1. Tema: Arkadaşlarım

ARN.7.1.D  

Öğrenciler, dinleme / izleme-anlamlandırma etkinliklerine başlamadan önce ʻʻEn İyi  Arkadaşım”, ʻʻFiziksel Görünüş” ve ʻʻKişilik Özellikleri” alt temalarına ilişkin ön bilgilerini  günlük yaşam deneyimleri üzerinden harekete geçirir (E1.1, E3.2, SDB1.1, KB2.6).  Öğretmen arkadaşlık sahnesini gösteren bir görsel, iki arkadaşın birlikte olduğu bir  fotoğraf ve betimleyici kartlar sunar; öğrencilerden bu görseller hakkında konuşmalarını  ister (OB1). Öğrenciler arkadaşlarını tanıtma, fiziksel özelliklerini ifade etme ve kişilik  özellikleriyle ilgili deneyimlerini paylaşır (E2.3, SDB1.2, D9.1). Bu süreçte öğrenciler  öğrendikleri isimleri, tanıtma ve duygu ifadelerini hatırlayarak yaklaşan dinleme / izleme anlamlandırma etkinliklerine yönelik zihinsel hazırlık yapar.

Öğrenciler görseller ve kısa video kesitleri gibi görsel ipuçlarını inceleyerek bunları ilgili  temalarla ilişkilendirir (E3.2, SDB1.1, OB2, KB2.2). Öğretmen öğrencilere ʻʻÇfarë shikon?  (Ne görüyorsun?), Kush është ky? (Bu kim?), Si duket ai / ajo? (O nasıl görünüyor?), A është  ky shoku yt? (Bu senin arkadaşın mı?)” gibi sorular yönelterek dinleme metinlerine ilişkin  ilk beklentilerini oluşturmalarını sağlar ve konuya ilişkin ön bilgilerini geliştirmelerine  rehberlik eder (E3.8, SDB2.3, OB7, KB2.7).

Öğrenciler ʻʻKush është ky? [Bu kim? (erkek için)], Kush është kjo? [Bu kim? (kadın için)], Si është ai / ajo? (O nasıl biridir?), Çfarë po bëjnë bashkë? (Birlikte ne yapıyorlar?)” gibi  sorular üzerinden tahminlerde bulunur (E1.1, E3.3, KB2.5, KB2.10). Öğrenciler metinde  tanıtılan kişinin kim olabileceği, nasıl göründüğü veya nasıl bir kişiliğe sahip olduğu  hakkında çıkarımlar yapar ve tahminlerini gerekçelendirir (E3.5, SDB3.3, KB2.14, KB2.20).

Dinleme sürecine geçildiğinde öğrenciler, dinleme sırasında görsel ve işitsel ipuçlarına  dikkat ederek anlam oluşturmaya çalışır (E3.2, KB2.2). İzlerken / dinlerken konuşmacıların  ifadelerine, jest ve mimiklerine, kullandıkları kelimelere ve ses tonuna dikkat eder; içerik  hakkında tahminlerini sürdürür (SDB1.2, OB4). Öğretmen dinleme metnini kesintisiz  olarak sunar ve öğrenciler metnin genel konusunu belirlemeye çalışır (OB5). Öğrenciler  içeriğin genel konusunu ʻʻarkadaşını tanıtma ve betimleme” olarak ifade eder (E3.7). Bu  süreçte metindeki temel unsurları fark eder. Öğretmen metindeki kişi, isim, fiziksel  özellik ve kişilik ifadelerini öne çıkarır; öğrenciler bu unsurları tanır ve gösterir (KB2.10).

Dinleme sonrasında öğrenciler önceki tahminlerini dinleme metni ile karşılaştırır ve  tahminlerinin doğru ya da yanlış olduğunu belirtir (E3.1, KB2.7). Ardından öğrenciler  metindeki bilgileri yapılandırılmış bir biçimde düzenler. Öğretmen tahtada bir tablo veya  şema oluşturur; öğrenciler kişi, isim, fiziksel özellik ve kişilik ifadelerini bu şema içine  yerleştirir (OB1, KB2.5). Öğrenciler elde ettikleri bilgileri tanıtma ifadeleri, fiziksel özellikler  ve kişilik özellikleri gibi kategorilere ayırarak sınıflandırır ve anlamlandırır (KB2.13, KB2.16).  Bunun yanında farklı unsurlar arasında karşılaştırmalar yapar, kişiler arasındaki benzerlik  ve farklılıkları (uzun–kısa, eğlenceli–sakin vb.) ifade eder (E3.5, SDB2.1). Ayrıca metindeki  kişi ile özellik, kişi ile davranış arasındaki ilişkileri fark eder ve açıklar (SDB2.2, SDB3.3).  Bu süreçte öğrendiklerini kendi yaşamlarıyla ilişkilendirir. ʻʻKy është shoku im... (Bu benim  arkadaşımdır.), Ai është më i gjatë se unë... (O benden daha uzundur.)” gibi ifadelerle  kendi yaşamlarından örnekler verir (D4.2, D9.1, D14.1, D16.1). Son olarak öğrenciler,  hazırlık aşamasında dinledikleri veya izledikleri materyallerde fark ettiklerini ifade eder  ve bunları kendi ön bilgileriyle ilişkilendirir (E1.4, E1.5, SDB1.3, KB2.15). ʻʻÇfarë mësova  sot? (Bugün ne öğrendim?)” sorusuna cevap vererek öğrendiklerini değerlendirir ve ifade  eder (E2.3, E2.4, D12.1). Öğrenciler grup çalışmaları yaparak birbirlerine arkadaşlarını  tanıtma ve betimleme ifadeleri hakkında geri bildirim verir (SDB2.1, SDB2.2, D14.1, D15.1).  Mevcut içerik ile dinleme / izleme-anlamlandırma sürecine ilişkin bilgi, deneyim, düşünce  ve duygularını arkadaşlarıyla etkileşim içinde paylaşır (SDB3.1, D5.2, D20.3, KB2.20).

