6. Öğrenme Alanı: Teknoloji Ve Sosyal Bilimler
SBAB4. Değişim ve Sürekliliği Algılama (SBAB4.3. Değişim ve Sürekliliğe Dair Kanıta Dayalı Öngörüde Bulunma) FBAB13. Bilimsel Sorgulama
KB2.9. Genelleme
E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven), E3.3. Yaratıcılık, E3.6. Analitiklik, E3.7. Sistematiklik, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D5. Duyarlılık, D11. Özgürlük
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı
SB.7.6.1. Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gelecekteki toplum hayatına etkilerine ilişkin öngörüde bulunabilme
a) Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin günümüzdeki toplumsal hayata etkilerine ilişkin kanıt, gözlem ve deneyimleri ilişkilendirir.
b) Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin toplumsal hayata etkilerine ilişkin kanıt, gözlem ve deneyimleri ilişkilendirerek geleceğe yönelik çıkarımda bulunur.
SB.7.6.2. Örnek metinler üzerinden sosyal bilimlerin çalışma alanlarına dair genelleme yapabilme
a) Örnek metinler üzerinden sosyal bilimlerin çalışma alanlarına dair bilgi toplar.
b) Örnek metinler üzerinden sosyal bilimlerin çalışma alanlarının ortak özelliklerini belirler.
c) Örnek metinler üzerinden sosyal bilimlerin çalışma alanlarının farklılıklarını belirler.
ç) Örnek metinler doğrultusunda sosyal bilimlerin çalışma alanlarına dair örüntüler üzerinden önermelerde bulunur.
SB.7.6.3. Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir probleme yönelik bilimsel sorgulama yapabilme
a) Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir problemi tanımlar.
b) Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir problemin çözümüne dair kullanabile ceği bir model geliştirir.
c) Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir problemin çözümüne yönelik araştırmayı planlar ve gerçekleştirir.
ç) Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir problemin çözümüne yönelik verileri analiz eder ve yorumlar.
d) Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir problemin çözümüne dair kanıta dayalı açıklama yapar ve probleme çözüm üretir.
e) Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir problemin çözümüne dair bilgiyi değerlendirir ve paylaşır.
Bilimsel ve Teknolojik Gelişmelerin Gelecekteki Hayata Etkisi
Sosyal Bilimlerin Çalışma Alanları
Toplumsal Hayatta Karşılaşılabilecek Problemlere Çözüm Üretme
bilimsel etik, gelecek, problem, sosyal bilimler, önerme, toplum
Bu öğrenme alanında yer alan öğrenme çıktıları; kontrol listesi, gözlem formu, anekdot kaydı, öz-akran değerlendirme formları, açık uçlu sorular içeren çalışma yaprakları, analitik dereceli puanlama anahtarı ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir.
Performans görevi: Toplumsal hayatta karşılaşılabilecek problemlerle bunların çözüm yollarına ilişkin poster hazırlamaya ve posteri sunmaya yönelik performans görevi verilebilir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin bilim, ulaşım ve bilişim teknolojileri, sosyal bilimler kavramları ile bir problemi tanımlama ve çözme konularında temel düzeyde bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir.
Önemli buluşlara ait görseller kullanılarak öğrencilerden bunları bilim insanı veya toplum ile eşleştirmeleri istenebilir. Bilişim ve ulaşım araçları konusundaki olası kavram yanılgılarını belirlemek amacıyla kavram ağı etkinliği düzenlenebilir. Farklı disiplinlerin yer aldığı bir liste üzerinden öğrencilerden sosyal bilimler kapsamında yer alan disiplinleri belirlemeleri istenebilir. Öğrencilerin problemi tanımlama ve çözme konusundaki bilgilerini değerlendirmek amacıyla açık uçlu sorular kullanılabilir.
