2. Tema: Sorumluluklarım

ARN.7.2.D 

Öğrenciler, dinleme / izleme-anlamlandırma etkinliklerine başlamadan önce ʻʻEvimdeki  Kurallar”, ʻʻAiledeki Sorumluluklarım” ve ʻʻGörgü ve Davranış Kuralları” alt temalarına ilişkin  ön bilgilerini günlük yaşam deneyimleri üzerinden harekete geçirir (E1.1, E3.2, SDB1.1,  OB1). Öğretmen ev yaşamını gösteren bir görsel, aile bireylerinin görev paylaşımını  yansıtan bir fotoğraf ve günlük davranış kurallarını içeren görseller sunar; öğrencilerden  bu görseller hakkında konuşmalarını ister. Öğrenciler ev kuralları, aile içi sorumluluklar ve  nezaket davranışları ile ilgili deneyimlerini paylaşır (SDB1.2, D2.1). Bu süreçte öğrenciler,  öğrendikleri temel ifadeleri ve günlük yaşam alışkanlıklarını hatırlayarak yaklaşan dinleme  / izleme-anlamlandırma etkinliklerine yönelik zihinsel hazırlık yapar (D16.1, KB2.6).

Ardından öğrenciler, görseller ve kısa video kesitleri gibi görsel ipuçlarını inceleyerek  bunları ilgili temalarla ilişkilendirir (E3.2, OB2, OB4, KB2.2). Öğretmen ʻʻÇfarë shikon?  (Ne görüyorsun?), Çfarë po bën kjo familje? (Bu aile ne yapıyor?), Cilat janë rregullat në  shtëpi? (Evdeki kurallar nelerdir?), Si duhet të sillesh? (Nasıl davranmalısın?)” gibi sorular  sorarak öğrencilerin dinleme metinlerine yönelik ilk beklentilerini oluşturur (E3.5, E3.8,  OB7, KB2.5). Öğrenciler konuya ilişkin ön bilgi geliştirir ve görsel ipuçlarından hareketle  tahminlerde bulunur (SDB1.1, SDB2.3, KB2.7).

Öğrenciler ʻʻÇfarë po bëjnë? (Ne yapıyorlar?)”, ʻʻKush ndihmon në shtëpi? (Evde kim yardım  ediyor?)”, ʻʻCilat janë rregullat? (Kurallar nelerdir?)” gibi sorular üzerinden tahminlerde  bulunur (E1.1, E3.1, E3.5, KB2.10). Örneğin metinde hangi ev kurallarından bahsedildiğini,  aile bireylerinin hangi sorumlulukları üstlendiğini veya hangi davranışların uygun olduğunu  düşünür ve bu tahminlerini gerekçelendirmeye çalışır (SDB3.3, D5.2, KB2.11, KB2.12).

Dinleme sürecine geçildiğinde öğrenciler, dinleme sırasında görsel ve işitsel ipuçlarına  dikkat ederek anlam oluşturmaya çalışır. İzlerken / dinlerken konuşmacıların ifadelerine,  jest ve mimiklerine, kullandıkları kelimelere ve ses tonuna dikkat eder (E3.2, KB2.2).  Öğrenciler içerik hakkında tahminlerini sürdürür (E1.6). Öğretmen dinleme metnini  kesintisiz olarak sunar ve öğrenciler metnin genel konusunu belirlemeye çalışır. Öğrenciler  içeriğin genel konusunu ʻʻev kuralları ve aile içi sorumluluklar” olarak ifade eder (SDB1.2,  OB4). Bu süreçte öğrenciler metindeki temel unsurları fark eder. Öğretmen metindeki  kuralları, sorumlulukları ve nezaket ifadelerini öne çıkarır; öğrenciler bu unsurları tanır ve  gösterir (SDB2.3, D14.1, OB5, KB2.10).

Dinleme sonrasında öğrenciler, ilk tahminlerini dinledikleri içerikle karşılaştırır. Önceki  tahminlerini dinleme metni ile karşılaştırır ve tahminlerinin doğru ya da yanlış olduğunu  belirtir (E3.1, E3.7). Ardından metindeki bilgileri yapılandırılmış bir biçimde düzenler.  Öğretmen tahtada bir tablo veya şema oluşturur. Öğrenciler kural, sorumluluk ve davranış  unsurlarını bu şema içine yerleştirir; elde ettikleri bilgileri sınıflandırır ve anlamlandırır  (KB2.5, KB2.7). Öğrenciler unsurları ev kuralları, aile sorumlulukları ve görgü kuralları  gibi kategorilere ayırır. Bunun yanında farklı unsurlar arasında karşılaştırma yapar;  uygun ve uygun olmayan davranışlar arasındaki benzerlik ve farklılıkları açıklar. Ayrıca  metindeki unsurlar arasındaki ilişkileri fark ederek aile bireyleri ile sorumluluklar  arasındaki bağlantıyı ifade eder (KB2.13, KB2.14). Bu süreçte öğrenciler öğrendiklerini  kendi yaşamlarıyla ilişkilendirir. ʻʻUnë ndihmoj në shtëpi… (Ben evde yardım ederim...)”,  ʻʻNë shtëpinë time… (Evimde...)” şeklinde başlayarak kendi yaşamlarından örnek verir  (SDB3.3, D2.1, D16.1, D20.3).