Performans görevi kapsamında öğrencilerden arkadaş çevrelerini tanıtan kısa ve  bütünlüklü bir anlatım hazırlamaları istenebilir. Bu süreçte öğrencilerden birden fazla  kişiyi tanıtarak her biri hakkında temel bilgiler vermeleri ve birlikte yaptıkları etkinlikleri  ifade etmeleri beklenebilir. Öğrencilerden ʻʻNe jemi shokë …” (Biz arkadaşız ... ), ʻʻAi është …” (O ... dır.), ʻʻAjo është …” (O ... dır.), ʻʻNe luajmë …” (Biz oynarız ... ) gibi kalıpları kullanarak  en az 4-5 cümlelik bir grup tanıtımı oluşturmaları istenebilir. Hazırlık aşamasında  öğrenciler, grup hâlinde çalışarak hangi arkadaşlarını tanıtacaklarını belirleyebilir ve  kısa notlar hazırlayabilir. Ürün aşamasında öğrencilerden arkadaş grubunu tanıtan bir  poster ya da kısa bir yazılı metin hazırlamaları istenebilir. Sözlü aşamada öğrencilerden  grup hâlinde sunum yapmaları, rol paylaşımıyla kısa diyaloglar oluşturmaları ve sınıf içi etkileşime katılmaları istenebilir.

ARN.7.1.O 

Öğretmen, öğretim sürecinin başından itibaren öğrencilerin ʻʻEn İyi Arkadaşım”,  ʻʻFiziksel Görünüş” ve ʻʻKişilik Özellikleri” alt temalarına yönelik okuma-anlama sürecine  hazırlanmalarını desteklemek amacıyla bu alt temalara ilişkin görseller, başlıklar ve  anahtar kelimeler sunar (E3.2, OB1, OB4). Öğrenciler bu alt temalarla ilgili bildiklerini ifade  eder (E1.1, SDB1.1). Görseller, anahtar kelimeler ve başlıklar gibi ipuçlarından yararlanarak  kişiler, fiziksel özellikler ve kişilik özelliklerine ilişkin ön bilgilerini harekete geçirir (SDB1.2,  KB2.2, KB2.6).

Ardından öğrenciler, kendi deneyimleri ile metinler arasında ilişki kurarak yeni metinlere  yönelik anlamlı bir bağ oluşturur (SDB3.1, KB2.14). Öğretmen ʻʻEn İyi Arkadaşım”, ʻʻFiziksel  Görünüş” ve ʻʻKişilik Özellikleri” alt temalarıyla ilgili ʻʻBu metin ne hakkında olabilir?”,  ʻʻBu kişiler kim olabilir?”, ʻʻNasıl görünüyorlar?” gibi sorular yönelterek öğrencilerin  metne ilişkin ilk tahminlerini oluşturmalarını destekler (E3.5, SDB2.3, KB2.10, KB2.11).  Öğrenciler kendi deneyimleri ile metin içeriği arasında ilişki kurar, metnin içeriğine ilişkin  ilk tahminlerini ifade eder ve okuma sürecine yönelik beklentiler geliştirir (E3.8, KB2.12).  Başlık ve görselleri inceleyerek metnin konusu hakkında tahminde bulunur (KB2.16). Okuma sürecinde öğrenciler, kısa metinlerin ana teması ve temel bilgileri hakkında  tahminlerde bulunur (E3.2, KB2.10). Öğretmen ilgili alt temaları kapsayan metni sunar.  Okuma türü olarak sessiz okuma ve / veya koro okuma kullanılır (OB1, SDB1.2). Öğrenciler  metnin genel konusunu ʻʻarkadaşını tanıtma ve betimleme” olarak ifade eder (E3.7,  KB2.13, KB2.17).

Bir sonraki aşamada öğrenciler, metinlerde belirli bilgileri (kişiler, fiziksel özellikler, kişilik  özellikleri vb.) bulmak amacıyla tarama yapar (E3.2, SDB2.2, OB1, KB2.2). Öğrenciler  metinde geçen ʻʻEn İyi Arkadaşım”, ʻʻFiziksel Görünüş” ve ʻʻKişilik Özellikleri” alt temalarına  ilişkin temel ayrıntıları (kişiler, betimleyici ifadeler, özellikler vb.) belirler (KB2.5, KB2.6).  Bu sayede önemli bilgileri hızlı ve hedefe yönelik biçimde belirlemeyi öğrenir; bu bilgileri  anlamlandırır, günlük yaşamla ilişkilendirir ve gerektiğinde ana diliyle karşılaştırarak  değerlendirir (E2.4, SDB3.3, D4.2, KB2.7).

Okuma sürecinin devamında öğrenciler, günlük yaşamla ilişkili metinlerin (arkadaş tanıtım  metinleri, betimleyici paragraflar vb.) anlamını çözümlemeye odaklanır (KB2.4, KB2.18).  Bu süreçte yapboz okuma etkinliği ile metinler grup içinde paylaştırılır ve öğrenciler metin  bölümlerini iş birliği içinde okur (E2.3, SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3). Böylece öğrenciler  birbirlerinin katkılarından yararlanarak metnin bütününü anlamlandırır ve ortak bir anlam  oluşturur (D4.2, D14.1, KB2.20).

