻʻi shpejtë” (hızlı), ʻʻi rehatshëm” (rahat) gibi sıfatları gözden geçirebilir.  Öğretmen rehberliğinde ʻʻmë… se…” (...-den daha ... ) karşılaştırma yapıları örnek cümleler  üzerinden incelenebilir. Ürün aşamasında öğrencilerden seçtikleri iki veya üç ulaşım  aracını karşılaştıran bir poster ya da kısa bir metin hazırlamaları istenebilir. Bu çalışmada  ulaşım araçlarının hız, konfor ve tercih edilme nedenlerine yer verilebilir. Sözlü aşamada  öğrencilerden hazırladıkları çalışmayı sınıfa sunmaları ve tercihlerini açıklamaları  istenebilir [Avioni është më i shpejtë se autobusi, por treni është më i rehatshëm. (Uçak  otobüsten daha hızlıdır, ama tren daha rahattır.)]. Ayrıca öğrenciler, arkadaşlarına ʻʻCili  mjet është më i mirë?” (Hangi ulaşım aracı daha iyidir?) gibi sorular sorabilir ve bu soruları  cevaplayarak arkadaşlarıyla etkileşim kurabilir.

ARN.7.3.Y 

Öğretim süreci kapsamında, öğrencilerin ʻʻSeyahat” teması doğrultusunda yazılı ifadeler  oluşturabilmelerini sağlamak amacıyla yazma etkinliklerine yer verilir. Bu süreçte  ʻʻSeyahat” temasına ilişkin öğrencilerin ön bilgilerini harekete geçirmeleri amacıyla  öğretmen, alt temalara uygun görseller, kısa diyaloglar ve temel kelimeler sunar (OB1).  Öğrenciler ʻʻSeyahat Hazırlıkları”, ʻʻTuristik Yerler ve Mekânlar” ve ʻʻUlaşım Araçları” alt  temaları ile ilgili bilgilerini hatırlar ve paylaşır (E1.1, SDB1.1, SDB1.2, KB2.6). Öğretmen  yazma görevini ʻʻGitmek istediğin bir seyahati anlatan kısa bir metin yaz.” biçiminde  açıklar. Öğrenciler bu alt temalar ile ilgili neler yazacaklarını ifade ederek yazma sürecine  hazırlanır (E3.2). Örnek cümleler ve seyahat planı kartları aracılığıyla öğrenciler, yazma görevinden ne  beklendiğini ve hangi dilsel araçları kullanabileceklerini kavrar (E3.2, OB4, KB2.2). Bu  aşamada öğretmen, alt temalara uygun örnek metinler ve cümleler sunar; öğrenciler  bu metinleri inceleyerek benzer yapıdaki ifadeleri yazar (E1.6, KB2.11). Ardından gitmek  istedikleri yerler, hazırlık süreçleri veya tercih ettikleri ulaşım araçları hakkında kısa  metinler yazar ve bilgilerini açık ve doğru bir şekilde yapılandırır. Bu süreçte öğrenciler  modelden hareketle kendi içeriklerini oluşturur (E1.4, SDB1.2, KB2.13). Yazma sürecinde öğrenciler, cümle kalıplarını ve derste edinilen hedef kelime bilgisini  bilinçli şekilde kullanarak kendilerini ifade eder (E1.5, KB2.10). Öğrenciler seyahat planı  yazma, turistik yer tanıtma veya ulaşım tercihi belirtme türüne uygun olarak giriş ve  gelişme bölümleri olacak şekilde kısa ve düzenli bir metin yapısı kullanır (E3.1, KB2.16).  