3. Ünite: Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde Eğitim, Bilim, Sanat Ve Spor
SBAB4. Değişim ve Sürekliliği Algılama (SBAB4.2. Değişim ve Sürekliliği Neden ve Sonuçlarıyla Yorumlama)
KB2.8. Sorgulama
E1.1. Merak, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D7. Estetik, D13. Sağlıklı Yaşam, D20. Yardımseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı
TKMT 3.1. Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde eğitim ve bilim alanlarında meydana gelen değişimin gerekçelerini sorgulayabilme
a) Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde eğitim ve bilim alanlarında meydana gelen değişim ve gelişmeler hakkında merak ettiği konuları belirler.
b) Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde eğitim ve bilim alanlarında meydana gelen değişim ve gelişmelerin gerekçeleri hakkında sorular sorar.
c) Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde eğitim ve bilim alanlarında meydana gelen değişim ve gelişmelerin gerekçeleri hakkında kaynaklar üzerinden konuya ilişkin bilgi toplar.
ç) Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde eğitim ve bilim alanlarında meydana gelen değişim ve gelişmelerin gerekçeleri hakkında topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d) Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde eğitim ve bilim alanlarında meydana gelen değişim ve gelişmelerin gerekçelerine ilişkin çıkarım yapar.
TKMT 3.2. Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde sanat ve spor alanlarında yaşanan gelişmelerin meydana getirdiği değişimi neden ve sonuçlarıyla birlikte yorumlayabilme
a) Türkistan’dan Türkiye’ye sanat ve spor alanlarındaki gelişmelerin meydana getirdiği değişime neden olan unsurları inceler.
b) Türkistan’dan Türkiye’ye sanat ve spor alanlarındaki gelişmelerin meydana getirdiği değişimin etkilediği unsurları inceler.
c) Türkistan’dan Türkiye’ye sanat ve spor alanlarındaki gelişmelerin meydana getirdiği değişimin etkilerinin niteliğini sorgular.
ç) Türkistan’dan Türkiye’ye sanat ve spor alanlarındaki gelişmelerin oluşturduğu değişimin neden ve sonuçlarını bağlamından kopmadan yeniden ifade eder.
Türklerde Eğitim ve Bilim
Türklerde Sanat ve Spor
cirit, çevgen, enderun, gökbörü, kurgan, mangala, minyatür, tepük, Türk üçgeni
Bu ünitede öğrenme çıktıları çalışma yaprağı ve performans görevi ile değerlendirilebilir. Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde sanat ve spor alanlarında yaşanan gelişmelerin meydana getirdiği değişimin neden ve sonuçlarını değerlendirmeye yönelik çalışma yaprağı kullanılabilir.
Performans görevi olarak öğrencilerden Türklerde eğitim ve bilim alanlarındaki değişimin gerekçeleri ile ilgili basılı veya dijital broşür hazırlamaları ve hazırladıkları broşürü sunmaları istenebilir. Hazırlanan broşür ve sunum; soru oluşturma, kaynaklardan bilgi toplama, bilginin doğruluğu, kaynak çeşitliliği, çıkarımda bulunma vb. ölçütlerden oluşan dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Hazırlanan dereceli puanlama anahtarı grup değerlendirme formu olarak da kullanılabilir.
Öğrencilerin Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde eğitim, bilim, sanat ve spor alanlarındaki gelişmeler ve bu alanlardaki uygulamalar hakkında temel bilgiye sahip oldukları kabul edilmektedir.
Ünite kapsamında öğrencilere aşağıdaki rehber sorular sorulabilir.
• Tarihsel süreçte Türklerde eğitim ve bilim alanlarında meydana gelen değişimler neler olabilir?
• Tarihsel süreçte sanat ve spor alanlarındaki değişimler Türk toplumunu nasıl etkilemiş olabilir?
Ünite kapsamında öğrencilere aşağıdaki etkinlikler yaptırılabilir.
• Öğrencilerden tarihsel süreçte Türklerde eğitim ve bilime ilişkin verilen bilgi bulmacasını çözmeleri istenebilir.
• Öğrencilerden tarihsel süreçte Türklerde sanat ve spora ilişkin bir kelime bulutu oluşturmaları istenebilir.
Öğrencilerden geçmişten günümüze Türklerde eğitim faaliyetlerini yaygın ve örgün eğitim uygulamaları bağlamında örneklendirmeleri istenebilir.
Geçmişten günümüze Türklerde astronomi ve uzay çalışmalarına ilişkin örnekler vermeleri istenebilir.
Geleneksel Türk sanatlarından günümüzde de devam eden birine yönelik tasarım yapmaları istenebilir.
Geçmişten günümüze Türklerde hâlen oynanan bir oyun seçmeleri ve seçtikleri oyunu sergilemeleri istenebilir.
