2. ÜNİTE: TEMEL TASARIM

SAB1. Sanatsal Algılama, TSRMAB1. Tasarım Ürünü Oluşturma TSRMAB2. Benzetişim-Benzetim (TSRMAB2.2. Analoji Yapabilme)

KB2.14. Yorumlama

E3.2. Odaklanma, E3.3. Yaratıcılık

SDB2.1. İletişim

D5. Duyarlılık, D7. Estetik, D19. Vatanseverlik

OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı

TT.7.2.1. Bir ürün veya eser üzerinde sanat-tasarım eleman ve ilkelerini algılayabilme

a) Bir ürün veya eser üzerinde sanat-tasarım eleman ve ilkelerini gözlemler.

b) Bir ürün veya eser üzerinde sanat-tasarım eleman ve ilkelerini karşılaştırır.

TT.7.2.2. Çevresindeki bir ürünü veya eseri yeniden yorumlayabilme

a) Bir ürünün veya eserin içeriğini inceler.

b) Bir ürünü veya eseri bağlamdan kopmadan dönüştürür.

c) Bir ürünü veya eseri anlamı değiştirmeyecek şekilde kendi ifadeleriyle yeniden  ifade eder.

TT.7.2.3. Sanat-tasarım eleman ve ilkelerini kullanarak analoji yapabilme

a) Sanat-tasarım eleman ve ilkeleri kullanılarak analoji yapacağı konuyu belirler.

b) Sanat-tasarım eleman ve ilkeleri kullanılarak doğrudan benzerliği olan veya bir birini andıran iki unsuru ilişkilendirir.

c) İlişkilendirilen unsurları sözel, görsel, soyut ve nesnel olarak yansıtır.

TT.7.2.4. Sanat-tasarım eleman ve ilkelerini kullanarak özgün bir tasarım oluşturabilme

a) Sanat-tasarım eleman ve ilkeleri kullanılarak taslak oluşturur.

b) Sanat-tasarım eleman ve ilkeleri kullanılarak tasarımı ürüne dönüştürür.

Sanat-Tasarım Eleman ve İlkelerinin Uygulanması

Özgün Bir Ürün Oluşturulabilmesi

Analoji Yapılabilmesi

biçim-form, birlik, çeşitlilik, çizgi, denge, doku, hareket, mekân, nokta, oran-orantı, renk, ritim, şekil, valör (değer), vurgu, zıtlık

Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde araştırma sunuları, performans değerlendirme  formu, uygun boyutlarda hazırlanacak tasarımlar ele alınabilir.

Performans görevi olarak öğrencilerden sanat-tasarım eleman ve ilkelerini kullanarak  özgün bir tasarım ürünü oluşturması ve ürününü tasarım kararlarıyla birlikte (eleman/ilke  seçimi, amaç, hedef kitle, estetik gerekçe) kısaca açıklaması istenebilir ve dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme formları kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin fikirlerini görselleştirmek için ilgili araç gereci tanıdıkları, bunların nasıl kullanıldığını bildikleri kabul edilmektedir.

Öğrencinin çizim, boyama, kesme, katlama, birleştirme, yırtma, yapıştırma gibi teknikleri uygulayabileceği kabul edilmektedir.

Tasarım eleman ve ilkelerinin yaşantılarındaki rolünü irdelemelerini sağlamak adına “Renk  olmasaydı yaşam nasıl olurdu?” gibi sorularla derse giriş yapılabilir.

Çevresinde gördüğü zıtlıkları ifade etmesi istenebilir. Bu yolla boş-dolu, koyu-açık, uzun-kısa, yatay-dikey, yakın-uzak gibi zıtlıklara ulaşması ve bunların nesne ve tasarımlar üzerinde nasıl bir etki yaptığının sorgulanması sağlanabilir.

Doğadaki renk oluşumlarını ifade etmeleri istenebilir.

“Günlük hayatta sık karşılaşılan poster ve afişlerin dikkat çekmesini hangi renkler sağlar?”, “Giydiğiniz kıyafetlerde hangi renk, desen ve dokuları tercih edersiniz?”, “Ambulansın ve polis arabalarının siren lambalarının rengi tesadüfen mi seçilmiştir?”, “Savaş gemileri neden gri renklidir?” gibi sorularla sanat-tasarım ilke ve elemanlarının günlük yaşamda kullanımını sorgulayarak fark etmeleri sağlanabilir.

TT.7.2.1.

