T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Yaşayan Dil ve Lehçeler Dersi (Adigece) 6.Sınıf

3. Tema: Şehrim

Alt Temalar: Şehrimde Mevsimler, Şehrimde Zaman

Bu tema, öğrencilerin Adigece dil becerilerini geliştirmelerini, dile ilişkin temel bilgi ve becerilerini pekiştirmelerini amaçlamaktadır. Tema kapsamında öğrenciler; şehrimde mevsimler, şehrimde zaman gibi günlük yaşamdan seçilen bağlamlar aracılığıyla temel iletişim ifadelerini kullanmaya yönelik öğrenme yaşantıları edinir. Aynı zamanda Adige alfabesinde telaffuzu zor olan seslere karşılık gelen harfleri pekiştirerek bunları basit sözcük ve ifadelerde kullanmaya yönelik çalışmalar gerçekleştirir. Böylece öğrencilerin temel dil yapılarını günlük yaşamla ilişkilendirerek kullanmaları desteklenirken sonraki temalarda ele alınacak dil yapılarına yönelik bir temel oluşturmaları ve Adige alfabesine ilişkin bilgilerini pekiştirmeleri amaçlanmaktadır.
Ders Saati
18
Alan Becerileri

YDAB1. Dinleme / İzleme-Anlamlandırma, YDDB3. Sesletim Seçme-Kullanma, YDDB2. Sözcük Seçme-Kullanma, YDDB1. Dil Bilgisi Seçme-Kullanma, YDAB2. Okuma-Anlamlandırma, YDAB3. Konuşma-Anlatma, YDAB4. Yazma-Anlatma

Kavramsal Beceriler

-

Eğilimler

E1.1. Merak, E1.2. Bağımsızlık, E1.3. Azim ve Kararlılık, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven), E2.2. Sorumluluk, E2.4. Güven, E2.5. Oyunseverlik, E3.1. Muhakeme, E3.2. Odaklanma, E3.3. Yaratıcılık

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik

 

Değerler

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D6. Dürüstlük, D7. Estetik, D8. Mahremiyet, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik, D20. Yardımseverlik

 

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Disiplinler Arası İlişkiler
Beden Eğitimi ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım, Fen Bilimleri, Görsel Sanatlar, İngilizce, Müzik, Sosyal Bilgiler, Türkçe
Beceriler Arası İlişkiler
KB1. Temel Beceriler, KB2.1. Çelişki Giderme, KB2.2. Gözlemleme, KB2.3. Özetleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.5. Sınıflandırma, KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.7. Karşılaştırma, KB2.8. Sorgulama, KB2.9. Genelleme, KB2.10. Çıkarım Yapma, KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme, KB2.12. Mevcut Bilgiye / Veriye Dayalı Tahmin Etme, KB2.13. Yapılandırma, KB2.14. Yorumlama, KB2.15. Yansıtma, KB2.16. Muhakeme (Akıl Yürütme)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

ADG.6.3.D. “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri dinleyebilme / izleyebilme – anlamlandırabilme
a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek dinleme / izlemeye hazırlık yapar.
b) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.
c) Temayı, temel ayrıntılar ve ipuçlarından hareketle anlamlandırır.
ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.
ADG.6.3.SES. “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sesletimi seçebilme ve kullanabilme
Temaya uygun sesletimi seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.
ADG.6.3.SÖS. “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun sözcük seçebilme ve kullanabilme
Temaya uygun sözcükleri seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.
ADG.6.3.DBS. “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelere uygun dil bilgisi seçebilme ve kullanabilme
Temaya uygun dil bilgisi yapılarını seçerek doğal, otantik ve otomatik bir şekilde kullanır.
ADG.6.3.O. “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadeleri okuyabilme- anlamlandırabilme
a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek okumaya hazırlık yapar.
b) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak bir araya getirir.
c) Temaya ilişkin temel bilgileri; ipucunu ve ayrıntıları dikkate alarak anlamlandırır.
ç) Temaya ilişkin anlayışını bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.
ADG.6.3.K. “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle konuşabilme- anlatabilme
a) Temaya ilişkin ön bilgi ve deneyimlerini harekete geçirerek konuşmaya hazırlık yapar.
b) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını gözlemleyerek taklit eder ve tekrarlar.
c) Konuşma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak taklit yoluyla sözlü içerik oluşturur.
ç) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak konuşmanın içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.
d) Temaya ilişkin iletişim sürecini dikkate alarak sözlü içeriği yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.
e) Temaya ilişkin konuşma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır. 
ADG.6.3.Y “Şehrim” temasındaki sosyal etkileşim durumlarında temel ifadelerle yazabilme- anlatabilme
a) Temaya ilişkin ön bilgilerini ve deneyimlerini harekete geçirerek yazmaya hazırlık yapar.
b) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını inceleyerek modelden kopyalar.
c) Yazma modelindeki temaya ilişkin sözcükleri, ifadeleri ve dil yapılarını kullanarak yazılı içerik oluşturur.
ç) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yapılandırır ve uygulamaya geçirir.
d) Temaya ilişkin yazma sürecini dikkate alarak yazma içeriğini yeniden yapılandırır ve iletişim kurar.
e) Temaya ilişkin yazma sürecini bireysel ve etkileşimli şekilde yansıtır.

