6. Tema: Toplum Ve Kültür
SBAB16. Eleştirel Sosyolojik Düşünme (KB2.4. Çözümleme, KB2.8. Sorgulama)
E1.1. Merak, E3.5. Açık Fikirlilik, E3.9. Şüphe Duyma
SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık
D5. Duyarlılık, D14. Saygı, D16. Sorumluluk
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB5. Kültür Okuryazarlığı
SBÇ.I.6.1. Topluma ve kültüre ilişkin unsurları çözümleyebilme
a) Toplumu ve kültürü oluşturan unsurları belirler.
b) Bu unsurlar arasındaki ilişkileri ortaya koyar.
SBÇ.I.6.2. Toplumun ve kültürün temel unsurlarını sorgulayabilme
a) Topluma ve kültüre ilişkin merak ettiği konuyu tanımlar.
b) Topluma ve kültüre dair sorular sorar.
c) Toplum ve kültür hakkında bilgi toplar.
ç) Toplanan bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d) Toplanan bilgilerden toplum-kültür ilişkisine dair çıkarımlar oluşturur.
Toplum ve Kültür Arasındaki İlişki
değer, kültür, toplum, toplumsal düzen
Bu temadaki öğrenme çıktıları; açık uçlu sorular, akran değerlendirme formu, öz değerlendirme formu, kavram haritası ve yansıtma yazısı ile değerlendirilebilir.
Performans görevi olarak öğrencilerden kültürün dönüşümünü içeren ve geleneksel toplumdan dijital topluma geçişi ele alan görsel destekli poster veya kısa belgesel sunumu hazırlamaları istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.
Öğrencilerin “toplum, kültür, gelenek, değer” gibi kavramları bildikleri kabul edilir.
“Kültür sizin için ne ifade ediyor?”, ”Farklı bir şehirde ya da ülkede yaşasanız hayatınızda neler değişirdi?”,”Bir toplumda “iyi” olarak kabul edilen bir davranışın başka bir toplumda “kötü” olarak kabul edilmesi nasıl açıklanabilir?” soruları yöneltilebilir. Öğrencilerden bireysel olarak kısa cevaplar yazmaları ve bunları sınıfta paylaşmaları istenebilir.
Farklı kültürlere ait müzik, fotoğraf veya gelenek örnekleri verilebilir. Bu materyallerden hareketle kültürün toplumsal yaşamla nasıl bağlantılı olduğu tartışılabilir.
SBÇ.I.6.1
Öğrencilere kültürün unsurları ve bu unsurların toplumla ilişkisine dair bilgi notu verilir. Öğrencilerden farklı kültürel ortamlara (düğün töreni, bayram ziyareti, dijital ortamda sanal sohbet ekranları vb.) ait görselleri incelemeleri istenir (E1.1). Görsellere ilişkin yönlendirici sorular sorularak öğrencilerin bireysel olarak yazılı cevap vermeleri sağlanır (OB1). Ardından öğrencilerden kültürel unsur–toplumsal yapı ilişkisini gösteren bir tablo hazırlamaları istenir. Tabloda kültürel unsurların (aile, din, bayram, gelenek, toplumsal roller vb.) toplumsal yapıyla ilişkisini ve bu unsurların toplumsal düzen açısından önemini göstermeleri; hazırladıkları tabloyu sınıfla paylaşmaları istenir (SDB2.3, OB5). Öğrencilerden “Kültürel unsurlar toplum içindeki hangi rolü desteklemektedir?” ve “Kültürel unsurlar toplumsal düzeni nasıl etkilemektedir?” sorularını cevaplamaları istenir (E3.5). Süreç akran değerlendirme formuyla değerlendirilebilir. Öğrencilerden gruplara ayrılıp “Bir toplumu benzersiz kılan nedir?” sorusundan yola çıkarak kendi çevrelerinden kültürel örnekler belirlemeleri ve mini sunumlar yapmaları istenir (E1.1). Bu süreçte iş birliği içinde çalışılarak farklı bakış açıları paylaşılır (SDB2.2). Kültür unsurları ve kültürel süreçler sınıflandırılır, kültür unsurları arasındaki ilişkiler tablo üzerinde gösterilir (KB2.7, OB5).
SBÇ.I.6.2
Öğrencilere, “Kültür değişirse toplum değişir mi?”, “Teknoloji kültürü dönüştürür mü?” gibi örnek sorular verilerek öğrencilerden kültürle ilgili sorular üretmeleri istenir (E3.5). Öğrencilerden gruplara ayrılmaları ve ürettikleri sorulardan birini seçerek sınıfta paylaşmaları istenir. Öğrencilerin ürettikleri sorular üzerinden küçük gruplarda tartışmaları sağlanır. Bunun için akvaryum tekniği kullanılır (SDB2.3). Süreç; açıklık, araştırılabilirlik, kavrama bağlılık, tarafsızlık gibi ölçütler üzerinden akran değerlendirme formu ile değerlendirilir (D14, E3.5). Öğrencilerin gruplara ayrılarak kültürün ögelerini (dil, sanat, gelenek, değer, teknoloji vb.) araştırmaları istenir. Kültür ögelerinin birbirleriyle ilişkisine dair bir tablo oluşturulur. Bunun için kavram haritası kullanılır (OB1, D5). Toplanan bilgilerin doğruluğu sorgulanır, yanlış veya eksik genellemeler belirlenir (E3.9). Bilgi analizi sırasında öğrencilerin birbirlerinin bulgularına yapıcı geri bildirim vermeleri sağlanır (SDB2.3). Elde edilen bilgilerden hareketle çıkarımda bulunulur ve bu çıkarımlar “Toplum ve Kültür Arasındaki Karşılıklı İlişki” başlıklı bir metne yansıtılır. Bunun için yansıtma yazısı kullanılır (OB1, KB2.10). Metin, öğrencinin kültür ve toplum ilişkisine dair sorumluluk bilinciyle geliştirdiği özgün düşüncelerini içerecek şekilde öğrenci tarafından hazırlanır (D16). Süreç sonunda çalışmalar öz değerlendirme formu ile değerlendirilir (OB5). Öğrencilerden performans görevi olarak kültürün dönüşümünü içeren ve geleneksel toplumdan dijital topluma geçişi ele alan görsel destekli poster veya kısa belgesel sunumu hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden yaşadıkları çevreden ya da ailelerinden bir kültürel unsur (yemek, gelenek, müzik, dil, bayram, kıyafet vb.) seçmeleri istenir. Bu unsurun zaman içinde nasıl değiştiği araştırılır ve değişim sosyolojik kavramlarla (kültür, norm, değer, toplumsal değişme, küreselleşme) açıklanır (D5). Ardından bu dönüşümün toplumsal kimlik üzerindeki etkileri değerlendirilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
“Kültürel çeşitlilik toplumsal uyumun gücü müdür, zayıflığı mı?” sorusuna felsefi–sosyolojik bir yorum yazısı hazırlanması istenebilir.
Öğrencilerin örnek olayları kültüre ilişkin kavramlarla eşleştirmesi istenebilir.
Güncelleme tarihi: 04.09.2026