Okuma sonrasında öğrenciler, edindikleri bilgileri bireysel olarak ifade eder ve akranlarıyla  paylaşır (E2.3, SDB2.1). Böylece metinden ulaştıkları anlamı yeniden yapılandırır, kendi  yaşam deneyimleriyle ilişkilendirir ve etkileşimli bir şekilde yansıtır (SDB2.2, D4.2,  KB2.15). Bu aşamada kısa sözlü paylaşımlar, eşli soru-cevap çalışmaları, doğru-yanlış  etkinlikleri ve özetleme çalışmaları kullanılır. Böylece öğrencilerin hem okuma-anlama  becerileri hem de iletişimsel dil kullanımları desteklenir (KB2.17).

Daha sonra öğrenciler, metne ilişkin anladıklarını birbirleriyle paylaşır, metnin bütün  anlamını birlikte yeniden oluşturur (E2.3, SDB2.1, SDB2.2, D5.2). Öğrenciler ilk  tahminlerinin doğruluğunu kontrol eder ve başlangıçtaki tahminlerini metnin içeriği ile  karşılaştırır (E3.1, D6.2, KB2.14, KB2.15).

Bu aşamada öğrenciler, farklı metinlerdeki ifadeleri karşılaştırır ve ifadeleri kişi, fiziksel  özellik ve kişilik özelliği gibi kategorilere ayırır (E3.1, KB2.5, KB2.7). Alt temalardaki  unsurları kişiler, fiziksel özellikler ve kişilik özellikleri kategorilerinde sınıflandırır; bu  unsurlar arasındaki farkları belirtir ve aralarındaki ilişkileri açıklar (E3.5, KB2.10, KB2.16).  Temel çıkarımlar yaparak okuduklarını daha düzenli bir şekilde anlamlandırır. Kapalı, açık ve iletişimsel sorular aracılığıyla metni daha derinlemesine kavrar (SDB3.3, OB5).  Öğrenciler metne dayanarak arkadaş tanıtımı ve betimlemeye ilişkin çıkarımlarda  bulunur.

Süreç sonunda öğrenciler kendi metinlerini oluşturur (kısa arkadaş tanıtım yazıları,  betimleyici diyaloglar vb.) ve bu metinleri sınıf içinde paylaşarak iletişimsel etkileşimi  geliştirir (E2.1, SDB2.1, KB2.15). Öğrenciler ʻʻEn İyi Arkadaşım”, ʻʻFiziksel Görünüş” ve ʻʻKişilik  Özellikleri” alt temalarına ilişkin düşüncelerini ifade eder ve metinleri kendi yaşamlarıyla  ilişkilendirir (E1.4, SDB1.3, SDB3.1, D3.1). Öğrenciler ilgili metinler üzerine grup çalışması  yapar, birbirlerine metinleri hakkında geri bildirim verir ve ortak öğrenme sürecine katkı  sağlar (D15.1, D16.1, D20.3).

ARN.7.1.K 

Bu süreçte ʻʻEn İyi Arkadaşım”, ʻʻFiziksel Görünüş” ve ʻʻKişilik Özellikleri” alt temaları merkeze  alınır. Öğretmen öğrencilere bu alt temalara uygun görseller (arkadaş fotoğrafları,  betimleyici kartlar vb.), kısa diyaloglar ve yönlendirici sorular sunar (OB1, OB4). Öğrenciler  arkadaşlarını tanıtma, fiziksel özelliklerini betimleme ve kişilik özelliklerini ifade etmeye  ilişkin deneyimlerini paylaşır (E1.1, E2.3, SDB2.1, D4.2). İletişim durumuna uygun hedef  kelime bilgisini (i gjatë, i shkurtër, i sjellshëm, i qeshur vb.), dil bilgisi yapılarını (Ky është…  / Ai është… / Ai është më i… se…) ve sosyal dil ifadelerini kullanarak etkili iletişim kurar  (E1.5, E2.4, SDB2.3, KB2.6). 

Başlangıç aşamasında öğrenciler, dinleme / izleme-anlamlandırma ve okuma etkinlikleri  aracılığıyla dilsel yapıların bağlam içinde nasıl kullanıldığını fark eder (E3.2, KB2.2).  Öğretmen bu alt temalara uygun kısa diyalog veya videoları (iki arkadaşın birbirini tanıttığı  sahneler vb.) öğrencilere sunar. Öğrenciler ʻʻEn İyi Arkadaşım”, ʻʻFiziksel Görünüş” ve  ʻʻKişilik Özellikleri” alt temalarındaki ifadeleri dinler, tekrar eder ve bu ifadelere aşinalık  kazanır (SDB1.2, OB4, KB2.6). Yönlendirilmiş uygulama aşamasında öğrenciler duydukları  içerikleri tekrar ederek kendi ifadeleriyle yeniden anlatır veya temel cümlelerle açıklar  (E1.4, E3.3, SDB2.1). Öğrenciler alt temalardaki modeli taklit ederek yeni ifadeler üretir  ve konuşmalarını geliştirir. Örneğin: Örneğin "Ai është i gjatë dhe shumë i sjellshëm." (O  uzun ve çok naziktir.) (KB2.10).

Ardından öğrenciler, sık kullanılan cümle kalıplarını ve kalıp ifadeleri öğrenerek tipik  iletişim durumlarına hazırlanır ve diyaloglarda hangi bilgileri aktaracaklarını planlar (E3.1,  KB2.13, KB2.14). Bu süreçte uygun telaffuza dikkat eder, soru-cevap yapılarıyla konuşma  pratiği yapar ʻʻSi është shoku yt? (Arkadaşın nasıldır?), Ai është shumë i mirë. (O çok  iyidir.) Öğrenciler alt temalardaki içeriklerin doğru biçimini kullanarak uygun telaffuz eder  (KB2.16). Öğrenciler alt temalara ilişkin konuşmalarını doğal, gerçekçi ve akıcı bir şekilde  sunar (E3.5, E3.7, SDB3.3, D16.1).