Öğrencilerin sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin önemini vurgulamak için sınıfa getirilen renkli poster, afiş, kitap, heykel, ürün vb.den birini seçmeleri, örnek üzerinde sanat tasarım eleman ve ilkelerini gözlemlemeleri istenir (E3.2). Öğrencilerin ürün-eser üzerindeki sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin nasıl kullanıldığını fark etmeleri sağlanır. Gösterilen örneği inceleyerek sanat-tasarım elemanlarının (nokta, çizgi, renk, doku,  biçim-form vb.) ve ilkelerinin (denge, ritim, vurgu, hareket, birlik, çeşitlilik, oran-orantı vb.) ne anlama geldiğini kendi ifadeleriyle açıklamaları beklenir. Bu süreçte renk, desen, doku  gibi duyusal özelliklerin estetik algı ile ilişkisini fark ederek bu kavram ve bileşenleri ifade  etmeleri sağlanır (E3.3, SAB2, SDB2.1, OB4, D7.1). Öğrencilerin örneklerden yola çıkarak sanat-tasarım elemanlarını ve ilkelerini ürün-eser üzerinde göstermeleri beklenir (KB2.10). Bir afiş ile bir tekstil ürünü karşılaştırılarak afiş teki vurgu ve hareketin nasıl sağlandığı tekstildeki renk ve desenlerin nasıl kullanıldığını  değerlendirmesi, görsel bileşenlerindeki benzerlik ve farklılıkları belirlemeleri sağlanır.  Öğrencilerin geleneksel sanatları ve yerel kültürü fark etmeye yönelik eserler seçmeleri  teşvik edilir (D7.3, OB4, OB5). 

TT.7.2.2.

Öğrencilerden bir sanat eserini veya bir tasarım ürününü (sanat-tasarım eleman ve ilkelerini dikkate alarak) incelemeleri ve değerlendirmeleri beklenir. Ayrıca bu üründe ekleme  veya çıkarmalar yaparak ürünü bağlamından koparmadan dönüştürerek çizim ve renklendirme yoluyla yeniden ifade etmeleri sağlanır (OB4). 

TT.7.2.3.

Öğrencilerden tasarımla ilgili bir konu-problem belirlemeleri ve buna yönelik inceleme yapmaları istenir. Tasarım fikrini geliştirme sürecinde seçilen konu ile doğrudan benzerliği  olan veya birbirini andıran iki unsuru ilişkilendirerek analoji yapması (organ bağışı ile ilgili bir  afiş tasarımında sarı bir aracın kapısının başka kırmızı bir araç kapısı ile değiştirilmiş olarak  gösterilmesi vb.), bu konuya probleme yönelik fikirler geliştirerek taslaklarını oluşturması beklenir (E3.3). İlişkilendirilen unsurların taslakta sözel, görsel, soyut ve nesnel olarak  yansıtılması beklenir. 

TT.7.2.4.

Öğrencinin tasarım sürecini maddeler hâlinde sıralaması beklenir. Hazırladığı taslağı çizim,  boyama, kesme, katlama, birleştirme, yırtma-yapıştırma gibi yöntemlerden birini veya birkaçını kullanarak özgün bir tasarım ürününe dönüştürmesi istenir (D7.2). Bu uygulamada  geri dönüşüm konusuna vurgu yapılarak atık malzemelerden ürün oluşturmaları ile çevre bilinci konusunda duyarlılık kazanmaları ve toplumsal hayata katkı sunabilmek için geri dönüşüm ile ilgili neler yapabileceğini ifade etmeleri sağlanabilir (D5.2). Öğrenciler atık yönetiminin önemini kavrayarak çevresel sürdürülebilirliğin sağlanmasına yönelik adımlar atar. Ülkesinin ekonomik değerlerini tanır ve korur davranışı kazandırmak için öğretmen, örneğin geri dönüşüm yoluyla elde edilen malzemelerin ülke ekonomisine sağladığı katkıyı somut örneklerle ilişkilendirerek öğrencilerin bu kaynakları bilinçli kullanmalarını sağlar (D19.3). Ortaya çıkan özgün tasarım ürünleri, performans görevi kapsamında ele alınarak dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin daha net anlaşılabilmesi için iyi örneklerin yanı sıra hatalı örneklerin de incelenmesi sağlanarak bir sanat eseri veya tasarım ürününde sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin uygulanmasının ne kadar önemli olduğunun farkına varılması beklenebilir.

Tasarım; çizim, boyama, kesme, katlama, birleştirme, yırtma, yapıştırma gibi geleneksel yöntemler kullanılarak yapılabileceği gibi iki ve üç boyutlu programlar, çizim tabletleri kullanılarak da yapılabilir. Çalışmalar oluşturulurken yapay zekâ uygulamalarından da faydalanılabilir.

Sanat ve tasarım müzeleri fiziki veya çevrim içi gezilebilir. Konuya ilişkin kitap, film, belgesel veya bunların linkleri verilebilir.

Öğrencilerden sanat-tasarım eleman ve ilkelerini kullanarak bir nesneyi görselleştirmesi istenebilir. Görselleştiren nesne üzerinden sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin nerede ve nasıl kullanıldığını yazılı olarak ifade etmeleri istenebilir.