TKMT 3.1
Grup çalışması yoluyla öğrencilerden, Türklerin eğitim ve bilim anlayışlarını sistem, kurum, kişi, eser ve uygulamaları açısından merak ettikleri bir konuyu belirlemeleri sağlanır (E1.1, SDB2.2). 5N1K tekniği aracılığıyla belirledikleri konuya ilişkin sorgulama yapmaları istenir. Öğrenciler yazılı, görsel, basılı ve dijital kaynaklar üzerinden konuya ilişkin bilgileri toplar ve kaydeder. Bu süreçte dijital ağ kaynaklarından bilgi kullanırken dijital kimliği veya kaynağın uzantısının güvenilirliğini dikkate alır (OB2). Verilen farklı kaynaklar üzerinden Türklerin eğitim ve bilim alanlarındaki sistem, kurum, kişi, eser ve uygulamalarını belirler (OB5). Örnek olaylardan hareketle fütüvvetin ve Ahilik teşkilatının ahlaklı davranma; azimli, kararlı, doğru, güvenilir, yardımsever olma ve topluma karşı görevlerini yerine getirmeye yönelik öğretilerini açıklar (D20.2). Araştırma yaparak ulaştıkları bilgilerle derste öğrendiklerini karşılaştırır ve bunların doğruluğunu değerlendirir (E3.10, OB1). Bu bilgilerden hareketle Türklerin eğitim ve bilim anlayışlarında meydana gelen değişime ilişkin çıkarım yapar (KB3.1). Performans görevi olarak öğrencilerden yaptıkları çıkarımlardan hareketle Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde eğitim ve bilim alanlarında meydana gelen değişimin gerekçelerini ortaya koyan bir basılı veya dijital broşür hazırlamaları ve hazırladıkları basılı veya dijital broşürü sunmaları istenir (SDB2.1).
TKMT 3.2
Öğrencilerin kavram öğretim materyalleri üzerinden konu içeriğinde geçen kavramların anlamlarını açıklamaları istenir. Verilen farklı kaynaklar üzerinden Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde el sanatları, mimari, müzik, heykel, resim ve spor alanlarındaki gelişmelerin meydana getirdiği değişimi incelemeleri sağlanır (SBAB7.11). Öğrenciler balık kılçığı diyagramı ile bu değişimin nedenlerini ve sonuçlarını açıklar. Elde ettiği veriler üzerinden değişimin günlük hayata etkilerini inceleyerek bu etkilerin niteliklerini tartışma yoluyla sorgular (OB8). Örnek olay, eser ve faaliyetlerden yola çıkarak Türklerde estetiğe ve sağlıklı yaşama verilen önemi açıklar (D7.3, D13.2). Öğrencilerden ulaştıkları bilgilerden yola çıkarak Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerin sanat ve spor alanlarındaki gelişmelerin meydana getirdiği değişimin neden ve sonuçlarına yönelik hazırlanan çalışma yaprağını doldurmaları istenir (SDB3.3, SBAB11.1).
Öğrencilerden Sultan II. Abdülhamid Dönemi’nde eğitim alanında yapılan uygulamalara ilişkin basılı veya dijital broşür hazırlamaları istenebilir.
* Öğrencilerden Türk bilim, kültür, sanat ve medeniyet insanları Farabi, İbn Sina, Hazini, Biruni, Harezmi, Uluğ Bey, Ali Kuşçu, Akşemseddin, Takiyüddin bin Mehmed, Piri Reis, Mimar Sinan, Cezeri, Cüveyni, Mevlana, Yunus Emre, Ahi Evran, Hacı Bektaş Veli, Seydi Ali Reis, Kâtip Çelebi, Hulusi Behçet, Mazhar Osman Usman, Feza Gürsey, Gazi Yaşargil, Oktay Sinanoğlu, Aziz Sancar, Fuat Sezgin, Teoman Duralı gibi bilim insanlarının çalışmalarını inceleyerek Türklerin dünya bilim tarihine katkıları hakkında sunum hazırlamaları istenebilir.
Öğrencilerden Lale Devri ve sonrasında Osmanlı Devleti’ndeki mimari gelişmeler ile aynı dönemde Avrupa’daki mimari gelişmeleri karşılaştırarak görsellerle desteklenmiş açıklamalı tarih şeridi hazırlamaları istenebilir.
Külliye, imarethane ve kervansarayların kuruluş amaçları, işlevleri, hizmet alanları, sosyal hayata etkileriyle ilgili bilgi görseli hazırlamaları istenebilir.
Öğrencilerden öğretmeni veya arkadaşlarından yardım alarak yaşadıkları bölgedeki mimari eserleri konu edinen önceden hazırlanmış basit bilgi görsellerindeki objeleri açıklamaları istenebilir.
Öğretmeni veya arkadaşlarından yardım alarak Türklerde eğitim ve bilim alanlarında ön plana çıkmış kişilerden birinin kısa biyografisini hazırlamaları istenebilir.
Öğretmeni veya arkadaşlarından yardım alarak geleneksel Türk oyunlarının yer aldığı kelime avı bulmacasını çözmeleri istenebilir.
Güncelleme tarihi: 04.09.2026