İlerleyen aşamalarda öğretmen; resimli hikâyeler, rol oynama etkinlikleri, pandomim  çalışmaları, video içerikleri ve diyalog çalışmaları gibi yeni konuşma fırsatları sunar  (OB2, OB5). Bu etkinlikler sayesinde öğrenciler öğrendiklerini bağlama uygun ve doğal  bir şekilde kullanma imkânı bulur; arkadaşını betimleme, karşılaştırma yapma "më i gjatë  se..." (...den daha uzun), soru sorma ve çıkarımlarda bulunma gibi becerilerini geliştirir  (E1.4, E3.5, E3.8, KB2.7). Öğrenciler alt temalara ilişkin konuşmalarını doğal bir şekilde  sunar ve arkadaşlarına ilişkin mesajlarını açık ve anlaşılır biçimde ifade eder (E1.5,  SDB2.2, SDB3.1, KB2.15). Süreç sonunda öğrenciler grup çalışması yaparak arkadaşlarını  tanıtan konuşmalarını paylaşır, birbirlerine geri bildirim verir ve ortak öğrenme sürecine  katkı sağlar (SDB1.3, D5.2, D20.3, KB2.20).

Performans görevi kapsamında öğrencilerden yakın çevrelerinden seçtikleri bir  arkadaşlarını tanıtan bütünlüklü bir çalışma hazırlamaları istenebilir. Bu süreçte  öğrencilerden yalnızca arkadaşlarının adını söylemeleri değil ʻʻi gjatë” (uzun), ʻʻi  shkurtër” (kısa) gibi fiziksel özelliklerini ve ʻʻi sjellshëm” (nazik), ʻʻi qeshur” (güler yüzlü)  gibi kişilik özelliklerini anlamlı cümlelerle ifade etmeleri de beklenebilir. Öğrencilerden yapılandırılmış kalıplar [Ky është shoku im... (Bu benim arkadaşım... ), Ai është... (O...  dır.), Ne luajmë bashkë... (Biz birlikte oynarız... )] üzerinden en az 4-5 cümlelik bir anlatım  oluşturmaları istenebilir. Hazırlık aşamasında öğretmen, sıfatlar ve tanıtım kalıplarını  model cümleler ve görseller aracılığıyla sunabilir, öğrenciler bu kalıpları kullanarak kısa  notlar hazırlayabilir. Ürün aşamasında öğrencilerden arkadaşlarını tanıtan bir poster  ya da tanıtım kartı hazırlamaları istenebilir. Bu materyallerde görsellerle desteklenmiş  kısa ve açık ifadelere yer verilebilir. Sözlü aşamada öğrencilerden çalışmalarını sınıfa  sunmaları ve arkadaşlarının yönelttiği ʻʻSi është ai?” (O nasıl biridir?), ʻʻÇfarë bëni bashkë?”  (Birlikte ne yapıyorsunuz?) gibi sorulara cevap vermeleri istenebilir.

ARN.7.1.Y 

Öğretim süreci kapsamında, öğrencilerin ʻʻArkadaşlarım” teması doğrultusunda yazılı  ifadeler oluşturabilmelerini sağlamak amacıyla yazma etkinliklerine yer verilir. Bu süreçte  öğretmen, öğrencilerin ʻʻArkadaşlarım” temasına ilişkin ön bilgilerini harekete geçirmeleri  amacıyla alt temalara uygun görseller (arkadaş fotoğrafları, betimleyici kartlar vb.),  kısa diyaloglar ve temel kelimeler sunar (E3.2, SDB1.1, OB1, KB2.2). Öğrenciler ʻʻEn İyi  Arkadaşım”, ʻʻFiziksel Görünüş” ve ʻʻKişilik Özellikleri” alt temalarına ilişkin bilgilerini hatırlar  ve paylaşır (E1.1, SDB1.2, SDB2.1). Öğretmen yazma görevini ʻʻArkadaşını tanıtan ve onu  betimleyen kısa bir metin yaz.” şeklinde açıklar. Öğrenciler bu alt temalara ilişkin neler  yazacaklarını planlayarak yazma sürecine hazırlanır (E3.8, KB2.6).

Örnek cümleler ve tanıtım kartı (profil) modelleri aracılığıyla öğrenciler, yazma görevinden  ne beklendiğini ve hangi dilsel araçları kullanabileceklerini kavrar (E3.2, SDB1.2, OB4,  KB2.5). Bu aşamada öğretmen alt temalara uygun örnek metinler ve cümleler sunar.  ʻʻKy është shoku im. (Bu benim arkadaşımdır.), Ai është i gjatë dhe shumë i sjellshëm. (O  uzun ve çok naziktir.).” Öğrenciler bu metinleri inceleyerek benzer yapıdaki ifadeleri yazar  (E1.4, E3.3). Ardından arkadaşları hakkında kısa metinler yazar ve betimleyici bilgileri  açık ve doğru bir şekilde yapılandırır (KB2.13). Bu süreçte öğrenciler modelden hareketle  kendi içeriklerini oluşturur (KB2.20).

Yazma sürecinde öğrenciler, cümle kalıplarını ve derste edinilen hedef kelime bilgisini  (fiziksel ve kişilik özellikleri: i gjatë (uzun), i shkurtër (kısa), i qeshur (güler yüzlü), i sjellshëm  (nazik) bilinçli şekilde kullanarak kendilerini ifade eder (E1.5, E3.1, KB2.10). Öğrenciler  arkadaş tanıtımı ve betimleme türüne uygun olarak giriş ve gelişme bölümlerinden oluşan  kısa ve düzenli bir metin yapısı kullanır (E3.7, KB2.14). Bu aşamada öğrenciler alt temalara  uygun dil yapılarını kullanır, uygun kelime ve ifadeleri seçerek yazılarını oluşturur ve  arkadaşlarını tanıtan anlamlı bir mesajı yazılı olarak ifade eder (SDB2.1, SDB3.3, KB2.16).