Bu aşamada öğrenciler, alt temalara uygun dil yapılarını kullanır; uygun kelime ve ifadeleri  seçerek yazılarını oluşturur ve seyahat planlarını anlatan anlamlı bir mesajı yazılı olarak  ifade eder (E3.7, SDB2.1, SDB3.3, KB2.20). ʻʻSeyahat” temasında öğrenciler, hazırlıklı veya hazırlıksız yazma etkinliklerinde verilen  yazma türlerine (kendini tanıtma, kısa betimleme vb.) uygun olarak Arnavutçanın  temel dil özellikleri, söylem biçimleri ve noktalama işaretlerini kullanır (E2.3, KB2.14).  Yazma sürecinde kendileri, aile bireyleri ve yakın çevrelerini tanıtmak amacıyla uygun  sözcükleri ve temel dil parçalarını seçerek kullanır. Ayrıca öğrenciler, anlaşılır ifadelerle  temel mesajlarını aktararak yazılı iletişim kurma becerilerini geliştirir (E2.4, SDB2.1). Sonrasında öğrenciler, yazdıkları metinleri gözden geçirerek içeriklerini yeniden düzenler  ve arkadaşlarıyla paylaşır (KB2.20). Bu süreçte öğrenciler, alt temalara ilişkin yazılarını  paylaşarak yazılı iletişim kurar; birbirlerinin çalışmalarını okur ve karşılıklı geri bildirimde  bulunur (SDB2.2, D14.1, D16.1, OB2). Bu etkileşim, yazılı iletişim becerilerini geliştirmenin  yanı sıra yazma sürecine yönelik farkındalığı da artırır. Süreç, öğrencilerin yazma deneyimlerine ilişkin düşüncelerini ifade ettikleri ve akranlarıyla  geri bildirim alışverişinde bulundukları bir değerlendirme ve yansıtma aşamasıyla  tamamlanır (E3.5, SDB1.3, D12.3). Bu aşamada öğrenciler, alt temalara ilişkin sorulara  cevap vererek kendi öğrenmelerini değerlendirir (E3.8, KB2.14). Grup çalışmaları yaparak  birbirlerine yazdıkları metinler hakkında geri bildirim verir (SDB3.3, D14.1, KB2.20). Performans görevi kapsamında öğrencilerden bir seyahat planı oluşturarak bu planı  görsel destekli bir sunum hâline getirmeleri istenebilir. Bu süreçte öğrencilerden  yalnızca gidecekleri yeri belirtmeleri değil seyahat hazırlıklarını, hangi ulaşım aracını  kullanacaklarını ve seyahat sürecinde neler yapacaklarını anlamlı cümlelerle ifade etmeleri  de beklenebilir. Hazırlık aşamasında öğrenciler, öğretmen rehberliğinde seyahatle  ilgili ʻʻudhëtim” (seyahat), ʻʻvalixhe” (valiz), ʻʻbiletë” (bilet), ʻʻshkoj” (gidiyorum), ʻʻudhëtoj”  (seyahat ediyorum) gibi temel sözcükleri ve kalıpları gözden geçirebilir. Ardından kendi  seyahat planlarını oluşturabilir ve bu planı kısa notlar hâline getirebilir. Ürün aşamasında  öğrencilerden seyahat planlarını içeren bir poster ya da kısa bir sunum hazırlamaları  istenebilir. Bu çalışmada gidilecek yer, ulaşım aracı, seyahat süresi ve yapılacak  etkinlikler görsellerle desteklenebilir. Öğrencilerden en az 4-5 cümlelik bütünlüklü bir  anlatım oluşturmaları beklenebilir. Sözlü aşamada öğrencilerden hazırladıkları çalışmayı  sınıfa sunmaları istenebilir. Sunum sırasında ʻʻKu po shkon?” (Nereye gidiyorsun?), ʻʻSi  udhëton?” (Nasıl / neyle seyahat ediyorsun?), ʻʻÇfarë merr me vete?” (Yanına ne alıyorsun?)  gibi sorulara cevap vererek etkileşim kurmaları beklenebilir.

