5. ÜNİTE: MİMARİ TASARIM

SBAB7. Mekânsal Düşünme (SBAB7.9. Mekânsal Analoji Yapma), SAB1. Sanatsal Algılama, TSRMAB1. Tasarım Ürünü Oluşturma, TSRMAB3. Çoklu Ortam Sunumu

-

E2.2. Sorumluluk, E2.4. Güven, E3.3. Yaratıcılık, E3.6. Analitiklik, E3.10. Eleştirel Bakma

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D5. Duyarlılık, D7. Estetik, D10. Mütevazılık, D14. Saygı, D15. Sevgi

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

TT7.5.1. Mekânsal analoji yapabilme

a) Birden fazla mekânı gözlemler.

b) Birden fazla mekânın niteliklerini tespit eder.

c) Birden fazla mekânın benzerliklerinden çıkarım yapar.

TT.7.5.2. Işlevsel özelliklerin mimari tasarımda yapısal farklılıklara yol açtığını algılayabilme

a) Mimari tasarımda işlevsel özelliklerden oluşan yapısal farklılıkları gözlemler.

b) Mimari yapıları işlevsel farklılıklarına göre karşılaştırır.

TT7.5.3. Yaşamak istediği konutun farklı coğrafi alan ve şartlara uygun olarak tasarımını  oluşturabilme

a) Farklı coğrafi alan ve iklim şartlarına göre kişisel ihtiyaçlara uygun yaşamak istediği konutun taslağını oluşturur.

b) Tasarımını çizim veya maket yoluyla ürüne dönüştürür.

TT7.5.4. Mimari tasarımı için çoklu ortam sunumu yapabilme

a) Mimari tasarımı için çoklu ortam sunum özelliklerine göre sunumu planlar.

b) Mimari tasarımı için çoklu ortam sunum özelliklerine göre sunumu tasarlar.

c) Mimari tasarımı için çoklu ortam sunum özelliklerine göre sunumu uygular.

ç) Mimari tasarımı için çoklu ortam sunum özelliklerine göre sunumu değerlendirir.

Mekân Kavramının İncelenmesi

Mimari Tasarım Özelliklerinin Ayırt Edilmesi

Mekânların İşlevsel Farklılıklarının Gözlemlenmsi

Estetik Algının Mimari Yapı Üzerindeki Etkisinin Araştırılması

antropometri, coğrafya, doğal ışık durumu, erişilebilirlik, gürültü, iklim, işlevsellik, manza ra, sürdürülebilirlik, topografya, yaşam biçimi, yön.

Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde araştırma sunuları, kavram haritası, uygun ölçeklerle hazırlanmış bilgilendirme tasarımları, öz, akran ve performans değerlendirme formları kullanılabilir. Ayrıca elde edilen verilere göre ürün dosyası (portfolyo), eser-ürün analizi formu ve proje kontrol listesi, öğrenme kanıtları olarak değerlendirmede kullanılabilir. Performans görevi olarak öğrencilerden tasarımını tanıtmak amacıyla seçtiği materyalleri (tanıtım kartı, afiş, broşür, video, kısa film, dijital sunum vb.) planlayıp üretmesi, materyalde hedef kitle, mesaj, görsel hiyerarşi, tipografi-renk, içerik doğruluğu ve sunum akışını gerekçelendirmesi ve çalışmasını sınıfta sunarak geri bildirimlere göre kısa bir revizyon yapması istenebilir.

Üretilen tanıtım materyali ve sunum; analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin geleneksel ve modern mimari arasında farklılıklar olduğunu, farklı iklim ve coğrafi koşullara göre mimarinin değişebildiğini; canlıların fiziksel özelliklerine ve yaşam biçimlerine göre tasarımların da farklılık gösterdiğini bildikleri kabul edilmektedir.

Farklı ihtiyaçlar için oluşturulmuş mekân tasarımları (sinema salonu, konferans salonu, okul, müze, tiyatro, spor salonu, cami vb.) incelenerek işlevsel farklılıkların mimari tasarımda yapısal farklılıklara yol açtığına ilişkin bilgileri açık uçlu sorularla tespit edilebilir.