ʻʻArkadaşlarım” temasında öğrenciler, hazırlıklı veya hazırlıksız yazma etkinliklerinde  verilen yazma türlerine (kendini tanıtma, kısa betimleme vb.) uygun olarak Arnavutçanın  temel dil özelliklerini, söylem biçimlerini ve noktalama işaretlerini kullanır (E2.1, E2.2,  KB2.17). Yazma sürecinde kendilerini, aile bireylerini ve yakın çevrelerini tanıtmak  amacıyla uygun sözcükleri ve temel dil yapılarını seçerek kullanır (E2.3, KB2.7). Ayrıca  anlaşılır ifadelerle temel mesajlarını aktararak yazılı iletişim kurma becerilerini geliştirir  (E2.4, SDB2.1). Sonrasında yazdıkları metinleri gözden geçirerek içeriklerini yeniden  düzenler ve arkadaşlarıyla paylaşır (KB2.14, KB2.15). Bu süreçte öğrenciler alt temalara  ilişkin yazılarını paylaşarak yazılı iletişim kurar, birbirlerinin çalışmalarını okur ve karşılıklı  geri bildirim verir (SDB2.2, D4.2, D16.1, KB2.18). Bu etkileşim, yazılı iletişim becerilerini  geliştirmenin yanı sıra yazma sürecine yönelik farkındalıklarını da artırır.

Süreç, öğrencilerin yazma deneyimlerine ilişkin düşüncelerini ifade ettikleri ve  akranlarıyla geri bildirim alışverişinde bulundukları bir değerlendirme ve yansıtma  aşamasıyla tamamlanır (E3.5, SDB1.3). Bu aşamada öğrenciler alt temalara ilişkin  sorulara cevap vererek kendi öğrenmelerini değerlendirir (SDB3.1, D10.1, KB2.15). Grup  çalışmaları yaparak birbirlerine yazdıkları metinler hakkında geri bildirim verir ve yazma süreçlerine ilişkin ortak değerlendirmelerde bulunur (SDB3.3, D5.2, KB2.20).

Performans görevi kapsamında öğrencilerden kendileri ile bir arkadaşlarını karşılaştıran  kısa ve yapılandırılmış bir anlatım hazırlamaları istenebilir. Bu süreçte öğrencilerden  fiziksel görünüş ve kişilik özellikleri üzerinden benzerlik ve farklılıkları ifade ederken ʻʻmë  … se …” ( ... -den daha ... ) karşılaştırma yapısını kullanmaları beklenebilir. Öğrencilerden  ʻʻUnë jam …” (Ben ... im.), ʻʻAi është …” (O ... dır.), ʻʻVitin e kaluar isha më i dobët se tani.” (Geçen  yıl şimdikinden daha zayıftım.) gibi kalıpları kullanarak en az 3-4 cümlelik bir karşılaştırma  oluşturmaları istenebilir. Hazırlık aşamasında öğretmen, karşılaştırma yapıları ve örnek  cümleleri sunabilir; öğrenciler bu yapıları kullanarak kendi karşılaştırmalarını planlayabilir.  Ürün aşamasında öğrencilerden iki kişiyi karşılaştıran kısa bir yazı veya görsel destekli  bir çalışma hazırlamaları istenebilir. Sözlü aşamada öğrencilerden çalışmalarını sınıfla  paylaşmaları istenebilir. Ayrıca öğretmen, öğrencileri ʻʻsepse …” (çünkü ... ) yapısını  kullanarak karşılaştırmalarını gerekçelendirmeye teşvik edebilir.

ARN.7.1.DBS 

Öğretmen ʻʻEn İyi Arkadaşım”, ʻʻFiziksel Görünüş” ve ʻʻKişilik Özellikleri” alt temalarına uygun  kısa diyaloglar, hikâyeler veya video içerikleri sunar; öğrenciler bu içerikleri dinler / izler  ve genel anlam hakkında fikir edinir (E3.2, OB4). Öğretmen içeriklerde yer alan ʻʻjam”  (olmak), ʻʻështë” (olmak), kişi zamirleri (unë, ai, ajo) ve betimleyici cümle yapılarını (Ai është  i gjatë., Ajo është shumë e sjellshme., Ai është më i gjatë se unë.) vurgular; öğrenciler bu  yapıları fark ederek yapılara aşinalıklarını pekiştirir (E3.5, KB2.2, KB2.10). Aynı zamanda  öğretmen beden dili, görseller ve tekrar yoluyla bu yapıları model olarak sunar; öğrenciler  bu yapıları dinler, tekrar eder ve yapıların kullanımına aşinalık kazanır (SDB1.1, SDB2.3,  OB5). Öğrenciler benzer yapıları karşılaştırarak dil bilgisi unsurlarını fark eder ve tekrar  yoluyla anlamlandırır (E3.8, KB2.16).

Öğrenciler, model cümleler, kısa diyaloglar ve günlük yaşamdan alınmış iletişim örnekleri  aracılığıyla dil bilgisi yapılarını sezgisel olarak edinir (E3.2, SDB1.2, OB1). Bu süreçte alt  temalardaki yapıları bağlam içinde tekrar eder; kısa ve anlamlı tekrarlar yaparak bu  yapıları pekiştirir (E3.3, KB2.6). Öğretmenin yönlendirmesiyle bazı ifadeleri hareketlerle  canlandırır (bir arkadaşını işaret ederek "Ky është shoku im. (Bu benim arkadaşımdır.),  fiziksel özellikleri jestlerle göstererek ʻʻi gjatë” (uzun), ʻʻi shkurtër” (kısa) ve eş zamanlı  olarak söyleyerek öğrenmeyi destekler (E1.1, KB2.2). Böylece ʻʻjam”, ʻʻështë”, kişi zamirleri  ve sıfat + isim uyumu (i / e + sıfat yapısı) gibi temel dil bilgisi yapıları, doğrudan kural  açıklaması yapılmadan kullanım içinde anlamlandırılır. Öğrenciler bu süreçte gözlem  yaparak ve örneklerden hareketle dil yapılarını keşfeder (KB2.13).