Son olarak öğrenciler, hazırlık aşamasında dinledikleri veya izledikleri materyallerde fark  ettiklerini ifade eder ve bunları kendi ön bilgileriyle ilişkilendirir (E1.4, E1.5). Öğrenciler  ʻʻÇfarë mësova sot? (Bugün ne öğrendim?)” sorusuna cevap verir ve öğrendiklerini ifade  eder (E2.3, E2.4, KB2.15). Öğrenciler grup çalışması yaparak birbirlerine ev kuralları,  sorumluluklar ve uygun davranış biçimleri hakkında geri bildirim verir (SDB3.1, D12.3, D15.1, KB2.20). Mevcut içerik ile dinleme / izleme-anlamlandırma sürecine ilişkin gözden  geçirdiği bilgi, deneyim, düşünce ve duyguları arkadaşlarıyla etkileşimli biçimde paylaşır.

Performans görevi kapsamında öğrencilerden yaşadıkları evi ve ev içinde uygulanan temel  kuralları tanıtan cümleler kurarak görsel destekli bir ʻʻev kuralları posteri” hazırlamaları  istenebilir. Bu süreçte öğrencilerden yalnızca evlerini tanıtmaları değil aynı zamanda  evde uyulması gereken kuralları ʻʻNë shtëpi nuk bërtas.” (Evde bağırmam.), ʻʻDuhet të jem  i rregullt.” (Düzenli olmalıyım.) gibi ifadelerle belirtmeleri beklenebilir.

Hazırlık aşamasında öğrenciler, öğretmen rehberliğinde ev, oda, aile ve kurallara ilişkin  temel sözcükleri ve cümle kalıplarını gözden geçirebilir. Ardından kendi ev yaşamlarından  hareketle hangi kuralların önemli olduğunu belirleyebilir ve bu kuralları kısa notlar hâline  getirebilir. Ürün aşamasında öğrencilerden evlerini ve ev kurallarını tanıtan bir poster  hazırlamaları istenebilir. Poster üzerinde evin bölümleri, aile bireyleri ve her bölümle ilişkili  kurallar cümlelerle ifade edilebilir. Görseller (oda, masa, aile vb.) kullanılarak anlatım  desteklenebilir. Sözlü aşamada öğrencilerden hazırladıkları posterleri sınıfa sunmaları  ve evlerinde hangi kurallara uyduklarını açıklamaları istenebilir. İsteyen öğrenciler  sunumlarını ʻʻÇfarë bën në shtëpi?” (Evde ne yaparsın?), ʻʻA ka rregulla në shtëpinë tënde?” (Senin evinde kurallar var mı?) gibi soruların yer aldığı kısa bir soru-cevap etkinliğiyle  zenginleştirebilir.

ARN.7.2.O 

Öğretmen, öğrencilere öğretim sürecinin başından itibaren ʻʻEvimdeki Kurallar”, ʻʻAiledeki  Sorumluluklarım” ve ʻʻGörgü ve Davranış Kuralları” alt temalarına yönelik okuma-anlama  sürecine hazırlanmaları amacıyla bu alt temalara ilişkin görseller, başlıklar ve anahtar  kelimeler sunar (E3.2, SDB1.1, OB1, OB4). Öğrenciler bu alt temalarla ilgili bildiklerini  ifade eder (E1.1, SDB1.2). Bu süreçte öncelikle görseller, anahtar kelimeler ve başlıklar  gibi ipuçlarından yararlanarak ev kuralları, aile içi görevler ve uygun davranış biçimlerine  ilişkin ön bilgilerini harekete geçirir (SDB1.3, KB2.2, KB2.6).

Ardından öğrenciler, kendi deneyimleri ile metinler arasında ilişki kurarak yeni metinlere  yönelik anlamlı bir bağ oluşturur (E3.1, SDB3.1). Öğretmen ʻʻEvimdeki Kurallar”, ʻʻAiledeki  Sorumluluklarım” ve ʻʻGörgü ve Davranış Kuralları” alt temalarıyla ilgili ʻʻBu metin ne hakkında  olabilir?”, ʻʻBu aile hangi kurallara uyuyor olabilir?”, ʻʻBurada nasıl davranılması gerekir?” gibi  sorular sorar. Öğrenciler kendi deneyimleri ile metin içeriği arasında ilişki kurar; metnin  içeriğine ilişkin ilk tahminlerini ifade eder ve okuma sürecine yönelik beklentiler geliştirir  (E3.5, E3.8, KB2.11, KB2.12). Öğrenciler başlık ve görselleri inceleyerek metnin konusu  hakkında tahminde bulunur (KB2.14).

Okuma sürecinde öğrenciler, kısa metinlerin ana teması ve temel bilgileri hakkında  tahminlerde bulunur (E1.3, KB2.10). Öğretmen ilgili alt temaları kapsayan metni sunar.  Okuma türü olarak sessiz okuma ve / veya koro okuma kullanılır (OB1). Öğrenciler ilgili  metnin genel konusunu ev kuralları, aile içi sorumluluklar ve görgü kuralları olarak ifade  eder (E3.2, SDB1.2, KB2.13).

Bir sonraki aşamada öğrenciler, metinlerde belirli bilgileri (kurallar, sorumluluklar,  uygun davranış ifadeleri gibi) bulmak amacıyla tarama yapar (E3.2, KB2.5). Metinde  geçen ʻʻEvimdeki Kurallar”, ʻʻAiledeki Sorumluluklarım” ve ʻʻGörgü ve Davranış Kuralları” alt  temalarına ilişkin temel ayrıntıları belirler (E1.6, KB2.6). Bu sayede önemli bilgileri hızlı  ve hedefe yönelik şekilde belirlemeyi öğrenir; bu bilgileri günlük hayatta ana dillerinde  kullanarak değerlendirir (SDB3.3, OB1, KB2.7).

Okuma sürecinin devamında öğrenciler, günlük yaşamla ilişkili metinlerin (ev içi görev  listeleri, aile kuralları metinleri veya nezaket kurallarını içeren kısa diyaloglar vb.) anlamını  çözümlemeye odaklanır (E2.3, KB2.4, D20.3, KB2.20). Bu süreçte yapboz okuma etkinliği  ile metinler grup içinde paylaştırılır ve öğrenciler metin bölümlerini iş birliği içinde okur  (E2.4, SDB2.3, D2.1, D14.1).

