T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Sosyal Bilim Çalışmaları Dersi Ortaöğretim Seçmeli Dersler

3. Tema: Göç Olgusunu Anlamak

Bu tema kapsamında öğrencilerden göç olgusunu ve göç olaylarının nedenlerini araştırmaları, göç hareketlerinin sonuçlarını incelemeleri beklenmektedir. Öğrencilerin süreç boyunca sorular sorarak bilgiye ulaşmaları, topladıkları bilgileri düzenleyip çözümlemeleri ve ulaştıkları sonuçları paylaşmaları hedeflenmektedir.
Ders Saati
14
Alan Becerileri

SBAB8. Coğrafi Sorgulama

Eğilimler

E1.1. Merak, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E2.2. Sorumluluk, E3.2. Odaklanma, E3.3. Yaratıcılık, E3.5. Açık Fikirlilik, E3.7. Sistematiklik, E3.8. Soru Sorma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

D3. Çalışkanlık, D5. Duyarlılık, D9. Merhamet, D14. Saygı, D20. Yardımseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Disiplinler Arası İlişkiler
Coğrafya, Tarih, Sosyoloji
Beceriler Arası İlişkiler
KB3.3. Eleştirel Düşünme
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

SBÇ.I.3.1. Göç olgusunu sorgulayabilme

a) Göç olgusuna ilişkin sorular sorar.

b) Göç olgusuna ilişkin bilgi toplar.

c) Göç olgusuna ilişkin topladığı bilgileri düzenler.

ç) Göç olgusuna ilişkin düzenlediği bilgileri çözümler.

d) Göç olgusuna ilişkin çözümlediği bilgilerden çıkardığı sonuçları paylaşır.

SBÇ.I.3.2. Göçün nedenlerini sorgulayabilme

a) Göç olaylarının nedenlerine ilişkin sorular sorar.

b) Göç olaylarının nedenleri ile ilgili bilgi toplar.

c) Göç olaylarının nedenlerine ilişkin topladığı bilgileri düzenler.

ç) Göç olaylarının nedenlerine ilişkin düzenlediği bilgileri çözümler.

d) Göç olaylarının nedenlerine ilişkin çözümlediği bilgilerden çıkardığı sonuçları paylaşır.

SBÇ.I.3.3. Göçlerin sonuçlarını sorgulayabilme

a) Göçlerin sonuçlarına ilişkin sorular sorar.

b) Göçlerin sonuçlarına ilişkin bilgi toplar.

c) Göçlerin sonuçlarına ilişkin topladığı bilgileri düzenler.

ç) Göçlerin sonuçlarına ilişkin düzenlediği bilgileri çözümler.

d) Göçlerin sonuçlarına ilişkin çözümlediği bilgilerden çıkardığı sonuçları paylaşır.

İçerik Çerçevesi

Göç Olgusu

Göçlerin Nedenleri

Göçlerin Sonuçları

Anahtar Kavramlar

dağılış, göç, kitlesel hareketler, nüfus dağılışı, yer değiştirme

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu temadaki öğrenme çıktıları; kavram karikatürü, zihin haritası, açık uçlu sorular, öz değerlendirme formu, performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı, grup değerlendirme formu ve öğrenme günlüğü kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden göç hareketleri sonucunda göç veren ve göç alan yerlerde meydana gelen değişimlerin önemini ortaya koyan bir gazete haberi yazmaları istenebilir. Performans görevi bilgi toplama, bilgileri düzenleme, haber oluşturma ve sunum yapma ölçütlerine göre değerlendirilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin göç olayına katılan insanların herhangi bir sebepten ötürü göç ettiklerini bildiği kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilerden göç olayına yönelik yakın çevrelerinden ya da basından örnekler vermeleri istenebilir. Öğrencilere “İnsanlar neden göç eder?” sorusu yöneltilerek cevapların tartışılması sağlanabilir. Göçlerin doğal nedenlerine ilişkin tablo oluşturma veya göçlerin bireysel nedenlerine ilişkin kelime ilişkilendirme testi hazırlama görevi verilebilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerden dünyanın herhangi bir yerinde yakın zamanda meydana gelen veya Türkiye’de gerçekleşen göçlerin yol açtığı sorunları ve bu sorunlar karşısında geliştirilen çözüm önerileriyle ilgili düşüncelerini açıklamaları istenebilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

SBÇ.I.3.1

Öğrencilerin göç ve göç türleri üzerine düşün-eşleş-paylaş tekniğinden yararlanarak düşünmeleri ve bu konuda sorular sormaları sağlanabilir. Öğrencilerin sorulardan yola çıkarak ilgili konularda güvenilir genel ağ kaynaklarından bilgi toplamaları istenir (OB2). Düşün-eşleş-paylaş tekniği kapsamında öğrencilerden söz konusu kavramlara ilişkin önce bireysel düşünmeleri, sonra bu düşünceleri arkadaşlarıyla paylaşarak ulaştıkları bilgileri düzenlemeleri ve ortak tanımlar oluşturmaları istenir. Oluşturulan tanımlardan yola çıkılarak ilgili kavramlara ilişkin bilgi paylaşımında bulunulur. Göçle ilgili kavramları araştırmada merakı ve disiplinli çalışmayı ön planda tutmanın amaca ulaşmayı kolaylaştırdığı belirtilir (D3.1, E1.1). Coğrafi sorgulama sürecinde birincil ve ikincil kaynak kullanmanın, belirlenen araçları sistematik şekilde kullanarak gerekli bilgilere ulaşmanın ve toplanan bilgileri doğrulayarak kaydetmenin önemi vurgulanır (D3.3, E1.4, E3.5, E3.7, OB1).