İçerik Çerçevesi

Tema: СИКЪАЛЭ
Alt Temalar
Сикъалэ Илъэхъанхэр
Сикъалэ иуахътэ

İşlevsel Cümle Yapıları

Сикъалэ гъэмафэм фабэ мэхъу.
Непэ ошх къешхы.

Ос къесы.

 Сыхьатыр щы хъугъэ.

Сыхьатыр пшIыкIутIу мэхъу.

Пчэдыжьым сыхьат и-м сыкъэтэджы.

Basit Soru Sorma ve Cevap Verme
Али: Аминат непэ ом изытет сыд фэда?

Аминат: ошх къешхы, чъыIэ.

Али: Сыхьатыр тхьапша?

Аминат: Сыхьатыр тфы хъугъэ.

Али: Пчыхьэм тызэIукIэна?

Аминат: Ары, сыхьат блым тызэIукIэн.

 

Мэрам: Джан, непэ, ошIу!

Джан: Ары, фэба мэхъу. Паркым тыкIона?

Мэрам: Ары, тыкIон. Сыхьатыр тхьапша?

Джан: Сыхьатыр щы (3.00) хъугъэ.

Мэрам: Сыхьат плIым (4.00) паркым тыщызэIукIэнa?

Джан: Хъун. Сыхьат плIым сыкъэк

 

Hedef Dil Bilgisi Yapıları
1. ЧIыопс Къэхъуныгъэхэр (Doğa Olaylarında Şimdiki Zaman Kullanımı): Ошх къешхы.
2. УпчIэ Зэпырыдзэ (Soru Eki "-а?" Kullanımı): Тык|она?
3. Сыхьат Гъэунэфыгъэ (Saat Bildiriminde Sayıların Kullanımı): Сыхьатыр тхьапша?, Сыхьатыр блы хъугъэ.

Sesletim
1. Hedeflenen Sesler: ı-хь-гъ

2. Farklı Seslerin Sesletimi ve Telaffuzu: ı-хь-гъ

3. Vurgu ve Tonlama: Soru eki olan –а ve -на ekinin kullanıldığı cümlelerde vurgu ve tonlamayı ayırt edebilme: фэд-а, тхьапш-а, тызэIукIэ-на, тыкIо-на.

4. Tekrar ve Taklit Yoluyla Otomatikleştirme: Kısa diyalog ve ek alan ve ek almayan sözcük örneklerinin doğru sesletimle tekrarı. Telaffuzu zor olan 3 sesin karşılığı olan harflerin tekrarı. Basit cümle ve kelimelerin farklı bağlamlarda doğal telaffuzla kullanımı.

5. Sesletim ve Yazım İlişkisi: Sözcükleri doğru okuyup yazarken, ses–harf eşleşmesini fark etme.

Kelimeler

 Гъатхэ , гъэмафэ, бжыхьэ, кıымафэ, ошх, ос, жьыбгъэ, тыгъэ, сыхьат, тхьапш, уахътэ, пчэдыжь, щэджагъо, пчыхьэ, чэщ, чъыıэ, фэба

Anahtar Kavramlar

şehrim, mevsimler, zaman, iletişim

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu temada öğrenme çıktıları; çalışma kâğıtları, kısa yazma ve konuşma uygulamaları, kontrol listeleri, gözlem formları, kelime ilişkilendirme ve kümeleme etkinlikleri, performans görevleri, öğrenme duvarı veya bülten panosu, ses kaydı çalışmaları ile değerlendirilebilir.
1. Performans Görevi: Alfabe ve Sesletim Çalışması
Öğrencilerin hedeflenen sesleri ifade eden harflerin yazımını tekrar etmesi için öğrencilerden Kiril temelli Adige alfabesi ve sesletimi çalışması yapmaları istenebilir. Bu amaçla öğrencilerden telaffuzu zor olan 3 ses ve bu seslere karşılık gelen harfler ile ilgili bir çalışma kâğıdı hazırlaması istenebilir. Çalışma kâğıdında bu 3 harfi sırasıyla yazmaları beklenmektedir. Öğrencilerden sırasıyla yazdıkları bu harflerin yanına tekrar yazma çalışması yapmaları istenebilir. Öğrencilerden yazma etkinliğinden sonra bu 3 sesin sesletimini kendi kendine yaparak ses kaydı almaları istenebilir. Bu etkinlik tamamlandıktan sonra öğrencilerden ikinci bir çalışma kâğıdı hazırlamaları istenebilir. İkinci çalışma kâğıdında harfler değil bu 3 sesi karşılayan harflerin geçtiği hedef kelimeler ile ilgili yazma çalışması yapmaları beklenmektedir. Yazma çalışması bittikten sonra etkinlikteki kelimeleri önce akıcı bir şekilde, ikinci seferde 3 sese vurgu yaparak kayıt altına almaları istenebilir. Performans görevi; teslim zamanı, doğruluk, göreve katılım, çaba, süreç içindeki ilerleme, düzen ölçütlerine göre değerlendirilebilir. Değerlendirme aracı olarak analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu kullanılabilir. Öğrencilere performans görevi incelendikten sonra geri bildirim verilir ve öğrencilerin duygu ve düşüncelerini paylaşmaları istenebilir.
2. Performans Görevi: Mevsimler, Günler ve Saatler Posteri ve Sunumu
Öğrencilerden öğrendikleri mevsimler, hava durumu, günün bölümleri ve saatler konularını içeren iki kapsamlı poster hazırlamaları istenebilir. Birinci poster çalışmasında, dört mevsimin ve bu mevsimlere özgü hava durumlarının görselleştirilmesi beklenir. Öğrencilerin posterlerini hazırlarken hedef kelimeleri kullanmaları ve tamamladıkları çalışma üzerinden bu kavramları açıklayan kısa bir sunum gerçekleştirmeleri istenir. İkinci poster çalışmasında ise, haftanın günleri ve günün bölümleri ile saatler arasındaki ilişki ele alınacaktır. Öğrenciler tarafından bu poster; haftanın günlerini, günün bölümlerini (sabah, öğle, akşam vb.) ve belirli saat dilimlerini görsel içeriklerle destekleyecek şekilde hazırlanabilir ve sunulabilir. Ayrıca hazırlanan bu posterde, belirtilen zaman dilimlerini ve hedef kelimeleri içeren ikişer adet anlamlı cümle kurulması istenebilir. Hazırlanan her iki posterin sunumu sırasında öğrencilerin verileri doğru telaffuz etmeleri, kavramları bağlama uygun ve işlevsel bir şekilde kullanmaları beklenmektedir. Değerlendirme sürecinde yazılı ve sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade becerisi, sürece katılım, sergilenen çaba, gelişim düzeyi gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu kullanılabilir. Ayrıca öğrencilerin sürece daha aktif katılımını desteklemek ve farkındalıklarını artırmak amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin Kiril temelli Adige alfabesindeki telaffuzu zor olan 3 sesi ve bu seslere karşılık gelen harfleri önceden tanıdıkları, bu harflerin Türk alfabesindeki benzerleriyle olan ortak ve farklı yönlerini bildikleri varsayılır. Bu temada şehir, şehirdeki mevsimler ve zaman ile ilgili günlük yaşamda kullanabilecekleri bazı temel sözcüklere aşina oldukları kabul edilir.
Tema aynı zamanda dilin sadece bir iletişim aracı olmadığını, aynı zamanda kültürü ve kimliği taşıyan bir değer olduğunu kabul eder. Öğrencilerin etkin katılımı ve aktif öğrenmesi, temanın bir diğer temel kabulüdür.