ARN.7.3.DBS  

ʻʻSeyahat Hazırlıkları”, ʻʻTuristik Yerler ve Mekânlar” ve ʻʻUlaşım Araçları” alt temalarına uygun  kısa diyaloglar, hikâyeler veya video içerikleri sunar; öğrenciler bu içerikleri dinler / izler  ve genel anlam hakkında fikir edinir (E3.2, SDB1.1). Öğretmen bu içeriklerde yer alan ʻʻDua  të shkoj... (Gitmek istiyorum...), Do të udhëtoj...” (Seyahat edeceğim...), Me autobus / tren  / aeroplan (otobüsle / trenle / uçakla), Ku po shkon? (Nereye gidiyorsun?) gibi ifadeleri  vurgular. Öğrenciler alt temalardaki bu yapıları fark ederek aşinalıklarını pekiştirir (E3.5).  Aynı zamanda öğretmen, görseller, haritalar ve tekrar yoluyla bu yapıları model olarak  sunar; öğrenciler bu yapıları dinler, tekrar eder ve kullanımına aşina olur (OB1). Öğrenciler  benzer yapıları karşılaştırarak dil bilgisi unsurlarını fark eder ve birçok kez tekrarlayarak  anlamlandırır (KB2.13). Öğrenciler model cümleler, kısa diyaloglar ve günlük yaşamdan alınmış iletişim örnekleri  aracılığıyla dil bilgisi yapılarını sezgisel olarak edinir (E3.2). Bu süreçte öğrenciler alt  temalardaki yapıları bağlam içinde tekrar eder, kısa ve anlamlı tekrarlar yaparak bu  yapıları pekiştirir (KB2.6, SDB1.2). Öğretmenin yönlendirmesiyle öğrenciler bazı ifadeleri  hareketlerle canlandırır (valiz hazırlama, bilet alma, ulaşım aracını gösterme vb.) ve  eş zamanlı olarak söyleyerek öğrenmeyi destekler (E1.1). Böylece seyahat fiilleri, yön  bildirme yapıları ve soru kalıpları doğrudan kural açıklaması yapılmadan kullanım içinde  anlamlandırılır. Öğrenciler bu süreçte gözlem yaparak ve örneklerden yola çıkarak dil  yapılarını keşfeder (E3.7, KB2.2). İlerleyen aşamada öğrenciler, öğrendikleri hedef dil parçalarını farklı bağlamlarda  kullanarak pekiştirir (E3.1). Kendi ifadelerini oluştururken uygun dil bilgisi yapılarını seçer,  bu yapıları iletişim amacına uygun şekilde kullanır (KB2.16). Öğrenciler alt temalardaki  yapıları kullanarak seyahat planı yapma, ulaşım tercihi belirtme, yön sorma ve turistik  mekânlar hakkında konuşma gibi iletişim durumlarında kendilerini ifade eder (E3.3, SDB3.3, KB2.7). Böylece dil bilgisi, öğrenciler için soyut bir bilgi alanı olmaktan çıkarak  işlevsel bir iletişim aracına dönüşür. Bu süreçte öğrencilerin dil bilgisi yapılarını doğru, anlaşılır ve bağlama uygun şekilde  kullanmaları desteklenir (E1.4, E1.5). Öğrenciler, sözlü ve yazılı üretimlerinde dil bilgisi  unsurlarını giderek daha otomatik, akıcı ve doğal bir biçimde kullanmaya başlar (E2.2,  KB2.15). Öğrenciler alt temalardaki yapıları kullanarak seyahat bağlamında iletişim kurar  ve bu yapıları doğal bir şekilde kullanmaya yönelir (SDB3.1, D15.1, D16.1, KB2.17). Böylece  dil bilgisi becerisi, iletişimsel yeterliğin ayrılmaz bir parçası olarak gelişir.

ARN.7.3.SÖS  

Öğretmen, öğrencilere ʻʻSeyahat Hazırlıkları”, ʻʻTuristik Yerler ve Mekânlar” ve ʻʻUlaşım  Araçları” alt temalarına ilişkin kısa diyaloglar, metinler veya video içerikleri sunar;  öğrenciler bu içeriklerde yer alan sözcükleri bütünsel olarak duyar, görür ve tekrar eder  (E3.2, SDB1.1, OB1). Öğrenciler; valiz hazırlama, seyahat belgeleri, turistik mekânlar ve  ulaşım araçlarına ilişkin temel kavramları ifade eden sözcükleri "valixhe (valiz), biletë  (bilet), pasaportë (pasaport), hotel (otel), muze (müze), aeroport (havaalanı), autobus  (otobüs), tren (tren), aeroplan (uçak)" iletişimsel ihtiyaçlarına göre seçmeyi ve kullanmayı  öğrenir (E1.1, KB2.6). Öğrenciler görseller, kısa metinler, diyaloglar ve etkileşimli etkinlikler aracılığıyla  hedef sözcüklerle karşılaşır; bu sözcüklerin anlamlarını bağlam içinde kavrar ve farklı  durumlarda nasıl kullanıldığını algılar (E3.2, OB4, KB2.2). Bu süreçte öğrenciler alt  temalarda geçen sözcükleri koro hâlinde, grupça veya bireysel olarak tekrar eder;  öğretmen bu sözcüklerin geçtiği örnek kullanımları sunarak öğrencilerin sözcüklerin  hangi bağlamda kullanıldığını fark etmelerini sağlar (E3.5, SDB2.3, OB5). Böylece sözcük  bilgisi, ezbere dayalı bir süreçten çıkarak anlam temelli ve işlevsel bir yapıya dönüşür  (E3.8, KB2.5). İlerleyen aşamada öğrenciler, öğrendikleri sözcükleri kullanarak seyahat planları,  gitmek istedikleri yerler ve tercih ettikleri ulaşım araçları hakkında anlamlı ifadeler  oluşturur (E3.1, E3.3). Bu süreçte öğrenciler, alt temalardaki sözcükleri kavramsal olarak  ilişkilendirir; haritalar, görseller, bilet örnekleri veya sınıf içi etkinlikler aracılığıyla bu  sözcüklerin anlamlarını pekiştirir (SDB2.1, KB2.13). Uygun sözcük seçimi yaparak iletişim  amacına hizmet eden cümleler kurar ve bu sözcükleri farklı bağlamlarda kullanarak  pekiştirir (KB2.7, KB2.16). Bu süreçte öğrencilerin sözcükleri doğru, yerinde ve anlamlı biçimde kullanmaları  desteklenir (E1.4, E1.5). Öğrenciler, sözlü ve yazılı anlatımlarında sözcükleri giderek  daha akıcı, doğal ve otomatik bir şekilde kullanmaya başlar (E2.2, KB2.15). Öğrenciler  alt temalardaki sözcükleri uygun bağlamlarda kullanarak seyahat planlama, turistik  mekânları tanıtma ve ulaşım tercihlerini ifade etme bağlamında iletişim kurar; bu  sözcükleri gerçek iletişim durumlarında işlevsel hâle getirir (SDB3.1, D2.1, D14.1, D20.3).