İlerleyen aşamada öğrenciler, öğrendikleri hedef dil parçalarını farklı bağlamlarda  kullanarak pekiştirir (E1.4, KB2.7). Kendi ifadelerini oluştururken uygun dil bilgisi yapılarını  seçer ve bu yapıları iletişim amacına uygun şekilde kullanır (E1.5, E3.1, KB2.10). Öğrenciler  alt temalardaki yapıları kullanarak iletişim durumlarında arkadaşlarını tanıtır ve betimler;  karşılaştırma yapıları [më i... se... (...den daha ...)], olumsuz yapı [nuk është... (...değildir)] ve bağlaç kullanımı (dhe) ile ifadelerini genişletir (E3.7, SDB2.1, SDB3.3, KB2.14). Böylece  dil bilgisi, soyut bir bilgi alanı olmaktan çıkarak işlevsel bir iletişim aracına dönüşür.

Bu süreçte öğrencilerin dil bilgisi yapılarını doğru, anlaşılır ve bağlama uygun şekilde  kullanmaları desteklenir (E2.1, E2.4, SDB1.2). Öğrenciler sözlü ve yazılı üretimlerinde  dil bilgisi unsurlarını giderek daha otomatik, akıcı ve doğal bir biçimde kullanmaya  başlar (KB2.15). Alt temalardaki yapıları kullanarak arkadaşlarını tanıtma ve betimleme  bağlamında iletişim kurar, bu yapıları doğal ve işlevsel bir şekilde kullanmaya yönelir  (SDB3.1, D4.2, D14.1, KB2.20). Böylece dil bilgisi becerisi, iletişimsel yeterliğin ayrılmaz  bir parçası olarak gelişir (D16.1).

ARN.7.1.SÖS 

Öğretmen, ʻʻArkadaşlarım” temasının alt temalarına ilişkin kısa diyaloglar, metinler veya video içerikleri sunar; öğrenciler bu içeriklerde yer alan sözcükleri bütünsel olarak  duyar, görür ve tekrar eder (E3.2, SDB1.1, OB5). Öğrenciler arkadaşlık ilişkileri, fiziksel  görünüş ve kişilik özelliklerine ilişkin temel kavramları ifade eden sözcükleri "shoku im  (arkadaşım),i gjatë (uzun), i shkurtër (kısa), i qeshur (güler yüzlü), i sjellshëm (nazik)" (nazik)   iletişimsel ihtiyaçlarına göre seçmeyi ve kullanmayı öğrenir (E1.1, D15.1, KB2.6).

Öğrenciler görseller, kısa metinler, diyaloglar ve etkileşimli etkinlikler aracılığıyla hedef  sözcüklerle karşılaşır; bu sözcüklerin anlamlarını bağlam içinde kavrar ve farklı durumlarda  nasıl kullanıldığını algılar (E3.2, SDB1.2, KB2.2). Bu süreçte alt temalarda geçen sözcükleri  koro hâlinde, grupla veya bireysel olarak tekrar eder (KB2.5). Öğretmen, bu sözcüklerin  geçtiği örnek kullanımları sunarak öğrencilerin sözcüklerin hangi bağlamda kullanıldığını  fark etmelerini sağlar. "Ky është shoku im. (Bu benim arkadaşımdır.), Ai është i gjatë dhe  shumë i sjellshëm. (O uzun ve çok naziktir.)." (E3.5, OB4). Böylece sözcük bilgisi, ezbere  dayalı bir süreçten çıkarak anlam temelli ve işlevsel bir yapıya dönüşür (D5.2).

İlerleyen aşamada öğrenciler, öğrendikleri sözcükleri kullanarak arkadaşlarını tanıtma, fiziksel  özelliklerini betimleme ve kişilik özelliklerini ifade etmeye yönelik anlamlı ifadeler oluşturur  (E1.4, E2.3, KB2.7). Bu süreçte alt temalardaki sözcükleri kavramsal olarakilişkilendirir;  betimleyici sıfat yapıları (i / e + sıfat) ve karşılaştırma ifadeleri [më i... se... (... den daha...)]  üzerinden anlam kurar (KB2.16). Görseller, nesneler veya sınıf içi etkinlikler aracılığıyla bu  sözcüklerin anlamlarını pekiştirir (E2.4, SDB2.1). Uygun sözcük seçimi yaparak iletişim  amacına hizmet eden cümleler kurar ve bu sözcükleri farklı bağlamlarda kullanarak  pekiştirir (D20.3).

Bu süreçte öğrencilerin sözcükleri doğru, yerinde ve anlamlı biçimde kullanmaları  desteklenir (E1.5, E2.1, SDB1.2, OB1). Öğrenciler sözlü ve yazılı anlatımlarında sözcükleri  giderek daha akıcı, doğal ve otomatik bir biçimde kullanmaya başlar (E2.3, E2.4, KB2.14,  KB2.15). Alt temalardaki sözcükleri uygun bağlamlarda kullanarak arkadaşlarını tanıtma  ve betimleme bağlamında iletişim kurar; bu sözcükleri gerçek iletişim durumlarında  işlevsel hâle getirir (E3.2, SDB3.1, D4.2, KB2.20).