Ön Değerlendirme Süreci

“Şehrim” teması ön değerlendirme sürecinde öğrencilerin temaya ilişkin ön bilgileri çeşitli etkinliklerle gözlemlenebilir. Bu süreçte öğrencilerin şehirlerini, mevsimleri, zamanı tanıtmaya yönelik mevcut bilgi ve deneyimleri incelenebilir. Görseller, kısa videolar, kavram kartları gibi materyaller kullanılarak öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyleri hakkında fikir edinilebilir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda öğrencilerin ihtiyaçları dikkate alınarak ders sürecinde kullanılacak öğrenme materyalleri gerektiğinde yeniden düzenlenebilir.

Köprü Kurma

Öğretim sürecinin başlangıcında öğrencilerin ön öğrenmelerini harekete geçirmek amacıyla görsel, işitsel veya çoklu ortam materyallerinden yararlanılabilir. Bu materyaller aracılığıyla öğrencilerin hedeflenen kelime, ifade ve dil yapılarına dikkatleri çekilebilir; gözlem yapmaları, tahminlerde bulunmaları ve önceki öğrenmelerinden hareketle yeni öğrenmeleri anlamlandırmaları desteklenebilir. Süreç boyunca öğrencilerin merak duygularını harekete geçirecek ve öğrenmeye aktif katılımlarını destekleyecek uygulamalara yer verilebilir. Öğrencilerin günlük yaşam deneyimleri ile yeni öğrenmeleri arasında ilişki kurmalarına fırsat sunulabilir. Böylece öğrencilerin yeni bilgileri önceki öğrenmeleriyle ilişkilendirmeleri, dili anlamlı bağlamlarda değerlendirmeleri ve öğrenme sürecine etkin katılım göstermeleri desteklenebilir. Bu süreç, öğrencilerin yeni bilgileri önceki bilgi ve deneyimleriyle ilişkilendirerek öğrenmelerini anlamlı hâle getirmelerine katkı sağlayabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

ADG.6.3.D.

Öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek amacıyla “Şehrim” temasının “Şehrimde Mevsimler” ve “Şehrimde Zaman” adlı alt temalarını yansıtan görseller sınıf ortamına getirilir veya etkileşimli tahta üzerinden sunulur (E1.1, OB2, OB4). Ardından “Saat kaç?”, “Hava durumu nasıl?” gibi sorularla görseller ile içerik arasında ilişki kurmaları sağlanır (KB2.8). Öğrenciler bu görseller hakkında konuşur ve şehir ortamına ilişkin yaşantılarını hatırlar. Bu süreçte önceki bilgi ve deneyimlerin etkin hâle getirilmesi hedeflenir. Sunulan görsel ve işitsel ipuçları ile öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimleri arasında basit ve somut ilişkileri fark edebilmeleri sağlanır (E3.1, KB2.10).

Dinleme / izleme içeriğine ait kısa ön izleme görselleri, anahtar ipuçları veya sessiz kesitler sunularak içeriğin konusu, içerikte yer alabilecek kişiler, mekânlar, eşyalar ve temel ifadelere ilişkin tahminlerde bulunulması istenir. Böylece önceki bilgi ve deneyimlere dayalı tahminler oluşturulması sağlanır (KB2.11, KB2.12). Ardından “Şehrim” temasına uygun, sosyal etkileşim durumları içeren kısa bir şarkı dinletilir veya izletilir. Bu süreçte içeriğin genel konusunun bütüncül olarak algılanması beklenir (E3.2, KB2.16).