Okuma sonrasında öğrenciler, edindikleri bilgileri bireysel olarak ifade eder ve akranlarıyla  paylaşır (E2.3, SDB2.1). Böylece metinden ulaştıkları anlamı yeniden yapılandırır, kendi  yaşam deneyimleriyle ilişkilendirir ve etkileşimli bir şekilde yansıtır (SDB2.2, D4.2,  KB2.15). Bu aşamada kısa sözlü paylaşımlar, eşli soru-cevap çalışmaları, doğru-yanlış  etkinlikleri ve özetleme çalışmaları kullanılır. Böylece öğrencilerin hem okuma-anlama  becerileri hem de iletişimsel dil kullanımları desteklenmiş olur (KB2.17).

Daha sonra öğrenciler, metne ilişkin anladıklarını birbirleriyle paylaşır, metnin bütün  anlamını birlikte yeniden oluşturur ve ilk tahminlerinin doğruluğunu kontrol eder (E2.3,  D12.3, D14.1, KB2.15). Öğrenciler başlangıçtaki tahminlerini metnin içeriği ile karşılaştırır  (E3.5, D16.1, KB2.7).

Bu aşamada öğrenciler, farklı metinlerdeki ifadeleri karşılaştırır ve ifadeleri ev kuralları,  aile sorumlulukları ve davranış biçimleri gibi sınıflandırır (KB2.5, KB2.7). Alt temalardaki  unsurları ev kuralları, aile sorumlulukları ve görgü kuralları gibi kategorilere ayırır; alt  temalarda geçen unsurlar arasındaki farkları belirtir ve ilişkileri açıklar (E3.1, KB2.10,  KB2.14). Temel çıkarımlar yaparak okuduklarını daha düzenli bir şekilde anlamlandırır.  Kapalı, açık ve iletişimsel sorular aracılığıyla metni daha derinlemesine kavrar (E3.7,  SDB3.3). Öğrenciler metne dayanarak aile yaşamı ve sorumluluk paylaşımı ile ilgili  çıkarımlarda bulunur (D2.1, D16.1).

Süreç sonunda öğrenciler kendi metinlerini oluşturur (kısa ev kuralları listeleri, aile  sorumluluklarını anlatan metinler veya görgü kurallarına ilişkin diyaloglar) ve bu metinleri  sınıf içinde paylaşarak iletişimsel etkileşimi geliştirir (E1.4, E2.2, OB2, KB2.15). Öğrenciler  ʻʻEvimdeki Kurallar”, ʻʻAiledeki Sorumluluklarım” ve ʻʻGörgü ve Davranış Kuralları” alt  temalarına ilişkin düşüncelerini ifade eder ve metinleri kendi yaşamlarıyla ilişkilendirir  (E1.5, D2.1, D16.1). Öğrenciler ilgili metinler üzerine grup çalışması yapar ve birbirlerine  metinler hakkında geri bildirimlerde bulunur (SDB2.1, SDB3.1, D15.1, D20.3).

ARN.7.2.K 

Bu süreçte ʻʻEvimdeki Kurallar”, ʻʻAiledeki Sorumluluklarım” ve ʻʻGörgü ve Davranış Kuralları”  alt temaları merkeze alınır. Öğretmen bu alt temalara uygun görseller, kısa diyaloglar  ve yönlendirici sorular sunar (OB1). Öğrenciler ev kuralları, aile içindeki görev paylaşımı  ve uygun davranış biçimleri ile ilgili deneyimlerini paylaşır (E1.5, SDB2.1, SDB3.1, D2.1).  İletişim durumuna uygun hedef kelime bilgisi, dil bilgisi yapıları ve sosyal dil ifadelerini  kullanır (Duhet të… (...meli / ...malı), Nuk duhet të… (...memeli / ...mamalı), Unë ndihmoj  në shtëpi… (Ben evde yardım ederim...) (E2.3, E2.4, D16.1, KB2.6). Başlangıç aşamasında öğrenciler,dinleme / izleme-anlamlandırma ve okuma etkinlikleri  aracılığıyla dilsel yapıların bağlam içinde nasıl kullanıldığını fark eder (E3.2, SDB1.1,  KB2.2). Öğretmen bu alt temalara uygun kısa diyalog veya videoyu öğrencilere sunar;  öğrenciler ʻʻEvimdeki Kurallar”, ʻʻAiledeki Sorumluluklarım” ve ʻʻGörgü ve Davranış Kuralları”  alt temalarındaki ilgili ifadeleri dinler, tekrar eder ve bu ifadelere aşina olur (OB4, KB2.6).

Öğrenciler yönlendirilmiş uygulama aşamasında duydukları içerikleri tekrar ederek kendi  ifadeleriyle yeniden anlatır veya temel cümlelerle açıklar (E1.4, SDB1.2). Öğrenciler alt  temalardaki modeli taklit ederek yeni ifadeler üretir ve alt tema ifadelerini düzenleyerek  konuşmalarını geliştirir (SDB2.1, KB2.10).

Ardından öğrenciler, sık kullanılan cümle kalıplarını ve kalıp ifadeleri öğrenerek tipik  iletişim durumlarına hazırlanır ve diyaloglarda hangi bilgileri aktaracaklarını planlar (E3.1,  E3.5, KB2.11, KB2.12). Bu süreçte uygun telaffuza dikkat eder, soru ve cevap yapılarıyla  konuşma pratiği yapar. Öğrenciler alt temalardaki içeriklerin doğru biçimini kullanarak  uygun telaffuz eder (E3.2, D14.1, KB2.14). Öğrenciler alt temalara ilişkin konuşmalarını  doğal, gerçekçi ve akıcı bir şekilde sunar (E3.7, SDB3.3, D16.1). 