Öğrencilere günlük hayatta hangi ulaşım ve iletişim araçlarını kullandıkları, sahip olmak istedikleri araçlar ve bu araçlara neden sahip olmak istedikleri sorulabilir. Yeni teknolojileri takip edip etmedikleri ve bunlardan hangisinin onları heyecanlandırdığı sorulup nedenlerini açıklamaları istenebilir. Öğrencilerden sınıfta bir sosyal bilimler ağacı oluşturmaları ve bu ağacın yapraklarına sosyal bilimlerin çalışma alanlarına yönelik günlük hayattan örnekler yazmaları istenebilir. Öğrencilere günlük hayatta yakın çevrelerinde tanık oldukları sorunlar ve bu sorunların neden kaynaklandığı sorulabilir.
SB.7.6.1
Yazılı ve görsel kaynaklar üzerinden bilimsel ve teknolojik gelişmelerin toplumsal hayata etkileri incelenir (OB1, OB4). Bu süreçte dijital kaynaklardan yararlanılabilir (OB2). Öğrencilerden yapmış oldukları incelemeler sonucunda elde ettikleri kanıtlar ile kendi gözlem ve deneyimlerini ilişkilendirmeleri istenir. Bunun yanı sıra Türk-İslam bilim insanlarının bilimsel ve teknolojik gelişmelere yapmış oldukları katkılara ilişkin örnekler de verilir. Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin “iletişim, eğitim, sağlık ve ulaşım” alanlarına nasıl yansıdığına ilişkin örnekler vermeleri istenir. Bu süreçte günümüzdeki bilimsel ve teknolojik gelişmelerin toplum hayatına etkilerine ilişkin tartışmalar yapılır (E3.10, SDB2.1). Tartışma sırasında çember tekniğinden yararlanılabilir. Öğrencilerin tartışma sürecinde özgürlüklerini kullanırken arkadaşlarına karşı sorumluluklarının farkında olmaları, arkadaşlarının özgürlük alanlarını ihlal etmeden nazik ve saygılı davranmaları sağlanır (D11.3).
Öğrencilerin görüşlerini açıklama ve tartışma süreçleri kontrol listesi, gözlem formu, anekdot kaydı ile değerlendirilebilir. Buna ek olarak açık uçlu sorularla oluşturulmuş çalışma yaprakları değerlendirme için kullanılabilir. Öğrencilerin farklı ülkelerdeki yeni uygulamalara yönelik gazete haberleri veya örnek olaylardan, kendi gözlem ve deneyimlerinden hareketle bilim ve teknolojinin gelecekte “iletişim, eğitim, sağlık, ulaşım” alanlarında toplumsal hayatı nasıl etkileyebileceğine dair çıkarımlarda bulunmaları sağlanır (SDB2.3). Bu süreçte fikir taraması tekniği kullanılabilir.
Öğrencilerin geleceğe yönelik yaptıkları çıkarımları akranları ile paylaşmalarını sağlamak üzere öğrenme galerisi tekniği uygulanabilir. Öğrencilerden geleceğe yönelik öngörülerini yazılı veya görsel olarak sınıf duvarına asmaları ve diğer öğrencilerin hazırladığı galerileri gezerek incelemeleri istenir (E3.3, OB1, OB4). Öğrencilere galerileri gezerken o konu hakkında kendi öngörülerini ekleyebilecekleri söylenir. Bu şekilde öngörüler geliştirilir ve zenginleştirilir. Bu etkinlik öğretmen tarafından kontrol listesi veya gözlem formu kullanılarak değerlendirilebilir. Buna ek olarak öz ve akran değerlendirme formları değerlendirme sürecinde kullanılabilir.
SB.7.6.2
Öğrencilerin örnek metinler üzerinden farklı sosyal bilim dallarına (arkeoloji, coğrafya, ekonomi, felsefe, hukuk, sosyoloji, tarih) ait tanıtıcı bilgileri toplamaları sağlanır (OB1). Bu aşamada konuşma halkası kullanılabilir (E1.5, SDB2.1). Öğrencilerin çalışma alanlarından yola çıkarak ilgili disiplini tanımlamaları sağlanır. Bu süreç kontrol listesi, gözlem formu veya anekdot kaydı ile değerlendirilebilir.