Dinleme / izleme sonrasında içerikte yer alan kişi, mekân, eşya ve temel ifadeler; görseller, kartlar ve eşleştirme etkinlikleri aracılığıyla yeniden sunulur. Bu sayede içerikteki somut, basit ve temel bileşenlerin tanınması sağlanır (KB2.2). Dinleme / izleme sürecinin ardından başlangıçta oluşturulan tahminlerin gözden geçirilmesi ve doğruluğunun kontrol edilmesi sağlanır (E3.1, KB2.4). İçerikte yer alan ögeler (kişiler, mekânlar, eşyalar, ifadeler); tablo, şema, pano gibi görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır ve bu bileşenlerin bütün içinde konumlandırılması sağlanır (KB2.5, KB2.7). İçerikteki unsurların basit kategoriler altında sınıflandırılması sağlanır (kişiler, mekânlar, eşyalar, ifadeler). Bu unsurlar arasında temel ve basit karşılaştırmalar yapılması desteklenir (KB2.7). Ayrıca kişi– mekân, eşya–mekân ve ifade–durum ilişkileri gibi somut, basit yatay ve dikey ilişkilerin tanınması sağlanır (KB2.8). Son aşamada içeriğin, öğrencilerin kendi yaşam deneyimleriyle ilişkilendirilmesi sağlanarak bireysel olarak içselleştirilmesi desteklenir (SDB1.1).

Dinleme / izleme ve anlamlandırma sürecine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerin basit ifadelerle paylaşılması istenir (SDB2.1). Gönüllü öğrenciler tarafından sınıf içi paylaşımlar yapılabilir (E2.4). Ardından ikili veya küçük grup çalışmaları gerçekleştirilerek öğrenciler ne anladıklarını, hangi unsurları fark ettiklerini ve sürece ilişkin görüşlerini karşılıklı olarak paylaşabilirler (SDB2.2). Bu süreçte basit geri bildirimlerde bulunulması desteklenir (D14.2). Son aşamada öğretmen “Bugün ne öğrendin?” sorusunu yöneltir. Etkileşim süreci yönlendirilir, öğrencilerin aktif katılımı teşvik edilir ve iş birliğine dayalı yansıtma süreci yapılandırılır (SDB1.3).

ADG.6.3.SES.

“Şehrim” temasına yönelik sesletim seçme–kullanma süreci “Şehrimde Mevsimler” ve “Şehrimde Zaman” alt temalarını yansıtan görsellerin getirilmesiyle başlatılır (OB4). “Şehrim” temasında öğretmen öğrencilere sesletim kısmında hedeflenen sesleri fark ettirmek için seslerin vurgulandığıi bir kaydı dinletir veya izletir. Öğretmen, hedeflenen seslere vurgu yaparak öğrencilerin bu seslere dikkat etmelerini ister (E3.2). Dinleme sonrasında duyulan sesler sınıfça tekrar edilir ve hangi seslerin duyulduğu belirlenir. Burada Türkçe ile benzeyen sesler veya yansımalar kullanılabilir (E1.1).

Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde bu sesletim unsurlarını ve hedef sesleri özellikle hedef kelimelerin içinde kullanarak tekrar edebilirler ve doğru telaffuzlarını pekiştirirler (KB1). Öğrenciler hedef sesleri, hedef sözcükler içinde ilk önce bireysel olarak sonra toplu bir şekilde doğru sesletimle ifade eder ve bu etkinlik, işitsel doğruluğu pekiştirir (KB2.4).

Öğrenciler farklı konuşma örneklerinde aynı sesletim özelliklerini duyduklarında bunları tanımaya çalışır (KB2.2). Birinci grupta hedeflenen sesleri tanımaya yönelik olarak öğrencilerle doğru sesleri duyduklarında yeşil, yanlış sesi duyduklarında ise kırmızı kartı kullandıkları bir kart oyunu oynanabilir (E2.5, D3.1). Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına dair aşinalık kazandırılır (KB2.1).

Öğretmen hedef sesleri doğru şekilde telaffuz eder ve öğrencilerden bu sesleri doğru bir şekilde taklit etmelerini ister (E1.4). Öğretmen etkileşimli tahtada hedef seslerin bulunduğu ve bulunmadığı kelimelere ait görselleri açar. Ardından öğrencilerle, bu kelimelerde hedef seslerin bulunup bulunmadığına ilişkin sözlü alıştırmalar yapar (OB4). Öğretmen, bu görsellere dayanarak kelimeleri veya harfleri hedef seslere vurgu yaparak okur ve öğrencilerden bunları tekrar etmesini ister (E1.5). Böylece öğrenciler bu seslere kendileri karar vererek onları doğru, gerçek ve tabii bir şekilde kullanabilir, harfleri sırasıyla doğru olarak tanır ve söylerler. Bunun ardından değerlendirme süreci için öğrencilerin sınıf içerisinde harfleri okumaları veya evde sesletimi kayıt altına almaları istenebilir (E2.2, D16.1, KB2.15). Bu kayıtlar sınıfta paylaşılabilir; kayda öğrencinin kendisi, sınıf arkadaşları ve öğretmen yapıcı geri bildirim verir (D8.2, D14.2).