İlerleyen aşamalarda öğretmen; resimli hikâyeler, rol oynama etkinlikleri, pandomim  çalışmaları, video içerikleri ve diyalog çalışmaları gibi yeni konuşma fırsatları sunar (E1.1,  OB2, OB5). Bu etkinlikler sayesinde öğrenciler öğrendiklerini bağlama uygun ve doğal bir şekilde kullanma imkânı bulur; ev kurallarını açıklama, sorumluluk paylaşımını ifade  etme, uygun olan ve olmayan davranışları değerlendirme, soru sorma ve çıkarımlarda  bulunma gibi becerilerini geliştirir (E2.2, E3.8, KB2.7, D14.1). Öğrenciler alt temalara  ilişkin konuşmalarını doğal şekilde sunar ve alt temalara ilişkin mesajlarını açık ve anlaşılır  biçimde ifade eder (SDB2.1, SDB2.3, SDB3.3, KB2.15). Süreç sonunda öğrenciler grup  çalışması yaparak alt temalara ilişkin konuşmalarını paylaşır ve birbirlerine geri bildirim  verir (D20.3, KB2.20).

Performans görevi kapsamında öğrencilerden aile içindeki sorumluluklarını tanıtan  bir etkinlik hazırlamaları istenebilir. Bu süreçte öğrencilerden yalnızca görevleri  adlandırmaları değil aynı zamanda bu görevleri nasıl ve ne zaman yaptıklarını ʻʻUnë pastroj  dhomën time.” (Ben odamı temizlerim.), ʻʻNdihmoj nënën në kuzhinë.” (Mutfakta anneme  yardım ederim.) gibi ifadelerle açıklamaları beklenebilir. Hazırlık aşamasında öğrenciler,  sorumluluklara ilişkin fiilleri ve kalıp ifadeleri gözden geçirebilir. Ardından kendi günlük  yaşamlarından hareketle evde üstlendikleri görevleri belirleyebilir ve bu görevleri sıralı  şekilde ifade etmeye hazırlanabilir. Ürün aşamasında öğrencilerden ʻʻBenim Sorumluluklarım” temalı bir tablo, poster veya kısa bir yazı hazırlamaları istenebilir.  Bu çalışmada her görev için kısa ve açık cümlelere yer verilebilir. Öğrencilerin görevleri  zaman ifadeleriyle birlikte kullanmaları teşvik edilebilir. Sözlü aşamada öğrencilerden  hazırladıkları çalışmaları sınıfa sunmaları ve evde hangi sorumlulukları üstlendiklerini  açıklamaları istenebilir. Ayrıca öğrenciler, arkadaşlarına ʻʻA ndihmon në shtëpi?” (Evde  yardım eder misin?), ʻʻKush pastron dhomën?” (Odayı kim temizler?) gibi sorular sorabilir  ve bu soruları cevaplayarak arkadaşlarıyla etkileşim kurabilir.

ARN.7.2.Y 

Öğretim süreci kapsamında, öğrencilerin ʻʻEvimdeki Kurallar”, ʻʻAiledeki Sorumluluklarım”  ve ʻʻGörgü ve Davranış Kuralları” teması doğrultusunda yazılı ifadeler oluşturabilmelerini  sağlamak amacıyla yazma etkinliklerine yer verilir. Bu süreçte ʻʻSorumluluklarım”  temasına ilişkin ön bilgilerini harekete geçirmek amacıyla öğretmen, alt temalara uygun  görseller, kısa diyaloglar ve temel kelimeler sunar (E3.2, SDB1.1, OB1). Öğrenciler ilgili  alt temalara ilişkin bilgilerini hatırlar ve paylaşır (E1.1, E1.3, SDB1.2). Öğretmen yazma  görevini ʻʻEvinizdeki kuralları ve aile içindeki sorumluluklarınızı anlatan kısa bir metin yaz.”  şeklinde açıklar. Öğrenciler bu alt temalar ile ilgili neler yazacaklarını ifade ederek yazma  sürecine hazırlanır (KB2.6).

Örnek cümleler ve model yazılar aracılığıyla öğrenciler, yazma görevinden ne beklendiğini  ve hangi dilsel araçları kullanabileceklerini kavrar (E3.2, E3.8). Bu aşamada öğretmen,  alt temalara uygun örnek metinler ve cümleler sunar [Në shtëpinë time duhet të...  (Benim evimde ... yapılmalıdır.), Unë ndihmoj prindërit... (Ben anne babama yardım  ederim...), Duhet të sillemi me respekt... (Saygılı davranmalıyız...). Öğrenciler bu metinleri  inceleyerek benzer yapıdaki ifadeleri yazar (E2.1, SDB2.1). Ardından kendi yaşamlarıyla  ilgili kısa metinler yazar ve bilgilerini açık ve doğru bir şekilde yapılandırır. Bu süreçte  modelden hareketle kendi içeriklerini oluşturur (E3.7, KB2.13).

Yazma sürecinde öğrenciler, cümle kalıplarını ve derste edinilen hedef kelime bilgisini  bilinçli şekilde kullanarak kendilerini ifade eder (E3.1, E3.5). Ev kuralları, aile sorumlulukları  ve görgü kurallarına uygun olarak giriş ve gelişme bölümlerinden oluşan kısa ve düzenli  bir metin yapısı kullanır (KB2.13). Bu aşamada öğrenciler, alt temalara uygun dil yapılarını  kullanır; uygun kelime ve ifadeleri seçerek yazılarını oluşturur ve aile yaşamına ilişkin  anlamlı bir mesajı yazılı olarak ifade eder (SDB2.2, KB2.7, KB2.16).