Verilen örnek metinler incelenerek öğrencilerin sosyal bilim dallarının (tarih, coğrafya, arkeoloji, hukuk, ekonomi, felsefe ve sosyoloji) ortak özelliklerini belirlemeleri istenir (E3.7, OB1). Aynı kaynaklarların incelenmesine devam edilerek sosyal bilim dallarının (arkeoloji, coğrafya, ekonomi, felsefe, hukuk, sosyoloji, tarih) farklı özelliklerini belirlemeleri istenir. Öğrencilerden belirledikleri ortak özellikleri ve farklılıkları tüm sınıfa açıklamaları istenir. Bu süreçte çember tekniği kullanılabilir. Bu aşamada öğrencilerin sosyal bilimlerin ortak ve farklı özel lerini belirlerken edindikleri bilgileri eleştirel bakış açısı ile değerlendirmeleri sağlanır (D3.3). Öğrenciler tarafından sosyal bilimlerin genel çalışma alanlarına dair önermeler yazılır. Bu süreçte servis altlığı tekniği kullanılabilir. Her gruba bir sayfa kâğıt verilerek sosyal bilimlerin genel çalışma alanlarına dair önermeler yazmaları istenir. Öğrencilerden kâğıdı, her birinin yazabileceği bir bölüm ve ortada cevaplarını özetleyebilecekleri bir yer olacak şekilde bölmeleri istenir. Öğrencilerin, servis altlığı üzerine kendi alanlarındaki konuyu veya hedef soruyu anladıklarını göstermek için bireysel olarak yazıları yazmaları veya çizimleri yapmaları sağlanır. Daha sonra yazdıklarını veya çizdiklerini diğer grup üyeleriyle paylaşmaları istenir. Öğrencilerden paylaşımda verilen bilgileri tartışarak iki veya üç ana fikir ortaya koyması istenir (KB3.2). Bu fikirler kâğıdın ortasına yazılır ve sınıfın geri kalanıyla paylaşılır. Bu süreçte ortaya çıkan fikirler tartışılır (SDB2.1, E1.4). Süreç, kontrol listesi, gözlem formu veya anekdot kaydı ile değerlendirilebilir.
SB.7.6.3
Öğrencilere toplumsal hayatta karşılaşılabilecek problemlerin neler olabileceği sorulur. Bu süreçte beyin fırtınası tekniğinden yararlanılabilir. Bu aşamada öğrencilerden arkadaşlarıyla etkili iletişim kurarak duygu ve düşüncelerini açık ve uygun bir şekilde paylaşmaları beklenir (D4.2).
Problemler belirlendikten sonra öğrenciler gruplara ayrılarak her grubun bu problemlerden birini seçip bir cümle ile ifade etmesi istenir. Bu süreçte beyin fırtınası yapılabilir. Gruplar dan beyin fırtınası tekniğiyle belirledikleri problemin çözümünde kullanılabilecek bir model geliştirmeleri istenir (SDB3.3). Bu süreçte çalışma gruplarından ilgili sorunun çözümüne yönelik model önerilerini not etmeleri istenir.
Grupların kendi aralarında sorunun çözümüne yönelik yapacakları araştırmayı planlamaları sağlanır (SDB2.1). Bu süreçte küçük grup tartışması tekniği uygulanabilir. Gruplardan bu plan dâhilinde farklı kaynakları inceleyerek veya çevrelerindeki insanlarla görüşmeler yaparak probleme ve çözüm önerilerine ilişkin veri toplamaları istenir (OB7). Bu süreçte öğretmen, öğrencilerin araştırmacı ve sorgulayıcı bir yaklaşımla doğru ve güvenilir bilgiyi ayırt etmeleri, güvenilir bilgiye ulaşma yollarını öğrenmeleri konusunda rehberlik eder (D3.3). Bu bağlamda bilimsel etiğin önemi vurgulanır. Grupların araştırmalarından elde ettikleri verileri analiz etmeleri ve yorumlamaları istenir. Bu süreçte küçük grup tartışması uygulanabilir. Gruplardan belirlenen problemin olası çözüm yollarını, avantajları ve dezavantajlarını bir diyagram üzerinde listelemeleri istenir (E3.6).