ADG.6.3.SÖS.

“Şehrim” temasına yönelik sözcük seçme–kullanma süreci, “Şehrimde Mevsimler” ve “Şehrimde Zaman” alt temalarının ve hedef kelimelerin yer aldığı görsellerin ve kısa diyalogların sunulmasıyla başlatılır (OB1, OB2). Öğrenciler dinleme ve sesletim bölümünde yaptıkları tahminleri hatırlar (KB2.12). Dinledikleri şarkının yazılı hâlini hızlı bir şekilde tarar ve görsel kaynaklar kullanarak daha önce öğrendikleri harfleri seçmeye çalışabilirler (KB2.2). Öğrendikleri harfleri işaretleyebilirler. Öğrenciler bu içerikleri dinler ve izler, hedef sözcükleri bütünsel olarak duyar ve görür.

Sınıfça tekrar etkinliği yapılır. Özellikle hedef sesleri içeren kelimeler, doğru sesletimle hep birlikte söylenir. Bu süreçte sözcüklerin doğal kullanımına aşinalık kazandırılır (SDB2.1).

Öğrenciler şarkının yazılı hâlini tekrar inceler ve görsel kaynaklar kullanarak bilmedikleri kelimelerin anlamlarını tahmin etmeye çalışabilir (KB2.11). Öğretmen tahtada iki liste hazırlar; listelerden bir tanesi temada hedeflenen kelimelerden, diğeri ise ikincil kelimelerden oluşur. Öğrenciler, hedeflenen kelimeler listesindeki unsurları görsel ipuçlarından yararlanarak anlamlandırmaya çalışabilir (KB2.4, KB2.5). Böylece sözcüklerin kullanım bağlamı algılanır (E3.1).

Gerçek veya görsel unsurlar, kelime anlamlarını pekiştirmek için kullanılır. Öğretmen hedef kelime duyulduğunda ona eşlik eden bir görsel gösterir (OB4). Kelime tekrarı için interaktif oyun veya uygulamalar kullanılabilir (OB2, E2.5). Hedeflenen kelimeler bu süreçte algılandıktan sonra öğrenciler hedef sözcükleri doğal bir biçimde kullanmak için etkileşimli tahtada gösterilen görselleri inceleyebilir. Öğrenciler görsellere bakarak karışık olarak verilmiş kelimelerden o görsel ile eşleşeni bulabilirler (KB2.7). Öğrenciler sıra arkadaşlarıyla iletişim sürecine geçerek görsellerde verilen hedef sözcüklerden seçim yapıp basit bir soru-cevap alıştırması yapabilir (SDB2.1, D4.1).

Değerlendirme için görsel temelli sınıflandırma aktiviteleri kullanılabilir. Öğrenciler kelimelere denk gelen çizimler yapabilir (D7.1). Bu aktiviteler ve çizimler sınıf içerisinde kendileri ve arkadaşları tarafından değerlendirilebilir (SDB3.1).

ADG.6.3.DBS.

“Şehrim” temasında öğrencilerin dikkatini “Şehrimde Mevsimler” ve “Şehrimde Zaman” alt temalarında geçen dil bilgisi unsurlarına çekmek için dinleme bölümünde kullanılan şarkı / kayıt, öğrencilere bir kez daha dinletilir veya izletilir. Öğrenciler şarkıyı dinlerken öğretmen hedeflenen ifadelerin olduğu yerlerde durur, ifadeleri vurgulu bir şekilde tekrar eder ve öğrencilere tekrar ettirir (E3.2). Burada anlamı pekiştirmek için görseller veya vücut dili kullanılabilir (KB2.2). Bu süreçte dil yapılarının kuralları açıklanmaz, bu yapıların bağlam içinde doğal olarak fark edilmesi sağlanır (KB2.4, KB2.10).

“Şehrim” temasında yer alan şehirde mevsimler ve zaman ile ilgili nesneleri içeren görseller üzerinden eşleştirme etkinliği yapılır. Öğrenciler dinledikleri cümleleri doğru görsellerle eşleştirebilir, ilgili nesneleri işaretleyebilir ve hangi ifadenin hangi görsele ait olduğunu sözlü olarak belirtebilir (KB2.7, KB2.8). Bu etkinlik sayesinde hedef dil parçaları kuralları bilinmeden fark edilerek ayırt edilir (OB1).

Aynı yapıya sahip cümleler gruplandırılarak tekrar edilir. Öğrenciler sırayla cümleleri sesli olarak söyler, arkadaşlarının tekrarlarını dinler ve birlikte tekrar ederek işitsel farkındalık geliştirir. Bu süreçte benzer dil yapılarının fark edilmesi sağlanır (E2.5, SDB2.2).Bu temada öğretmen öğrencilerden şimdiki zamanda bir cümle söylediğinde yeşil kart, başka bir zamanda bir cümle söylediğinde ise kırmızı kart göstermelerini isteyerek öğrencilerin konuyu pekiştirmelerini sağlar (E3.1). Ardından öğrencilerin fark ettiği ve pekiştirdiği bu yapıların bağlam içinde kullanılmaları sağlanır. Bunun için iletişim temelli aktiviteler veya oyunlar kullanılır (SDB2.1, D6.1).