ʻʻSorumluluklarım” temasında öğrenciler, hazırlıklı veya hazırlıksız yazma etkinliklerinde  verilen yazma türlerine (kendini tanıtma, kısa betimleme vb.) uygun olarak Arnavutçanın  temel dil özelliklerini, söylem biçimlerini ve noktalama işaretlerini kullanır (E3.3, KB2.10).  Yazma sürecinde kendilerini, aile bireylerini ve yakın çevrelerini tanıtmak amacıyla uygun sözcükleri ve temel dil parçalarını seçerek kullanır. Ayrıca anlaşılır ifadelerle temel  mesajlarını aktararak yazılı iletişim kurma becerilerini geliştirir (E2.2, E2.3, KB2.16).  Sonrasında öğrenciler yazdıkları metinleri gözden geçirerek içeriklerini yeniden düzenler  ve arkadaşlarıyla paylaşır (E2.4, KB2.14). Bu süreçte alt temalara ilişkin yazılarını  paylaşarak yazılı iletişim kurar, birbirlerinin çalışmalarını okur ve karşılıklı geri bildirimde  bulunur (SDB2.2, D4.2, D14.1, D16.1). Bu etkileşim, yazılı iletişim becerilerini geliştirmenin  yanı sıra yazma sürecine yönelik farkındalığı da artırır.

Süreç, öğrencilerin yazma deneyimlerine ilişkin düşüncelerini ifade ettikleri ve  akranlarıyla geri bildirim alışverişinde bulundukları bir değerlendirme ve yansıtma  aşamasıyla tamamlanır (E1.4, E1.5, SDB3.1, D20.3). Bu aşamada öğrenciler alt temalara  ilişkin sorulara cevap vererek kendi öğrenmelerini değerlendirir (E2.2, D12.3, D18.1, KB2.15). Grup çalışmaları yaparak birbirlerine yazdıkları metinler hakkında geri bildirim  verir (E2.4, D14.1, D16.1, KB2.20).

Performans görevi kapsamında öğrencilerden ev içindeki davranışlarını ve görgü  kurallarını tanıtan bir etkinlik hazırlamaları istenebilir. Bu süreçte öğrencilerden yalnızca  ifadeleri tekrar etmeleri değil aynı zamanda uygun ve uygun olmayan davranışları  karşılaştırarak ʻʻUnë them faleminderit.” (Ben teşekkür ederim.), ʻʻNuk bërtas në shtëpi.”  (Evde bağırmam.) gibi ifadelerle kendilerini açıklamaları beklenebilir. Hazırlık aşamasında  öğrenciler, görgü ifadelerini ʻʻfaleminderit.” (Teşekkür ederim.), ʻʻju lutem.” (Lütfen.),  ʻʻmë fal.” (Özür dilerim.) ve temel davranış kalıplarını gözden geçirebilir. Ardından  kendi davranışlarını değerlendirerek hangi ifadeleri kullandıklarını belirleyebilir. Ürün  aşamasında öğrencilerden ʻʻBenim Davranışlarım” temalı bir poster veya kısa bir metin  hazırlamaları istenebilir. Bu çalışmada öğrencilerden en az birkaç davranışı ve bu  davranışlara ilişkin kısa açıklamaları ifade etmeleri beklenebilir. İsteyen öğrenciler doğru  ve yanlış davranışları karşılaştırma yapılarıyla genişletebilir. Sözlü aşamada öğrencilerden  çalışmalarını sınıfa sunmaları ve evde nasıl davrandıklarını açıklamaları istenebilir. Ayrıca  öğrenciler, sınıf içinde kısa diyaloglar kurarak ʻʻJu lutem.” (Lütfen.), ʻʻMë fal.” (Özür dilerim.),  ʻʻFaleminderit.” (Teşekkür ederim.) gibi görgü ifadelerini kullanabilir.

ARN.7.2.DBS 

Öğretmen, öğrencilere ʻʻEvimdeki Kurallar”, ʻʻAiledeki Sorumluluklarım” ve ʻʻGörgü ve  Davranış Kuralları” alt temalarına uygun kısa diyaloglar, hikâyeler veya video içerikleri  sunar; öğrenciler bu içerikleri dinler / izler ve genel anlam hakkında fikir edinir (E3.2,  SDB1.1, OB1). Öğretmen bu içeriklerde yer alan duhet të (-meli /-malı), nuk duhet të  (-memeli /- mamalı), mundem (yapabilirim / edebilirim)gibi ifadeleri, sorumluluk bildiren  ifadeleri ve cümle yapılarını vurgular; öğrenciler alt temalardaki bu yapıları fark ederek  aşinalıklarını pekiştirir (E3.5). Aynı zamanda öğretmen beden dili, görseller ve tekrar  yoluyla bu yapıları model olarak sunar; öğrenciler bu yapıları dinler, tekrar eder ve  kullanımına aşina olur. Öğrenciler benzer yapıları karşılaştırarak dil bilgisi unsurlarını fark  eder ve birçok kez tekrarlayarak anlamlandırır (KB2.13).

Öğrenciler, model cümleler, kısa diyaloglar ve günlük yaşamdan alınmış iletişim örnekleri  aracılığıyla dil bilgisi yapılarını sezgisel olarak edinir (E3.2, SDB1.2). Bu süreçte alt  temalardaki yapıları bağlam içinde tekrar eder; kısa ve anlamlı tekrarlar yaparak bu  yapıları pekiştirir (E3.7, KB2.6). Öğretmenin yönlendirmesiyle öğrenciler bazı ifadeleri  hareketlerle canlandırır (ev işi yapma, yardım etme, uygun davranış gösterme vb.). Eş  zamanlı olarak bu davranışları söyleyerek öğrenmeyi destekler (E1.1). Böylece zorunluluk,  yasaklama, izin ve sorumluluk bildiren yapılar doğrudan kural açıklaması yapılmadan  kullanım içinde anlamlandırılır. Öğrenciler bu süreçte gözlem yaparak ve örneklerden  hareketle dil yapılarını keşfeder (KB2.2).