ARN.7.3.SES  

Öğrencilere ʻʻSeyahat Hazırlıkları”, ʻʻTuristik Yerler ve Mekânlar” ve ʻʻUlaşım Araçları” alt  temalarına uygun kısa diyaloglar, şarkılar veya ses kayıtları dinletilir; öğrenciler özellikle  Arnavutçaya özgü seslere, vurgu ve tonlama özelliklerine dikkat ederek dinler (E3.2,  SDB1.1, OB1). Öğrenciler bu içeriklerde yer alan seyahatle ilgili temel ifadeleri "aeroport  (havaalanı), autobus (otobüs), udhëtim (seyahat), biletë (bilet), hotel (otel), muze (müze)"  kullanırken doğru vurgu, tonlama ve sesletim özelliklerini fark eder ve tekrarlayarak  pekiştirir (E3.5, KB2.13). Öğrenciler, model dinleme etkinlikleri, tekrar çalışmaları ve öğretmen rehberliğinde  yapılan sözlü alıştırmalar aracılığıyla hedef sesleri ve sesletim özelliklerini tanır (E3.2).  Bu süreçte öğrenciler alt temalara ilişkin kelimeleri öğretmen veya ses kaydı eşliğinde  sınıfça, grup hâlinde ve bireysel olarak tekrar eder (SDB1.2, KB2.6). Öğretmen, farklı bağlamlarda kullanılan örnekleri sunarak öğrencilerin belirli sesleri farklı kelime ve  ifadelerde fark etmelerini sağlar; öğrenciler duydukları sesleri tanır ve işaret eder (KB2.2).  Özellikle Arnavutçaya özgü sesler, hece yapıları, vurgu düzeni ve seyahat bağlamında sık  kullanılan kelimelerin doğru telaffuzu üzerinde durulur. Öğrenciler, duyduklarını taklit  ederek doğru sesletimi üretmeye yönelik farkındalık geliştirir (E1.1, E3.7). İlerleyen aşamada öğrenciler, öğrendikleri sesletim özelliklerini kısa cümleler, diyaloglar  ve günlük seyahat ifadeleri içerisinde kullanarak pekiştirir (E3.1). Bu süreçte öğrenciler  alt temalara ait kelimeleri farklı iletişim durumlarında doğru ve doğal şekilde kullanır  (E3.3, SDB2.1). Örneğin bilet alma, yön sorma, ulaşım aracı belirtme ve turistik bir mekân  hakkında konuşma gibi durumlarda doğru sesletim kullanır (KB2.7, KB2.16). Öğrenciler, sözlü üretimlerinde alt temalardaki ifadeleri kullanarak seyahat planları,  turistik yerler ve ulaşım tercihleri hakkında iletişim kurar (E2.2, E2.4, SDB3.1). Sesletim  özelliklerini giderek daha doğru, akıcı ve doğal bir biçimde kullanmaya başlar (E1.4, D16.1,  KB2.15, KB2.20).