ARN.7.1.SES  

Öğretmen, öğrencilere ʻʻEn İyi Arkadaşım”, ʻʻFiziksel Görünüş” ve ʻʻKişilik Özellikleri” alt  temalarına uygun kısa diyaloglar, şarkılar veya ses kayıtları dinletir; öğrenciler bu içerikleri  özellikle Arnavutçaya özgü seslere, vurgu ve tonlama özelliklerine dikkat ederek dinler  (E3.2, SDB1.1, OB1). Öğrenciler bu içeriklerde yer alan temel ifadeleri kullanırken doğru  vurgu, tonlama ve sesletim özelliklerini fark eder ve tekrarlayarak pekiştirir "i gjatë (uzun),  i shkurtër (kısa), i sjellshëm (nazik), i qeshur (güler yüzlü) gibi sıfatlarda vurgu ve ritim"  (E3.5, D14.1, KB2.10).

Öğrenciler model dinleme etkinlikleri, tekrar çalışmaları ve öğretmen rehberliğinde  yapılan sözlü alıştırmalar aracılığıyla hedef sesleri ve sesletim özelliklerini tanır (SDB1.2,  OB2). Bu süreçte öğrenciler alt temalara ilişkin kelimeleri öğretmen veya ses kaydı  eşliğinde sınıfça, grup hâlinde ve bireysel olarak tekrar eder (KB2.6). Öğretmen, farklı  bağlamlarda kullanılan örnekleri sunarak öğrencilerin belirli sesleri farklı kelime ve  ifadelerde fark etmelerini sağlar; öğrenciler duydukları sesleri tanır ve işaret eder  (KB2.2). Özellikle Arnavutçaya özgü sesler (ë, gj, q vb.), hece yapıları ve vurgu düzeni  üzerinde durulur. Öğrenciler duyduklarını taklit ederek doğru sesletimi üretmeye yönelik  farkındalık geliştirir (E1.4).

İlerleyen aşamada öğrenciler, öğrendikleri sesletim özelliklerini kısa cümleler, diyaloglar  ve günlük ifadeler içerisinde kullanarak pekiştirir (E2.2, E2.3). Bu süreçte öğrenciler alt  temalara ait kelimeleri farklı iletişim durumlarında doğru ve doğal şekilde kullanır ʻʻKy  është shoku im. (Bu benim arkadaşımdır.), ʻʻAi është shumë i mirë. (O çok iyidir.)" (SDB2.1,  D14.1, KB2.15). Öğrenciler, sözlü üretimlerinde alt temalardaki ifadeleri kullanarak arkadaşlarını tanıtma  ve betimleme bağlamında iletişim kurar (E2.1, SDB2.1, D15.1, KB2.14). Sesletim özelliklerini  giderek daha doğru, akıcı ve doğal bir biçimde kullanmaya başlar (E1.5, SDB3.1, D14.1,  KB2.15). 

1. Zenginleştirme Etkinliği: Arkadaşımı Tanımlıyorum 

Öğrenciler, farklı fiziksel özelliklere ve kişilik özelliklerine sahip bireyleri gösteren  görseller üzerinden kısa bir sözlü sunum hazırlar. Bu süreçte yalnızca kişiyi tanıtmakla  kalmaz, onun fiziksel özelliklerini (boy, saç, göz vb.) ve kişilik özelliklerini (iyi, yardımsever,  eğlenceli vb.) bütünlüklü bir anlatım içinde ifade eder. Öğrencilerden ʻʻKy është... (Bu  ...dır.), Ai është i gjatë... (O uzundur ...), Ajo është e sjellshme... (O naziktir...) gibi temel  kalıpların yanı sıra karşılaştırmalar yapmaları da beklenir "Ai është më i gjatë se unë (O  benden daha uzundur.)." Hazırlık aşamasında öğretmen, görseller üzerinden örnek  betimlemeler yapar ve hedef sözcükleri tekrar eder. Öğrenciler, seçtikleri görseller  doğrultusunda kısa notlar oluşturur. Ürün aşamasında görsellerden yararlanarak 3-4  cümlelik yapılandırılmış bir anlatım hazırlar. Sunum aşamasında çalışmalarını sınıfa sunar,  isteyen öğrenciler sunumlarını soru-cevap ya da kısa diyaloglarla genişletebilir. Bu etkinlik  öğrencilerin betimleme, karşılaştırma ve sözlü ifade becerilerini geliştirmeyi amaçlar.

2. Zenginleştirme Etkinliği: Röportaj Yapma

Öğrenciler gruplar hâlinde çalışarak arkadaşları hakkında mini bir röportaj gerçekleştirir.  Bu süreçte öğrenciler yalnızca soru sormakla kalmaz, elde ettikleri bilgileri  anlamlandırarak yeniden ifade eder. Etkinliğin ilk aşamasında öğrenciler, öğretmen  rehberliğinde temel soru kalıplarını gözden geçirir ve kendi sorularını oluşturur. Örneğin  ʻʻKush është shoku yt? (Senin arkadaşın kim?), Si është ai? (O nasıl biridir?), Çfarë bën  ai? (O ne yapar?), Sa vjeç është? (Kaç yaşındadır?).” Ardından birbirleriyle röportaj yapar,  sorular sorar ve verilen cevapları dikkatle dinleyerek kısa notlar alır. İkinci aşamada   birbirlerinden edindikleri bilgileri kullanarak kısa bir sözlü anlatım hazırlar. Bu aşamada  öğrencilerden yalnızca tekrar etmeleri değil bilgileri düzenleyerek aktarmaları beklenir.  Örneğin ʻʻAi quhet... (Onun adı...dır.), është... vjeç (... yaşındadır.), Ai është i gjatë dhe  i mirë. (O uzun ve iyidir.), Ai luan futboll. (O futbol oynar.).” Etkinliğin son aşamasında  öğrenciler, birbirlerini sınıfa tanıtır. İsteyenler sunumlarını rol oynama, diyalog ya da  karşılaştırma ifadeleriyle genişletebilir. Bu etkinlik, öğrencilerin dinleme, anlama,  yeniden yapılandırma ve sözlü ifade becerilerini geliştirmeye yöneliktir.