Gruplar; hazırladıkları diyagramlar üzerinden belirledikleri problemin olası çözüm yollarını, avantajları ve dezavantajlarıyla birlikte kaynaklara dayandırarak sınıfa sunarlar. Bu sunumda öğrencilerden topladıkları veriye dayalı olarak kendilerince en ideal çözüm yolunu belirlemeleri istenir. Gruplardan araştırmalarından elde ettikleri veriler doğrultusunda olası çözüm önerilerini “ekonomiklik, güvenilirlik, verimlilik, yararlılık, sürdürülebilirlik” ölçütlerinde değerlendirmeleri ve insana ve doğaya duyarlı en doğru çözüm önerisinin hangisi olduğuna karar vermeleri istenir (D5.2). Gruplardan üzerinde karar kıldıkları çözüm önerisini, gerekçeleriyle sınıfta açıklayarak diğer öğrencilerle paylaşmaları istenir. Gruplar tüm araştırma sürecini performans görevi kapsamında poster formatında raporlaştırabilir (SDB3.3). Gruplar tarafından hazırlanan posterler okulda panolara asılarak diğer öğrencilerle paylaşılır. Öğrencilerin araştırma süreçleri dereceli puanlama anahtarları ile değerlendirilebilir. Buna ek olarak süreç sonunda yapılacak sunumlar için kontrol listelerine veya derecelendirme ölçeklerine başvurulabilir.
Öğrencilerden geçmiş dönemlere ait gelecek temalı (fütüristik) film ve animasyonları inceleyerek bu filmlerde yer verilen teknolojik araç ve gereçten bugün kullanımda olanları tespit etmeleri, yıllar önce senarist ve yönetmenlerin bu durumu nasıl tahmin edebildiklerine yönelik çıkarımda bulunmaları istenebilir. Öğrencilerden kendilerini bir senaristin yerine koyarak gelecekte toplumsal hayatı etkileyen hangi teknolojik gelişmelerin olabileceğini hayal edip bununla ilgili bir çizgi film/animasyon senaryosu yazmaları istenebilir. Öğrencilerden “bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gelecekteki toplumsal hayata etkilerine ilişkin” etkileşimli sunum hazırlamaları, drama senaryoları oluşturup oynamaları, kompozisyon yazmaları istenebilir. Öğrencilerden ilgi ve yetenekleri doğrultusunda sosyal bilim dallarından bir tanesini seçip çalışma alanları ile ilgili görsel materyaller hazırlayarak okul panosunda tüm öğrencilere sergilemeleri istenebilir. Öğrencilerden okulda temsilî bir sivil toplum kuruluşu kurmaları istenerek toplumsal hayatta karşılaşılan bir probleme yönelik çözüm üretmeleri istenebilir.
Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gelecekteki toplumsal hayata etkilerine ilişkin belgesel, animasyon, video ve film gibi eğitici dijital etkinliklerle öğrenme desteklenebilir.
Öğrencilerden ilgi ve yetenekleri doğrultusunda sosyal bilim dallarından bir tanesini seçmeleri istenir. Bu bilim dallarının özelliklerini ve çalışma alanlarını gösteren grafikler, resimler, zihin haritaları gibi görseller aracılığıyla öğrenme desteklenebilir.
Öğrencilere toplumsal hayatta karşılaşılan problemlerin çözümüne yönelik videolar izletilebilir.
Güncelleme tarihi: 29.08.2026