İlerleyen aşamada öğrenciler, öğrendikleri hedef dil parçalarını farklı bağlamlarda  kullanarak pekiştirir (E3.3). Kendi ifadelerini oluştururken uygun dil bilgisi yapılarını seçer, bu yapıları iletişim amacına uygun şekilde kullanır (E3.1, KB2.7). Öğrenciler alt  temalardaki yapıları kullanarak iletişim durumlarında ev kurallarını açıklar, aile içi görev  paylaşımını ifade eder ve uygun davranış biçimlerini belirtir (SDB3.3, KB2.14). Böylece dil  bilgisi, soyut bir bilgi alanı olmaktan çıkarak işlevsel bir iletişim aracına dönüşür (KB2.16).

Bu süreçte öğrencilerin dil bilgisi yapılarını doğru, anlaşılır ve bağlama uygun şekilde  kullanmaları desteklenir (E1.4, D14.1). Öğrenciler sözlü ve yazılı üretimlerinde dil bilgisi  unsurlarını giderek daha otomatik, akıcı ve doğal bir biçimde kullanmaya başlar (E1.5, E2.2,  KB2.15). Öğrenciler alt temalardaki yapıları kullanarak aile yaşamı, sorumluluk paylaşımı  ve görgü kuralları bağlamında iletişim kurar ve bu yapıları doğal bir şekilde kullanmaya  yönelir (SDB3.1, D16.1, KB2.17). Böylece dil bilgisi becerisi, iletişimsel yeterliğin ayrılmaz  bir parçası olarak gelişir.

ARN.7.2.SÖS 

Öğretmen, öğrencilere ʻʻEvimdeki Kurallar”, ʻʻAiledeki Sorumluluklarım” ve ʻʻGörgü ve  Davranış Kuralları” alt temalarına ilişkin kısa diyaloglar, metinler veya video içerikleri  sunar; öğrenciler bu içeriklerde yer alan sözcükleri bütünsel olarak duyar, görür ve  tekrarlar (E3.2, SDB1.1, OB1). Öğrenciler ev kuralları, ev işleri, aile içi görev paylaşımı ve  nezaket davranışlarına ilişkin temel kavramları ifade eden sözcükleri (rregull, detyrë,  ndihmë, pastërti, respek t, faleminderit, duhet vb.) iletişimsel ihtiyaçlarına göre seçmeyi  ve kullanmayı öğrenir (E1.1, KB2.6). Öğrenciler görseller, kısa metinler, diyaloglar ve  etkileşimli etkinlikler aracılığıyla hedef sözcüklerle karşılaşır; bu sözcüklerin anlamlarını  bağlam içinde kavrar ve farklı durumlarda nasıl kullanıldığını algılar (E3.2, E3.5, KB2.2).  Bu süreçte alt temalarda geçen sözcükleri koro hâlinde, grupla veya bireysel olarak  tekrar eder. Öğretmen, bu sözcüklerin geçtiği örnek kullanımları sunarak öğrencilerin  sözcüklerin hangi bağlamda kullanıldığını fark etmelerini sağlar (E3.8, SDB2.3, OB4,  KB2.5). Böylece sözcük bilgisi, ezbere dayalı bir süreçten çıkarak anlam temelli ve  işlevsel bir yapıya dönüşür.

İlerleyen aşamada öğrenciler, öğrendikleri sözcükleri kullanarak ev kuralları, aile içindeki  sorumluluklar ve uygun davranış biçimleri hakkında anlamlı ifadeler oluşturur (E3.1,  E3.3). Bu süreçte alt temalardaki sözcükleri kavramsal olarak ilişkilendirir; görseller,  nesneler veya sınıf içi etkinlikler aracılığıyla bu sözcüklerin anlamlarını pekiştirir (SDB2.1,  KB2.13). Uygun sözcük seçimi yaparak iletişim amacına hizmet eden cümleler kurar ve  bu sözcükleri farklı bağlamlarda kullanarak pekiştirir (KB2.7, KB2.16). Bu süreçte öğrencilerin sözcükleri doğru, yerinde ve anlamlı biçimde kullanmaları  desteklenir (E1.4, D14.1). Öğrenciler sözlü ve yazılı anlatımlarında sözcükleri giderek daha  akıcı, doğal ve otomatik bir şekilde kullanmaya başlar (E1.5, E2.2, KB2.15). Alt temalardaki  sözcükleri uygun bağlamlarda kullanarak aile yaşamı, sorumluluk paylaşımı ve görgü  kuralları bağlamında iletişim kurar ve bu sözcükleri gerçek iletişim durumlarında işlevsel  hâle getirir (SDB3.1, D15.1, D16.1, KB2.20).

ARN.7.2.SES 

Öğretmen, öğrencilere ʻʻEvimdeki Kurallar”, ʻʻAiledeki Sorumluluklarım” ve ʻʻGörgü ve  Davranış Kuralları” alt temalarına uygun kısa diyaloglar, şarkılar veya ses kayıtları dinletir  (OB1). Öğrenciler, özellikle Arnavutçaya özgü seslere, vurgu ve tonlama özelliklerine  dikkat ederek dinler (E3.2, SDB1.1). Bu içeriklerde yer alan temel ifadeleri kullanırken  özellikle rica, uyarı, zorunluluk ve nezaket bildiren ifadelerdeki vurgu ve tonlama  özelliklerini fark eder ve tekrarlayarak pekiştirir [duhet të... (-meli /-malı), mos bëj...  (yapma...), faleminderit (Teşekkür ederim.), ju lutem (Lütfen.) (E3.5, KB2.13).