Öğrenciler etkileşimli tahtada gösterilen resimleri inceler ve tahtada karışık olarak verilen cümlelerden uygun olanlarla bu resimleri eşleştirir. Bu dil bilgisini içeren cümleler, beden dili kullanılarak fiziksel olarak canlandırılır. Öğretmen “Hava nasıl?”, “Saat kaçta okula gidiyorsun?” gibi sorular sorar ve öğrencilerin, soruların cevaplarını işaretlerle göstermesini ister. Öğrenciler sıra arkadaşları ile aynı yapıda cümleler kurarak kısa ve basit diyaloglar yapabilirler. Böylece dili kendiliğinden, doğal ve gerçek şekilde kullanmış; fiziksel olarak canlandırmış ve gerçek iletişim süreçlerine aktarmış olurlar (SDB1.2). Bu aktiviteler sonunda öğretmen ve sınıftaki diğer öğrenciler, birbirine yapıcı geri bildirim verir (D14.2, D16.1).

ADG.6.3.O.

“Şehrim” temasında öğretmen “Şehrimde Mevsimler” ve “Şehrimde Zaman” alt temalarına dair görseller ve destekleyici ipuçları sunarak öğrencilerin önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirir (OB4). Öğrenciler okuma parçasını hızlı bir şekilde tarar ve öğrendikleri harf, kelime ve dil bilgisi unsurlarını fark etmeye çalışabilir (OB1). Bu unsurlardan bildiklerini ifade eder. Ardından öğrencilerin “Parçada yarın hava nasıl olacak?”, “Parçadaki kişiler saat kaçta parka gider?” gibi sorularla görseller ile içerik arasında ilişki kurmaları sağlanır (D18.2, KB2.2). Öğrenciler içeriğin konusu hakkında tahminlerde bulunur (KB2.12).

Öğrenciler kişiler, ifadeler ve nesnelere dikkat ederek görseller yardımıyla tahminlerini sürdürür (E1.1). Öğretmen, öğrencilerin okuma parçasını veya diyaloğu sessiz ve dikkatli bir şekilde okumalarını ister (E3.2). Alt temaların ve hedef kelimelerin fark edilmesi beklenir. Öğrenciler tümcelerdeki bilgilere dayanarak basit çıkarımlar yapar (KB2.10). Bunların doğruluğunu öğretmenin ve akranlarının yardımıyla kontrol ederler. Böylece içeriğin konusu genel olarak algılanır ve basit ve temel ayrıntılar fark edilir (SDB2.1).

Öğrenciler tahminlerini içerik ile karşılaştırarak bunların doğruluğunu kontrol eder (KB2.7). Metinde yer alan ögeler tablo, şema ve görsel düzenleyiciler aracılığıyla yapılandırılır. Alt temalar ve diğer hedeflenen ögeler belirli bir düzen içinde yerleştirilir (KB2.5). Bu ögeler basit kategoriler altında sınıflandırılır, benzerlik ve farklılıklar üzerinden karşılaştırmalar yapılır (KB2.14). Bu süreçte öğrencilerin içerikteki yatay ve dikey ilişkileri keşfedebilmesi için rehber sorular sorulur, görseller ve kısa etkinlikler kullanılarak öğrencilerin okuduğunu anlama ve içselleştirmeleri sağlanır (OB1).

Okuma parçası ve diyaloğu okuduktan sonra öğrenciler açık uçlu soruları yanıtlama, cümle tamamlama, boşluk doldurma gibi alıştırmaları yapabilir. Aynı zamanda öğrenciler kelime ve dil bilgisi ile ilgili bilgilerini pekiştiren çalışmalar yapabilir (E3.1). Öğrenciler fikirlerini paylaşır, yaptıkları alıştırmalarda hataları varsa bunları düzeltir. Öğretmen en son aşamada öğrencilerin yaptıkları hatalar üzerine yapıcı geri bildirim verir (SDB1.2, SDB3.2).

ADG.6.3.K.

“Şehrim” temasında öğrenciler önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek için “Şehrimde Mevsimler” ve “Şehrimde Zaman” alt temaları ile ilgili hedeflenen ögeleri görseller ve destekleyici unsurlar vasıtasıyla hatırlar ve mevcut içerikle ilişkilendirir (KB2.2). Ardından temalar ve hedef kelimeleri içeren kısa konuşma modelleri sunulur. Öğrenciler konuşma modellerini dinler veya izler, bu içerikleri bireysel veya grup olarak tekrar ederek içeriğe aşina olur (SDB2.1). Böylece sözlü üretime hazırlık yapmış olurlar.

Öğrenciler önceden verilen modeli taklit ederek yeni bir içerik tasarlar, öğretmenin verdiği geri bildirimler ve destekleyici ögeler yardımıyla hazırladıkları bu yeni içeriği düzenler (SDB1.2, SDB1.3). Böylece öğrenciler kelime veya cümleleri anlamlı ve doğru bir şekilde kullanır (KB1). Öğrenciler doğru telaffuz, söylem biçimleri, hedef sözcükler ve dil parçalarını seçerek kullanır (D16.1, E1.5). Bağlama uygun içeriği doğal ve gerçekçi biçimde sunmak için öğrencilere destek verilir (E3.2). Burada öğrencilerden mesajları dinleyici için basit ve net olarak ifade etmeleri beklenir (D17.1). Öğrencilerin hazırlıksız konuşma durumlarında bağlama uygun ifadeleri hızlı ve doğru biçimde seçerek kullanabilmeleri, hazırlıklı konuşma durumlarında ise belirledikleri içerikleri düzenleyerek doğal ve anlaşılır biçimde sunabilmeleri desteklenir (SDB3.1).