Öğrencilerin yakın çevresindeki okul, hastane, müze, konut, kervansaray, kümbet, saray vb. yapıları aydınlatma, renk, doku, fiziksel ölçüler vb. işlevsel özelliklerine göre karşılaştırmaları, kırsal ve kentsel mimariye örnekler vermeleri ve farklı yaşam tarzlarına göre oluşturulmuş olan Safranbolu evleri, Kapadokya evleri, Beypazarı evleri, Harran evleri, Eğin mimarisi, iglolar, pagodalar gibi yapıları inceleyerek mimari yapılarla yaşam tarzı arasındaki ilişkiyi açıklamaları istenebilir.

Öğrencilerden hayallerindeki çöl, kutup, kıyı şeridi, ormanlık, dağlık bölge gibi farklı iklim ve coğrafi şartlarına sahip alanları düşünmeleri istenir. Bu alanlardan kendi kişisel ihtiyaçlarına uygun olan bir konutu ya da mekânı hayal etmeleri beklenir. Öğrencilerden birkaçının hayal ettikleri bu konutu arkadaşlarına anlatmaları istenir.

Farklı coğrafi koşullar ve iklim koşullarında yaşayan farklı kullanıcılara yönelik bir yapıyı düşünmeleri ve bu yapının özelliklerini ifade etmeleri istenir.

TT.7.5.1.

Öğrencilerden farklı iklim ve coğrafi koşullardaki ihtiyaçlar için oluşturulmuş sinema salonu, konferans salonu, müze, tiyatro, spor salonu, cami vb. mekânları gözlemlemeleri istenir. Bu kapsamda Anadolu mimari tasarım örneklerinden biri olan geleneksel bir Türk evi ile  dünyadan farklı mimari tasarım örneklerinden iglo, pagoda vb. tasarımlarını konu edinen  bir film, video, animasyon öğrencilere izlettirilebilir ya da öğretmen tarafından hazırlanan sunu paylaşılabilir (OB4, OB5). Öğrencilerden izledikleri sunuda daha önce görmedikleri veya mimari tasarım açısından yeni fark ettikleri bir şeyler olup olmadığını sorgulamaları ve bunları sözel olarak ifade etmeleri beklenir (KB2.8). Bu süreçte estetikle ilgili güzellik, sanat, uyum, simetri, özgünlük, denge, eleştiri gibi kavramları açıklamaları (D7.1) ve gözlemledikleri mimari tasarımlara ilişkin estetik unsurları deneyim ve değerleriyle ilişkilendirerek yorumlamaları teşvik edilir.

Öğrencilerin yakın çevrelerindeki mimari tasarımlarda mekân, çevre, yaşam biçimi ve kültür ilişkisine bağlı olarak işlevsel farklılıkların nasıl yapısal farklılıklara yol açtığını gözlemlemeleri, bu mekânların benzerliklerinden çıkarım yapmaları beklenir. Mimari örnekler üzerinden insanların farklı kültür ve inançlara sahip olabileceğini fark etmeleri sağlanabilir (D14.3, SDB2.3).

Ardından öğrencilerden işlevsel özelliklerin mimari tasarımda yapısal farklılıklara yol açtığına ilişkin bilgileri araştırmaları, ulaşılan bilgileri doğrulayarak kaydetmeleri ve tabloya dönüştürerek açıklamaları istenir (KB2.6, E2.2, OB1). Bu çalışmada kendisiyle, insanlarla ve içinde yaşadığı doğayla barışık olmanın önemini fark etmeleri (D15.1), kendi yaşam ortamını, doğayı ve canlıları korumaya yönelik bilinç geliştirmeleri hedeflenir (SDB2.3).

TT.7.5.2.