Öğrenciler, model dinleme etkinlikleri, tekrar çalışmaları ve öğretmen rehberliğinde  yapılan sözlü alıştırmalar aracılığıyla hedef sesleri ve sesletim özelliklerini tanır (E3.2,  SDB1.2). Bu süreçte alt temalara ilişkin kelimeleri öğretmen veya ses kaydı eşliğinde  sınıfça, grup hâlinde veya bireysel olarak tekrar eder (E3.7, KB2.6). Öğretmen, farklı bağlamlarda kullanılan örnekleri sunarak öğrencilerin belirli sesleri farklı kelime ve  ifadelerde fark etmelerini sağlar; öğrenciler duydukları sesleri tanır ve işaret eder  (KB2.2). Özellikle Arnavutçaya özgü sesler, hece yapıları ve vurgu düzeni üzerinde durulur.  Öğrenciler, duyduklarını taklit ederek doğru sesletimi üretmeye yönelik farkındalık  geliştirir (E1.1).

İlerleyen aşamada öğrenciler, öğrendikleri sesletim özelliklerini kısa cümleler, diyaloglar  ve günlük ifadeler içerisinde kullanarak pekiştirir (E3.1, E3.3). Bu süreçte alt temalara  ait kelimeleri farklı iletişim durumlarında doğru ve doğal şekilde kullanır (SDB2.1, KB2.7,  KB2.16).

Öğrenciler, sözlü üretimlerinde alt temalardaki ifadeleri kullanarak aile yaşamı,  sorumluluk paylaşımı ve görgü kuralları bağlamında iletişim kurar (E2.2, E2.4, SDB3.1).  Sesletim özelliklerini giderek daha doğru, akıcı ve doğal bir biçimde kullanmaya başlarlar  (E1.4, E1.5, KB2.17, KB2.18).

1. Zenginleştirme Etkinliği: ʻʻHayalimdeki Evim”

Öğrenciler bireysel olarak veya küçük gruplar hâlinde çalışarak ʻʻideal ev” kavramını  temel alan bir sözlü ve görsel sunum hazırlar. Bu etkinlikte yalnızca mevcut evlerini  tanımlamakla kalmaz, aynı zamanda hayal ettikleri ev düzenini, kuralları ve davranış  biçimlerini bütünlüklü bir anlatım içinde ifade eder. Hazırlık aşamasında öğrenciler,  ev bölümleri, sorumluluklar ve davranış kalıplarına ilişkin öğrendikleri sözcük ve  yapıları tekrar eder. Ardından ʻʻİdeal bir ev nasıl olmalı?” sorusu üzerinden düşünerek  kendi fikirlerini planlar. Bu süreçte öğrencilerden kurallar "duhet të...(...-meli /... malı)", sorumluluklar ve davranışlar arasında ilişki kurmaları beklenir. Ürün aşamasında  öğrenciler, hayal ettikleri evi görsel bir poster, çizim ya da bir plan şeklinde oluşturur.  Bu çalışmada evin bölümleri, aile bireyleri ve her bireyin sorumlulukları açık ve anlaşılır  cümlelerle ifade edilir. Öğrenciler kurallar ve davranışları da bu yapı içine yerleştirir.  Sözlü aşamada hazırladıkları çalışmayı sınıfa sunar ve ʻʻideal ev”lerinde hangi kuralların  olduğunu, kimlerin ne yaptığını ve nasıl bir davranış ortamı olduğunu açıklar. İsteyen  öğrenciler anlatımlarını karşılaştırma ve gerekçelendirme yapılarıyla "Kjo shtëpi është  më e rregullt... (Bu ev daha düzenlidir...), Sepse... (Çünkü...)"genişletebilir. Bu etkinlik,  öğrencilerin yaratıcılık, yapılandırılmış anlatım ve soyut düşünme becerilerini geliştirir.

2. Zenginleştirme Etkinliği:  ʻʻEvde Bir Günüm”

Öğrenciler günlük yaşamlarını merkeze alarak evde geçirdikleri bir günü anlatan  yapılandırılmış bir sözlü ve yazılı anlatım hazırlar. Bu etkinlikte yalnızca eylemleri  sıralamakla kalmaz, aynı zamanda sorumluluklarını, davranışlarını ve aile içindeki  etkileşimlerini kronolojik bir bütünlük içinde ifade eder. Hazırlık aşamasında öğrenciler  günlük rutinler, zaman ifadeleri ve ev içi görevlerle ilgili öğrendikleri yapı ve sözcükleri  gözden geçirir. Ardından kendi günlük yaşamlarını düşünerek sabah, öğle ve akşam  yaptıkları etkinlikleri planlar. Ürün aşamasında öğrenciler, ʻʻgünlük akış” şeklinde bir  anlatım oluşturur. Bu anlatımda öğrenciler yaptıkları işleri ʻʻNë mëngjes… (Sabah...),  Pastaj… (Sonra...), Në fund… (Sonunda...)” sıralı biçimde ifade eder. Ayrıca sorumluluklarını  ve davranışlarını da bu anlatım içine yerleştirir. Sözlü aşamada öğrenciler, hazırladıkları  anlatımı sınıfa sunar ve kendi günlük yaşamlarını açıklar. İsteyenler, anlatımlarını ʻʻUnë  ndihmoj më shumë se… (Ben ...den daha çok yardım ederim.), Kjo është e rëndësishme  sepse… (Bu önemlidir çünkü...)” gibi karşılaştırma veya değerlendirme ifadeleriyle genişletebilir. Bu etkinlik, öğrencilerin zaman sıralaması kurma, anlatım bütünlüğü  oluşturma ve kişisel deneyimlerini dil ile ifade etme becerilerini geliştirir.