İkili veya küçük grup çalışmaları yapılır (SDB2.2). Öğrenciler temaya ilişkin hedeflenen ögeleri belirler, bu ögeleri sınıflandırır ve ortak bir sunum hazırlar (D4.1, KB2.5). Böylece bilgileri yeniden düzenlemiş olurlar ve bu yeniden yapılandırılmış bilgileri doğru şekilde sözlü iletişimde kullanırlar (KB2.14).

Sürecin sonunda öğrencilerin konuşma etkinliklerine ilişkin düşünce, duygu ve deneyimlerini paylaşmaları sağlanır (SDB1.1, KB2.15). Öğrencilerden hangi ifadeleri doğru kullandıklarını, hangi noktalarda zorlandıklarını ve kendilerini nasıl geliştirebileceklerini ifade etmeleri beklenir. Bu süreçte yapılan çalışmaların yorumlanması ve anlamlandırılması desteklenir (E2.4). Öğretmen “Bugün ne öğrendiniz?” gibi sorular sorarak öğrencilerin alt temalara ilişkin sorulara cevap vermesini sağlar (KB2.3). Öğretmen ile akranlar süreç içinde ve süreçten sonra geri bildirim verir fikirlerini paylaşır (D14.2).

ADG.6.3.Y.
“Şehrim” temasında öğrenciler önceki bilgi ve deneyimlerini harekete geçirmek için “Şehrimde Mevsimler” ve “Şehrimde Zaman” alt temaları ile ilgili hedeflenen ögeleri görseller ile destekleyici unsurlar vasıtasıyla hatırlar ve mevcut içerikle ilişkilendirir (KB2.2). Öğretmen, öğrencilere yazmaları istenen görevin tam olarak ne olduğunu net bir dille anlatır (E3.2). Öğrencilerinden yazılması istenen cümle veya parçaya benzeyen bir modeli incelemeleri istenir. Öğrenciler bu metinleri taklit ederek benzer içerikleri yeniden yazar (SDB1.2).

Daha sonra öğrenciler hazırlıksız yazma etkinlikleriyle model metinleri örnek alarak kısa cümleler veya metinler oluşturur (KB1). Yazma sürecinde öğrenciler, verilen yazma türüne uygun basit kelimeleri ve dil yapılarını seçerek kullanır (D16.1, E1.2). Süreçte rehberlik, örnek metinler ve kısa yazma etkinlikleriyle öğrencilerin yazılı anlatım becerileri desteklenir. Bu aktivite sırasında öğretmen öğrencilerin yapısal özelliklere, söylem biçimlerine ve noktalama işaretlerine yazma türüne uygun olarak dikkat etmelerini sağlar. Yazma görevinin sonunda öğrenciler, temaya uygun basit mesajları iletmiş olur (SDB1.3).

Öğrenciler bu modele bakarak çalışma yaptıktan sonra bilgilerin benzerlerini farklı bağlamlarda bireysel olarak yeniden düzenleyerek kullandıkları özgün bir ürün ortaya çıkarır (SDB1.1, E1.3). Bu yapılandırılmış bilgileri içeren ürün, yazılı iletişime uygun olmalıdır (KB2.6). Ardından yazılı içeriklerin farklı bağlamlarda yeniden düzenlenmesi sağlanır. Yazılan ifadeler değiştirilerek şehirde mevsimler, zaman gibi hedeflenen ögeler tanımlanır ve metinler genişletilebilir (KB2.9, KB2.13). Bu süreçte yazılı bilgilerin yeniden yapılandırılması ve paylaşılması desteklenir (SDB2.1). Öğrencilerin yazdıkları metinleri arkadaşlarıyla paylaşabilmeleri ve yazılı iletişim kurabilmeleri sağlanır (E2.4).

Küçük grup çalışmaları yapılır. Grup içinde yazılan metinler paylaşılabilir, birlikte gözden geçirilebilir ve ortak metinler oluşturulabilir (SDB2.2, D4.1, D20.2).

Yazma sürecinin bu aşamasında öğrenciler bilgi, deneyim, duygu ve düşüncelerini bireysel olarak aktararak poster, mesaj, şarkı gibi pratik, otantik ve yaş seviyelerine uygun çeşitli özgün ürünler ortaya koyabilir (E3.3, D7.1). Hazırlanan bu ürünler akranlarla paylaşılarak sınıf içi karşılıklı aktarımlar yapılır ve ortaya çıkan ürünlere ilişkin kapsamlı bir değerlendirme gerçekleştirilir. Öğretmen, öğrencilere “Bugün ne öğrendiniz?” sorusunu yönelterek öğrencilerin düşüncelerini ifade edebilmelerini sağlar. Yazılan metinler gözden geçirilerek güçlü yönler ve geliştirilmesi gereken noktalar belirlenirken bu değerlendirmelerin sınıf ortamında paylaşılması ve karşılıklı geri bildirimlerde bulunulması sağlanır (KB2.15). Öğretmen yazma süreci ve ürün hakkında yapıcı geri bildirimler verir (SDB3.2).