Öğrencilerin okul, hastane, müze, konut, kervansaray, kümbet, saray vb. yapıların özelliklerine ilişkin araştırma yapmaları ve yakın çevrelerindeki mimari yapıların işlevsel özelliklerden oluşan yapısal farklılıklarını gözlemlemeleri ve algılamaları sağlanır. Ardından çevrelerindeki yapıların işlevsel farklılıklarına göre mekânsal özelliklerini renk, doku, aydınlatma, iklimlendirme, estetik, sürdürülebilirlik, doğadan esinlenme vb. açılardan karşılaştırmaları istenir (KB3.1, OB1, E3.10, KB2.7). Bu karşılaştırma verilerini analiz ederek ilham panosunda göstermeleri sağlanabilir (E3.6). Çalışmanın gruplar hâlinde yapılması sağlanarak grup çalışma becerilerinin sergilenmesi ve bilgi paylaşımının etkinleştirilmesi hedeflenebilir. Gruplar, topladıkları verileri ve analizleri ilham panosunda sunarak ortak bir bilgi havuzu oluşturur (OB7, D3.4, SDB2.2). Öğrencilerin sanat eserini toplumlar değerler ve bireysel deneyimleriyle ilişkilendirerek yorumlamaları beklenir (D7.1, SDB1.1). Ayrıca söz hakkı vermek, söz kesmemek, etkin dinlemek gibi etkili iletişim becerilerini kullanarak birbirlerinin görüşlerine saygı duymaları sağlanır (D14.1, SDB2.1).

Öğrencilerin okul, hastane, müze, konut, kervansaray, kümbet, saray vb. yapıların özelliklerine ilişkin araştırma yapmaları ve yakın çevrelerindeki mimari yapıların işlevsel özelliklerden oluşan yapısal farklılıklarını gözlemlemeleri ve algılamaları sağlanır. Ardından  çevrelerindeki yapıların işlevsel farklılıklarına göre mekânsal özelliklerini renk, doku, aydınlatma, iklimlendirme, estetik, sürdürülebilirlik, doğadan esinlenme vb. açılardan kar ılaştırmaları istenir (KB3.1, OB1, E3.10, KB2.7). Bu karşılaştırma verilerini analiz ederek ilham panosunda göstermeleri sağlanabilir (E3.6). Çalışmanın gruplar hâlinde yapılması sağlanarak grup çalışma becerilerinin sergilenmesi ve bilgi paylaşımının etkinleştirilmesi  hedeflenebilir. Gruplar, topladıkları verileri ve analizleri ilham panosunda sunarak ortak bir bilgi havuzu oluşturur (OB7, D3.4, SDB2.2). Öğrencilerin sanat eserini toplumlar değerler ve bireysel deneyimleriyle ilişkilendirerek yorumlamaları beklenir (D7.1, SDB1.1). Ayrıca söz hakkı vermek, söz kesmemek, etkin dinlemek gibi etkili iletişim becerilerini kullanarak birbirlerinin görüşlerine saygı duymaları sağlanır (D14.1, SDB2.1).

TT.7.5.3.

Öğrencilerden kişisel ihtiyaçlarına ve farklı coğrafi şartlar ile iklim şartlarına uygun olarak tasarlayacakları konutu belirleyip çöl, kutup, kıyı şeridi, ormanlık, dağlık bölge gibi farklı iklim ve coğrafi şartlara uygun tasarıma yönelik inceleme ve araştırma yapmaları istenir. Tasarlayacakları konut ya da mekân tasarımına yönelik sürdürülebilir çözüm önerileri ve fikirler geliştirmeleri ve bunları defterlerine yazarak eskizler hazırlamaları sağlanır (SDB3.3). Tasarım oluşturulurken tüketim tercihlerini sürdürülebilirliğe katkıda bulunacak  şekilde yapmaları ve tasarımlarında çevresel etkileri dikkate almalarının önemi üzerinde durulabilir (OB8, D5.2). Ayrıca estetik bakış açısıyla özgün eserler ortaya koymaları için tasarımlarında, bulundukları bölgenin mimari dokusunu ve doğal malzemelerini kullanmaları sağlanır. Örneğin Karadeniz’de geleneksel ahşap işçiliğiyle yapılmış bir ev tasarlarken İç Anadolu’da kerpiç veya taş gibi yerel malzemeleri tercih edebilirler (D7.2, SDB2.3). Öğrencilerin yaşamak istediği konut projesi için geliştirdiği çözüm önerilerinden en iyi olduğunu  düşündüğü fikri belirlemesi sağlanır (KB3.1). Öğrenciler belirledikleri fikre yönelik taslak çizimler hazırlar. Taslak çizimlerini akranları ile paylaşmaları sağlanır. Bu esnada yeni bilgi, fikir, tavsiye ve eleştirilere açık olmaları, geri bildirimler doğrultusunda gerekli düzeltmeleri yapmaları beklenir (D10.1).