SBÇ.I.3.2

Yakın zamanda gerçekleşen bir göç olayının nedenlerine ilişkin basında yer alan haberler üzerinden öğrencilerin çeşitli sorular hazırlaması sağlanır (E1.1, E3.8). Hazırlanan soruların göç eden insanları incitmeyecek, sevgi dolu ve vicdanlı cümlelerden oluşması gerektiği vurgulanır (D9.1). Öğrencilerden hazırlanan soruların içerikleriyle ilgili önceki bilgilerini gözden geçirmeleri ve önerilen kaynaklardan bilgi toplamaları istenir. Topladıkları bilgileri düzenlemeleri ve iş birlikli öğrenme yöntemiyle çözümlemeleri beklenir (SDB1.1, SDB1.2, SDB2.2). Bu kapsamda Takım-Oyun-Turnuva (TOT) yöntemi uygulanabilir (SDB2.1). Coğrafi sorgulama sürecinde farklı kaynaklardan faydalanmanın önemli olduğu ve kullanılan kaynaklardan elde edilen bilgilerin doğruluğunun sistematik olarak test edilmesi gerektiği vurgulanır (E1.4, E3.3, E3.5, D3.3). Göçlerin sosyal, ekonomik, doğal, siyasi nedenleri; göçlerde etkili olan itici ve çekici faktörler ile ilgili bilgiler toplanır. Toplanan bilgiler düzenlenerek çözümlenir ve ulaşılan sonuçlar paylaşılır (KB3.3, E3.7, OB1). Göçlerin etkileri incelenirken kitlesel göçler esnasında neler yapılması gerektiği ifade edilir (D5.1). Öğrenmeler, öğrenme günlüğü ile izlenebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir.

SBÇ.I.3.3

Öğrencilerin dikkatini çekmek amacıyla göçlerin sonuçlarının iki aşamada gösterildiği bir poster sunularak derse başlanır. Birinci aşamada göç veren yerlerde, ikinci aşamada göç alan yerlerde ne tür sonuçların olduğu ile ilgili görsellere yer verilir. Görseller belirlenirken göçe katılan her bir insanın değerli olduğu vurgulanır (D14.1). Öğrencilerin görselleri yorumlamaları ve görsellerde yer alan bilgiler arasında ilişki kurmaları sağlanır (OB1, OB4). Soru-cevap etkinliğiyle göçlerin sonuçları hakkında çıkarımlar yapılır (E1.1, E3.2). Söz konusu sorunlar iş birlikli öğrenme yöntemi kullanılarak incelenebilir. Bu kapsamda oluşturulan grupların göç veren ve göç alan yerlerde göçlerin sonuçlarına ilişkin çeşitli araştırma soruları hazırlamaları istenir. Bu sorular üzerinden bilgi toplanır, toplanan bilgiler sistematik şekilde düzenlenip çözümlenir (E3.7, E3.8, OB1). Çözümlenen bilgilerden sonuçlar çıkarılarak bu sonuçlar coğrafi temsil ve metinler şeklinde paylaşılır (KB3.3). Paylaşım sürecinde kullanılmak üzere her gruptan ele aldığı göçlerin sonuçlarına ilişkin bir kavram karikatürü hazırlaması istenebilir. Hazırlanan kavram karikatürlerinde göç alan yerlerde yaşayanların göç ile gelen mağdur insanların duygularını anlaması gerektiği vurgulanır (D20.2). Yapılan çalışmalar, öz değerlendirme ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilerek öğrencilere geri bildirim verilir (SDB2.2, SDB3.3, E2.2).

Performans görevi olarak öğrencilerden göçlerin olumsuz sonuçlarına karşı çözüm önerileri geliştirmeleri ve geliştirdikleri önerilerden yola çıkarak gazete haberi hazırlamaları istenebilir. Ürün, dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir.

Zenginleştirme

Öğrencilere “Büyük göç hareketleri olmasaydı günümüz dünyası nasıl olurdu?” sorusundan hareketle bir araştırma yapma ve araştırma sonuçlarını raporlayarak sunma görevi verilebilir. Bunun yanı sıra öğrencilerden büyük göç hareketlerine hangi milletlerin katıldığını belirlemeleri istenebilir. Bu konuda araştırma görevi verilebilir. Ayrıca öğrencilere göç eden insanların yeni yaşam alanlarında karşılaşmaları muhtemel olan sorunların araştırılması görevi verilebilir. Öğrencilerin söz konusu araştırma görevlerini öğrenme profillerine göre farklı yollarla sunmalarına (rol oynama, eylem planı ve medya ürünü hazırlama, görsel ve sözlü sunum vb.) imkân sağlanır.

Destekleme

Öğrencilere ilgili konuda kitap okuma veya belgesel izleme görevi verilebilir. Öğrencilerden bu süreçle ilgili geri bildirim vermeleri istenebilir.

Güncelleme tarihi: 04.09.2026