3. Zenginleştirme Etkinliği: ʻʻKim Bu?” (Tahmin Oyunu)

Öğrenciler sınıftaki arkadaşlarını betimleyerek bir tahmin oyunu gerçekleştirir. Bu  süreçte öğrenciler yalnızca tanımlama yapmakla kalmaz, aynı zamanda ipuçları vererek  karşı tarafın doğru kişiyi tahmin etmesini sağlar. Hazırlık aşamasında öğretmen  betimleme yapıları ve sıfatları tekrar eder. Öğrencilerden ʻʻAi është i gjatë... (O uzundur  ...), Ajo ka flokë të gjatë... (Onun uzun saçları var ...), Ai është shumë i qeshur... (O  çok güler yüzlüdür ...)” gibi ifadeleri kullanmalarını ister. Oyun aşamasında bir öğrenci  sınıftan bir kişiyi seçer ve onu betimler. Diğer öğrenciler verilen ipuçlarına göre bu  kişinin kim olduğunu tahmin etmeye çalışır. İlerleyen aşamada öğretmen, öğrencilerden  ʻʻAi është më i gjatë se… (O ...den daha uzundur.)” karşılaştırma yapıları kullanmalarını da  isteyebilir. Bu etkinlik, öğrencilerin gözlem yapma, çıkarımda bulunma ve betimleyici dili etkin  şekilde kullanma becerilerini geliştirirken aynı zamanda eğlenceli ve etkileşimli bir  öğrenme ortamı oluşturur.

Destekleme Etkinliği 1: Cümle ve Görsel Eşleştirme 

Öğrencilere, farklı fiziksel özelliklere ve kişilik özelliklerine sahip bireyleri gösteren  görseller ile bu görsellere ait kısa cümleler karışık olarak verilir. Cümleler arkadaş  tanıtma, fiziksel görünüş ve kişilik özelliklerini ifade edecek şekilde seçilir. Örneğin  ʻʻKy është shoku im (Bu benim arkadaşımdır.), Ai është i gjatë. (O uzundur.), Ajo është  e sjellshme. (O naziktir.).” İlk aşamada verilen cümleleri uygun görsellerle eşleştirir. Bu  süreçte cümlelerde geçen anahtar sözcükleri (sıfatlar, kişi ifadeleri vb.) fark ederek  anlamlandırma yapar ve görsel-metin ilişkisini kurar. İkinci aşamada aynı görsele ait  farklı cümleler öğrencilere sunulur. Öğrenciler bu cümleleri inceleyerek aynı kişiyi  tanımlayan ifadeleri gruplandırır. Örneğin ʻʻAi është i gjatë. (O uzundur.), Ai është shumë  i mirë (O çok iyidir.)” gibi cümleleri aynı görselle ilişkilendirir. Bu aşama öğrencilerin aynı  bağlam içinde farklı yapıların nasıl kullanıldığını fark etmelerini sağlar. Üçüncü aşamada  öğrencilerden seçtikleri bir görsele yönelik kendi cümlelerini üretmeleri istenir. Örneğin  ʻʻAi është shoku im. (O benim arkadaşımdır.), Ai është i qeshur. (O güler yüzlüdür.).”  Böylece öğrenciler yalnızca tanıma değil üretim sürecine de geçiş yapar. Etkinliğin  sonunda öğrenciler, yaptıkları eşleştirmeleri sınıfla paylaşır ve öğretmen rehberliğinde   doğru-yanlış üzerinden kısa geri bildirim alır. Bu etkinlik, öğrencilerin sözcük tanıma,  betimleme ve anlamlandırma becerilerini destekler.

2. Destekleme Etkinliği: Cümle Tamamlama 

Öğrencilere ʻʻArkadaşlarım” teması kapsamında yarım bırakılmış cümleler sunulur. Bu  cümleler, arkadaş tanıtma, fiziksel özellikleri ifade etme, kişilik özelliklerini betimleme  gibi temel iletişim durumlarını kapsar. Örneğin ʻʻKy është... (Bu...dır.), Ai është... (O...dır.),  Ajo është shumë... (O çok ...dır.), Ne... bashkë (Biz birlikte...).” İlk aşamada öğrenciler  verilen yarım cümleleri uygun kelimelerle tamamlar. Bu süreçte öğretmen, gerekli  durumlarda ʻʻi gjatë (uzun), i mirë (iyi), i qeshur (güler yüzlü), luajmë (Oynarız.)” vb. kelime  havuzu sunabilir. Öğrenciler, öğrendikleri sözcükleri doğru bağlamda kullanarak  cümleleri anlamlı hâle getirir. İkinci aşamada tamamladıkları cümleleri sınıf içinde okur  ve paylaşır. Öğretmen doğru kullanımları pekiştirir, gerektiğinde alternatif ifadeler  sunarak öğrencilerin dilsel farkındalığını artırır. Üçüncü aşamada öğrencilerden  tamamladıkları cümleleri kullanarak kısa ve bütünlüklü bir ifade oluşturmaları istenir.  Örneğin ʻʻKy është shoku im. (Bu benim arkadaşım), Ai është i gjatë dhe i mirë. (O uzun ve  iyidir), Ne luajmë bashkë. (Biz birlikte oynarız.).”  Etkinliğin son aşamasında öğrenciler,  oluşturdukları ifadeleri gruplar hâlinde paylaşır ve birbirlerinin cümlelerini dinleyerek  kısa geri bildirimde bulunur. Böylece hem yazılı hem sözlü üretim becerilerini birlikte  geliştirir.