3. Zenginleştirme Etkinliği:  ʻʻEvde Nasıl Davranırsın?”

Öğrenciler ev içindeki davranışları ve görgü kurallarını merkeze alan bir rol oynama ve  değerlendirme etkinliği gerçekleştirir. Bu etkinlikte yalnızca doğru davranışları ifade  etmekle kalmaz, aynı zamanda uygun olan ve uygun olmayan davranışları karşılaştırarak  sosyal farkındalık geliştirir. Hazırlık aşamasında öğrenciler, görgü ifadeleri "Faleminderit.  (Teşekkür ederim.), Ju lutem. (Lütfen / Rica ederim.), Më fal. (Özür dilerim.)" ve temel  davranış kalıplarını tekrar eder. Ardından öğretmen tarafından verilen kısa durum senaryolarını (birine yardım etme,  odanı toplama, yüksek sesle konuşma vb.) inceler. Ürün aşamasında öğrenciler,  verilen senaryolara uygun kısa diyaloglar hazırlar. Bu diyaloglarda hem doğru hem de  yanlış davranış örneklerine yer verilir. Öğrencilerden bu davranışları cümlelerle ifade  etmeleri ve gerekirse karşılaştırmaları beklenir. Sözlü aşamada öğrenciler hazırladıkları  diyalogları sınıfta canlandırır. Ardından sınıfça hangi davranışların doğru olduğu tartışılır  ve öğrenciler kendi görüşlerini ifade eder. Bu süreçte öğrenciler, sosyal dil kullanımını  geliştirirken aynı zamanda değer temelli düşünme becerilerini de pekiştirir.

1. Destekleme Etkinliği: Cümle ve Görsel Eşleştirme 

Bu etkinlikte öğrencilere ev içi yaşamı yansıtan görseller (oda temizleme, yemek  hazırlama, aile ile konuşma vb.) ile bu görsellere ait kısa cümleler karışık şekilde sunulur.  İlk aşamada öğrenciler verilen cümleleri uygun görsellerle eşleştirir. Bu süreçte görsel  ipuçlarından yararlanarak anlam çıkarır ve temel sözcükleri bağlam içinde tanır. İkinci  aşamada aynı görsele ait birden fazla cümleyi gruplandırır. Örneğin bir görsel için ʻʻUnë  pastroj dhomën. (Ben odayı temizlerim.), Dhoma është e pastër. (Oda temizdir.)” ifadeleri  ilişkilendirir. Bu aşama, öğrencilerin anlam ilişkisi kurma becerilerini geliştirir. Üçüncü  aşamada öğrencilerden seçtikleri bir görsele yönelik kendi cümlelerini üretmeleri  istenir. Öğretmen bu aşamada gerektiğinde kalıp desteği sunar. Böylece öğrenciler  görselden hareketle kontrollü üretim yapmaya başlar.

2. Destekleme Etkinliği: Cümle Tamamlama 

Bu etkinlikte öğrencilerin tamamen serbest üretim yapmaları beklenmez, bunun yerine  yarı yapılandırılmış cümleler üzerinden ilerlenir. Öğrencilere ʻʻNë shtëpi unë... (Evde  ben...), Unë ndihmoj... (Ben yardım ederim...), Familja ime... (Benim ailem...), Duhet  të... (...-meli /...-malı)” gibi başlangıç kalıpları sunulur. İlk aşamada öğrenciler verilen  cümleleri uygun kelimelerle tamamlar. Bu süreçte öğretmen, gerekli durumlarda  ʻʻpastroj (temizlerim), ndihmoj (yardım ederim), dhomë (oda), familje (aile), rregull (kural)”  gibi bir kelime havuzu sunar. Öğrenciler, doğru kelimeyi seçerek anlamlı cümleler oluşturur  ve temel yapı kullanımını pekiştirir. İkinci aşamada öğrenciler tamamladıkları cümleleri  yüksek sesle okuyarak sınıfla paylaşır. Bu aşamada doğru yapı kullanımı, vurgu ve anlam  bütünlüğü üzerinde durulur. Üçüncü aşamada öğrencilerden oluşturdukları cümleleri  bir araya getirerek 2-3 cümlelik kısa bir anlatım oluşturmaları istenir. Böylece öğrenciler  kontrollü yapıdan kısmi üretime geçiş yapar.

3. Destekleme Etkinliği: Soru-Cevap Kalıplarıyla Konuşma Destekleme

Bu etkinlikte öğrenciler, ev içi yaşamla ilgili temel soru-cevap kalıpları üzerinden  yönlendirilmiş konuşma çalışması yapar. İlk aşamada öğretmen, öğrencilere hazır  soru kalıpları sunar (Çfarë bën në shtëpi? (Evde ne yaparsın?)”, ʻʻA ndihmon familjen? (Ailene yardım eder misin?), Kush pastron dhomën? (Odayı kim temizler?). Öğrenciler bu  sorulara kısa cevaplar verir. Bu aşamada öğretmen, doğru yapı kullanımını modelleyerek  öğrencileri destekler. İkinci aşamada öğrenciler, aynı kalıpları kullanarak birbirlerine  soru sorar ve cevap verir. Bu süreçte öğrenciler, hazır kalıpları kullanarak iletişim kurma  pratiği yapar. Üçüncü aşamada öğrencilerden soru-cevapları birleştirerek kısa bir  diyalog oluşturmaları istenir. Böylece öğrenciler, kontrollü yapıdan etkileşimli üretime  geçiş yapar.