1. Zenginleştirme Etkinliği: ʻʻHayalimdeki Seyahat”

Öğrenciler bireysel veya küçük gruplar hâlinde çalışarak hayal ettikleri bir seyahati  planladıkları sözlü ve görsel bir sunum hazırlar. Bu etkinlikte yalnızca bir yere gitmek  istediklerini söylemekle kalmaz; nereye gideceklerini, nasıl gideceklerini, nerede  kalacaklarını ve orada neler yapacaklarını bütünlüklü bir anlatım içinde ifade eder. Hazırlık  aşamasında ulaşım araçları, turistik yerler ve seyahat hazırlıklarına ilişkin öğrendikleri  sözcük ve yapıları tekrar eder. Ardından ʻʻNereye gitmek isterim?”, ʻʻNasıl giderim?”, ʻʻOrada  ne yaparım?” gibi yönlendirici sorular üzerinden kendi seyahat planlarını oluşturur. Bu  süreçte öğrencilerden tercih, neden-sonuç ve karşılaştırma yapıları kurmaları beklenir.  Ürün aşamasında öğrenciler seyahat planlarını içeren bir poster, harita ya da bir seyahat  programı hazırlar. Bu materyallerde gidilecek yer, ulaşım aracı, konaklama ve yapılacak  etkinlikler kısa ve açık cümlelerle ifade edilir. Öğrenciler, görsellerle destekleyerek  anlatımlarını daha anlaşılır hâle getirir. Sözlü aşamada hazırladıkları çalışmayı sınıfa  sunar. Seyahat planlarını açıklar, tercihlerini gerekçelendirir ve arkadaşlarının sorularına  cevap verir. İsteyen öğrenciler anlatımlarını ʻʻAvioni është më i shpejtë se autobusi… (Uçak  otobüsten daha hızlıdır...), Dua të shkoj atje sepse… (Oraya gitmek istiyorum çünkü...)”  karşılaştırma yapılarıyla genişletebilir. Bu etkinlik öğrencilerin planlama, yapılandırılmış  anlatım ve yaratıcı düşünme becerilerini geliştirir.

2. Zenginleştirme Etkinliği: ʻʻBir Turist Rehberi Oluyorum”

Öğrenciler, seçtikleri bir turistik yeri tanıtan rehber rolüne girerek sözlü ve yazılı bir  anlatım hazırlar. Bu etkinlikte öğrenciler yalnızca bir mekânı adlandırmakla kalmaz, o  yerin özelliklerini, neden önemli olduğunu ve orada neler yapılabileceğini açıklayarak  bilgi aktarımı yapar. Hazırlık aşamasında turistik yerler ve mekânlara ilişkin ʻʻmuze (müze),  park (park), qytet (şehir), hotel (otel)” gibi  sözcükleri ve betimleyici ifadeleri gözden  geçirir. Ardından seçtikleri bir yer hakkında kısa notlar alır ve anlatımlarını planlar. Ürün  aşamasında öğrenciler, seçtikleri mekânı tanıtan bir broşür, kart ya da kısa tanıtım  metni hazırlar. Bu materyalde mekânın adı, özellikleri ve yapılabilecek etkinlikler yer alır.  Öğrenciler, betimleme ve karşılaştırma ifadeleri kullanarak anlatımlarını zenginleştirir.  Sözlü aşamada ʻʻrehber” rolüne girerek seçtikleri yeri sınıfa tanıtır. Arkadaşları tu rist rolünde ʻʻKu është? (Nerede?), Çfarë mund të bëjmë atje? (Orada ne yapabiliriz?)"  sorularını sorar, öğrenciler bu soru lara cevap verir. Bu süreç bilgi aktarma, etkileşim  kurma ve rol içinde dil kullanma becerilerini geliştirir. 