Öğrencilerin taslak tasarımlarını ürüne dönüştürmeye uygun araç gereç, yöntem ve teknikleri belirlemesi sağlanır. Ardından tasarımın üretim aşamalarını maddeler hâlinde sıralaması istenir. İmkânlar dâhilinde tasarımın çizimini veya maketini oluşturmaları için grup içinde görev paylaşımı yaparak iş birliği içinde çalışmalarına, materyalleri etkili şekilde kullanmalarına ve birbirlerine destek olmalarına özen göstermeleri sağlanır (SDB2.2). Örneğin bir grup üyeleri arasında biri ölçüleri belirlerken diğeri kesim ve montaj işlemlerini üstlenebilir böylece süreç daha verimli ilerler (D3.4, KB3.1, E3.3, E3.10). Bu proje önerisi ve maket geliştirme süreci kontrol listesi aracılığı ile değerlendirilebilir.

TT.7.5.4.

Öğrencilerden tasarımını sunmak için hangi tanıtım materyallerini kullanacağını planlayarak (tanıtım kartı, afiş, el broşürü, video, kısa film, bilgisayar destekli sunum vb.) tasarımlarını oluşturmaları beklenir. Yaratıcılıklarını geliştirecek faaliyetlere katılmaları ve çeşitli fikir, argüman ve yeni bilgilere açık olmaları için farklı sunum tekniklerini deneyerek tasarımlarını en etkili şekilde anlatmaları teşvik edilir. Örneğin bir öğrenci projesini görselleştirmek için bilgisayar destekli bir animasyon hazırlarken bir diğeri maket üzerinden anlatım yapabilir ya da etkileşimli bir afiş tasarlayarak sunumunu zenginleştirebilir (D3.3). Bu ünite  uygulanırken “3. Tasarım Odaklı Süreç” ünitesi incelenebilir (KB3.1, E3.3).

Öğrencilerin hazırladığı tanıtım materyalini veya materyallerini akranlarıyla paylaşması istenir. Paylaşma sürecindeki tartışma ortamında birbirlerine söz hakkı vererek, söz kesmeyerek, etkin dinleyerek etkili iletişim becerilerini kullanmaları ve birbirlerinin görüşlerine  saygı duymaları sağlanır (D14.1, SDB2.1). Ayrıca arkadaşlarının fikir ve görüşlerine değer vermeleri için her sunum sonrasında geri bildirim verme süreci planlanır ve öğrencilerin birbirlerine yapıcı eleştirilerde bulunarak geliştirme önerileri sunmaları teşvik edilir (E2.4).  Örneğin bir öğrenci arkadaşının tasarımında renk seçimlerini nasıl daha etkili kullanabileceğini önerirken bir diğeri anlatımın daha akıcı olması için sunum tekniğiyle ilgili ipuçları paylaşılabilir (D4.4, D10.1). Çalışma sonunda sunumların öz değerlendirme ve akran değerlendirmesi yolu ile değerlendirilmesi sağlanır (SDB1.3). Öğrencilerin hazırladıkları tanıtım materyalleri performans görevi olarak ele alınabilir. Tasarım, planlama ve uygulama süreci dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden merak ettikleri mimarların hayatlarına ve farklı coğrafi bölge ve iklim şartlarındaki yaşam biçimleri için tasarladıkları yapılara ilişkin bilgi toplamaları (yapım yılı, mimarı, konumu, kullanım amacı, mimari özellikleri vb.) ya da çevresindeki farklı işlevsel özellikleri olan yapılar konusunda araştırma yapmaları ve bu verileri birbirleriyle paylaşmaları istenebilir.

“Tasarladığınız bir kahramanın ya da etkilendiğiniz bir masal, roman, film, oyun karakterinin nerede ve nasıl bir konutta (ahşap, taş, tuğla vb.) yaşamasını isterdiniz?” sorusu sorulabilir ve öğrencilerden bunu gerekçeli bir biçimde cevaplamaları istenebilir.

Öğrencilere konuya ilişkin sunum yapabilmeleri için imkân varsa üniversitelerden akademisyen okula davet edilerek konferans vermesi istenebilir.

Farklı disiplinlerin bir arada kullanılmasının ne kadar önemli olduğuna dair bilimsel yayınların incelenmesi sağlanabilir.

Video paylaşım ortamlarındaki konu anlatımı ve öğretimi videoları izlemeleri sağlanabilir.