Performans görevi olarak öğrencilerden öğrendikleri mevsimler, hava durumu, günün bölümleri ve saatler konularını içeren iki kapsamlı poster hazırlamaları istenebilir. Birinci poster çalışmasında, dört mevsimin ve bu mevsimlere özgü hava durumlarının görselleştirilmesi beklenir. Öğrencilerin posterlerini hazırlarken hedef sözcükleri kullanmaları ve tamamladıkları çalışma üzerinden bu kavramları açıklayan kısa bir sunum gerçekleştirmeleri istenebilir. İkinci poster çalışmasında ise, haftanın günleri ve günün bölümleri ile saatler arasındaki ilişki ele alınacaktır. Öğrenciler tarafından bu poster; haftanın günlerini, günün bölümlerini (sabah, öğle, akşam vb.) ve belirli saat dilimlerini görsel içeriklerle destekleyecek şekilde hazırlanabilir ve sunulabilir. Ayrıca hazırlanan bu posterde, belirtilen zaman dilimlerini ve hedef sözcükleri içeren ikişer adet anlamlı cümle kurulması istenebilir. Hazırlanan her iki posterin sunumu sırasında öğrencilerin verileri doğru telaffuz etmeleri, kavramları bağlama uygun ve işlevsel bir şekilde kullanmaları beklenmektedir. Değerlendirme sürecinde yazılı ve sözlü anlatımın anlaşılırlığı, iletişim amacına uygun ifade becerisi, sürece katılım, sergilenen çaba, gelişim düzeyi gibi ölçütleri içeren analitik / bütüncül dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu kullanılabilir. Ayrıca öğrencilerin sürece daha aktif katılımını desteklemek ve farkındalıklarını artırmak amacıyla öz değerlendirme veya akran değerlendirme formlarına da yer verilebilir.

 

 

Zenginleştirme

1. Etkinlik: Şehirde Mevsimler ve Zaman Hakkında Görsel Destekli Sunum
Öğrencilerden “Şehrimde Mevsimler” ve “Şehrimde Zaman” alt temalarını ifade eden cümleleri içeren sözlü sunumlar hazırlayıp sunmaları istenebilir. Öğrenciler sunumu yaparken görsellerden ve videolardan faydalanabilir. Öğrenciler, örnekteki gibi bir sunum hazırlayabilir:

СИКЪАЛЭ ИДЭХАГЪЭ
Сикъалэ идэхагъэ гъэ гъэпсыкIэ зэфэшъхьафхэм къагъэлъагъо. Гъэтхэр къызехьэкIэ, чIыгум ичэуапIэ къызэIукIэ фэдэу, мэзхэри къэущыжьых. Ошх макIэ къещхыми, тыгъэ нэбзыйхэм сикъалэ ирамхэр агъэфабэх. Уахътэр псынкэу макIо, ау гъэмафэм сыхьатыр блым (7.00) тыгъэр джыри уашъом итыгъэу плъэгъун плъэкIыщт. Бжыхьэр къызесыкIэ, сикъалэ ипшэхэр зэбгырэкIхэшъ, жьы чъыIэу къепщэрэм чъыг тхьэпэхэр къегъэзыхых. ЧIымафэ уахътэм, сыхьатыр тфыр (5.00) зыхъукIэ, чэщым ишIуцIэныгъэ къалэм къытехьэ. Непэ осыр лъэшэу къесы, пчэдыжьым сыхьат и-м (8.00) урамхэр фыжьыбзэу щылъых. Уахътэм сикъалэ ышъо зэблихъуми, ащ идахагъэ сыгу ипIэ икIырэп. Пчэдыжь пэпчъ, сыхьатыр къызытеуэкIэ, мафэ кIэм игушIуагъо сикъалэ къыдэущы.

2. Etkinlik: Metin Çalışması ve Sunumu

Öğretmen öğrencilere kendi seviyelerine uygun Adigece bir metin verebilir. Öğrencilerden bu parçayı ezberleyerek / çalışarak sınıfta sunmaları istenebilir. Öğrenciler, bu parçada hem hedeflenen kelime ve dil bilgisi yapılarını hem de bunları geliştirebilecek daha zor yapıları görebileceklerdir. Öğretmen, hem süreç içinde hem de süreçten sonra zenginleştirme sürecinin sonuçlarını gözlemleyebilir.

Destekleme

1. Etkinlik: Kartları Sınıflandırma ve Eşleştirme
“Şehrim” temasında “Şehrimde Mevsimler” ve “Şehrimde Zaman” alt temalarında hedeflenen kelimeleri gösteren iki farklı kategoride kartlar dağıtılabilir. Öğrenciler bu kartları sınıflandırabilir ve doğru kelimelerle eşleştirebilir. Böylece yazma konusunda desteğe ihtiyacı olan öğrencilerin, hedef dildeki kelimeleri daha anlaşılır şekilde pratik yapmaları sağlanmış olur.
2. Etkinlik: Eksik Harfleri Tamamlama
Öğrenciler, bütün kelimeleri yazmak yerine tahtada verilen resimlerin altına, içinde bazı harflerin eksik bırakıldığı kelimeleri tamamlama alıştırması yapabilir (Гъатхэ, гъэмафэ, бжыхьэ, кıымафэ, ошх, ос, жьыбгъэ, тыгъэ, сыхьат, тхьапш, уахътэ, пчэдыжь, щэджагъо, пчыхьэ, чэщ, чъыıэ, фэба). Kelimeler tamamlandıktan sonra öğrencilerden bu sesleri ve kelimeleri seslendirmeleri istenebilir.

Güncelleme tarihi: 25.09.2026