3. Zenginleştirme Etkinliği: ʻʻHangi Ulaşım Daha İyi?”

Öğrenciler, farklı ulaşım araçlarını karşılaştırarak tercihlerini ifade ettikleri tartışma  ve sunum temelli bir etkinlik gerçekleştirir. Bu etkinlikte yalnızca ulaşım araçlarını  adlandırmakla kalmaz; aynı zamanda hız, konfor, maliyet gibi ölçütler üzerinden  değerlendirme yapar. Hazırlık aşamasında öğrenciler, ulaşım araçlarınailişkin sözcükleri  "autobus (otobüs), tren (tren), avion (uçak), makine (araba)" ve karşılaştırma yapılarını  "më... se... (... -den daha...)" tekrar eder. Ardından öğretmen tarafından verilen görseller  veya tablolar üzerinden farklı ulaşım seçeneklerini inceler. Ürün aşamasında öğrenciler,  seçtikleri iki ulaşım aracını karşılaştıran kısa bir tablo veya liste hazırlar. Bu çalışmada  öğrenciler, her aracın avantaj ve dezavantajlarını cümlelerle ifade eder. Sözlü aşamada  ise hazırladıkları karşılaştırmaları sınıfta sunar ve hangi ulaşım aracını tercih ettiklerini  açıklar. Ayrıca sınıf içinde kısa bir tartışma ortamı oluşturularak ʻʻUnë mendoj se…  (Ben düşünüyorum ki...), Sepse… (Çünkü...), Por… (Ama...)” yapılarıyla birbirlerinin  görüşlerine katılır ya da farklı fikirler sunar. Bu etkinlik, öğrencilerin karşılaştırma  yapma, gerekçelendirme ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirir.

1. Destekleme Etkinliği: Görsel-Sözcük-Cümle Eşleştirme

Bu etkinlikte öğrencilere seyahat bağlamını yansıtan görseller (havaalanı, otobüs, tren,  otel, turistik mekânlar vb.) ile bu görsellere ait sözcükler ve kısa cümleler karışık şekilde  sunulur. Amaç, öğrencilerin görsel ipuçlarından hareketle anlam kurmalarını ve temel  sözcükleri bağlam içinde tanımalarını sağlamaktır. İlk aşamada verilen görselleri uygun  sözcüklerle eşleştirir. Örneğin ʻʻavion-aeroport, tren-stacion (uçak-havaalanı, tren-istasyon).”  Bu süreçte öğrenciler, görseller üzerinden anlam çıkararak temel kelime bilgisini  pekiştirir. İkinci aşamada öğrenciler, görsellerle ilişkili kısa cümleleri eşleştirir. Örneğin  bir havaalanı görseli için ʻʻUnë shkoj në aeroport. (Havaalanına gidiyorum.), Avioni është  i shpejtë. (Uçak hızlıdır.)” ifadeleri uygun görselle ilişkilendirir. Bu aşama, öğrencilerin  sözcük-cümle-anlam ilişkisini kurmalarını sağlar. Üçüncü aşamada öğrencilerden   seçtikleri bir görsele yönelik kendi cümlelerini üretmeleri istenir. Öğretmen  gerektiğinde ʻʻUnë shkoj me... (Ben... ile gidiyorum.), Kjo është... (Bu...)” gibi kalıp desteği  sunar. Böylece öğrenciler kontrollü üretime geçerek öğrendiklerini etkin kullanmaya  başlar.

2. Destekleme Etkinliği: Cümle Tamamlama 

Bu etkinlikte öğrencilerden tamamen serbest üretim beklenmez; bunun yerine yarı  yapılandırılmış cümleler üzerinden ilerlenir. Öğrencilere seyahat temasıyla ilgili ʻʻUnë shkoj  në... (Ben... gidiyorum.), Unë udhëtoj me... (Ben... ile seyahat ediyorum.), Dua të shkoj...  (Gitmek istiyorum...), Atje ka... (Orada... var.), Më pëlqen... (Seviyorum / hoşuma gidiyor...)”  gibi başlangıç kalıpları sunulur. İlk aşamada öğrenciler, verilen cümleleri uygun kelimelerle  tamamlar. Bu süreçte öğretmen gerekli durumlarda ʻʻavion (uçak), autobus (otobüs), hotel  (otel), qytet (şehir), muze (müze)” gibi kelime havuzu sunar. Öğrenciler doğru sözcükleri  seçerek anlamlı cümleler oluşturur. İkinci aşamada tamamladıkları cümleleri yüksek  sesle okuyarak sınıfla paylaşır. Bu aşamada doğru yapı kullanımı, anlam bütünlüğü  ve temel sesletim üzerinde durulur. Üçüncü aşamada öğrencilerden tamamladıkları  cümleleri bir araya getirerek 2-3 cümlelik kısa bir seyahat anlatımı oluşturmaları istenir.  Böylece öğrenciler, kontrollü yapıdan kısmi üretime geçiş yapar ve anlatım bütünlüğü  kurmayı öğrenir.