T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Sosyal Bilgiler Dersi 7.Sınıf

1. Öğrenme Alanı: Birlikte Yaşamak

Bu öğrenme alanında öğrencilerin dâhil oldukları gruplarda etkili iletişimin önemine, özel gereksinimli bireylere fırsat eşitliği sunmak amacıyla yapılabilecek faaliyetlere ve Türk toplumunun millî meseleler karşısında göstermiş olduğu tutum ve davranışlarına ilişkin beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır.
Ders Saati
16
Alan Becerileri

SBAB5 Sosyal Katılım (KB2.8 Sorgulama) 

SBAB5 Sosyal Katılım (SBAB5.3 Fikir Üretme) 

Kavramsal Beceriler

KB2.10. Çıkarım Yapma 

Eğilimler

E1.1. Merak, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E1.5. Kendine Güvenme (Özgüven), E2.2. Sorumluluk, E2.3. Girişkenlik, E3.3. Yaratıcılık, E3.5. Açık Fikirlilik, E3.8. Soru Sorma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

D4 Dostluk, D5 Duyarlılık, D9 Merhamet, D14. Saygı, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlığı

Disiplinler Arası İlişkiler
Görsel Sanatlar, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım, Türkçe
Beceriler Arası İlişkiler
KB2.7. Karşılaştırma
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

 SB.7.1.1. Dâhil olduğu gruplarda ve sosyal hayatta etkili iletişimin önemini sorgulayabilme

a) Dâhil olduğu gruplarda ve sosyal hayatta etkili iletişimin önemi ile ilgili merak ettiği  konuları tanımlar.

b) Dâhil olduğu gruplarda ve sosyal hayatta etkili iletişimin önemi ile ilgili sorular sorar.

c) Dâhil olduğu gruplarda ve sosyal hayatta etkili iletişimin önemi ile ilgili bilgi toplar.

ç) Dâhil olduğu gruplarda ve sosyal hayatta etkili iletişimin önemi ile ilgili topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.

d)  Yapmış olduğu değerlendirmelerden hareketle olumlu iletişimin önemine yönelik  çıkarım yapar.

 

SB.7.1.2. Özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmeye yönelik fikir üretebilme

 

a) Özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmenin önemini fark eder.

b) Özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmeye yönelik benzer girişimleri  inceler.

c) Özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmeye yönelik yeni fikirler üretir.

 

SB.7.1.3. Türk toplumunun millî meseleler karşısında  gösterdiği tutum ve davranışlara  ilişkin çıkarım yapabilme 

a) Türk toplumunun millî meseleler karşısında  gösterdiği tutum ve davranışlara ilişkin varsayımlarda bulunur.

b) Türk toplumunun millî meseleler karşısında  gösterdiği tutum ve davranışlara ilişkin örnekleri listeler. 

c) Türk toplumunun millî meseleler karşısında gösterdiği tutum ve davranışları karşılaştırır.

ç) Türk toplumunun oluşabilecek farklı  millî meseleler karşısında  gösterebileceği tutum ve davranışlara ilişkin önermelerde bulunur.

d) Türk toplumunun millî meseleler karşısında  gösterdiği tutum ve davranışları top lumsal birlikteliğe etkisi açısından değerlendirir.

İçerik Çerçevesi

Gruplarda ve Sosyal Hayatta İletişimin Önemi
Özel Gereksinimli Bireyler İçin Fırsat Eşitliği
Millî Meseleler Karşısında Türk Toplumunun Tutum ve Davranışları

Anahtar Kavramlar

davranış, etkili iletişim, fırsat eşitliği, grup, iletişim, kitle iletişim, özel gereksinim, sosyal hayat, toplum, tutum

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu öğrenme alanında yer alan öğrenme çıktıları; 5N1K, balık kılçığı, gözlem formu, kontrol  listesi, anekdot kaydı, derecelendirme ölçeği, açık uçlu sorular, karşılaştırma tabloları, dereceli puanlama anahtarı ve performans görevi teknikleri kullanılarak değerlendirilebilir.

Performans görevi: Millî meseleler karşısında Türk milletinin gösterdiği tutum ve davra nışların toplumsal birlikteliğe etkisi konulu bir kompozisyon yazmaya yönelik performans  görevi verilebilir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin birlikte yaşama kültürü, temel insan hakları, eşitlik, bireylerin farklı özelliklere sahip olabileceği, millî birlik ve beraberlik konuları hakkında temel düzeyde bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilerden birlikte yaşama kültürüne etki eden unsurlara örnek vermeleri istenebilir.

Öğrencilerden temel insan haklarına örnekler vermeleri istenebilir.

Öğrencilerden eşitlik  kavramına ilişkin kavram haritası hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilere toplumun hangi durumlarda millî birlik ve beraberlik gösterdiğine ilişkin açık  uçlu sorular sorulabilir.

Köprü Kurma

 Öğrencilerden dâhil oldukları gruplarda veya sosyal hayatta karşılaştıkları iletişim problemlerine örnekler vermeleri ve bu problemlere çözüm önerileri sunmaları istenebilir.

Öğrencilerden günlük yaşamda özel gereksinimli bireylere yönelik fırsat eşitliğini sürdürmek için yapılmış çalışmalara çevresinden örnekler vermeleri istenebilir.

Öğrencilerden Türk toplumunun ortak tepki verdiği, ortak hareket ettiği veya ortak duygu  ve düşünceleri yansıttığı olaylara örnekler vermeleri istenebilir. Öğrencilerden 23 Nisan,  19 Mayıs, 30 Ağustos, 29 Ekim, 10 Kasım gibi günlerde ev, iş yeri veya kurumlara bayrak  asılmasının nedenlerini sorgulamaları istenebilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

SB.7.1.1

Yazılı ve görsel kaynaklar üzerinden grup içinde veya toplumsal hayatta olumlu ve olumsuz  iletişime ait örnekler öğrencilere sunulur (OB1, OB4). Süreç dijital kaynaklarla da desteklenebilir (OB2). Bu örnekler öğrencilerin dâhil olduğu gruplardan (aile ve okul), sosyal çevreden (sokak, trafik, alışveriş gibi) veya dijital iletişim unsurları arasından seçilir. İncelenen  kaynaklardaki iletişim örneklerinde dikkatlerini çeken ve merak ettikleri konular belirlenerek listelenir.  Listede yer alan konular ve etkili iletişimin önemi ile ilgili sorular hazırlanır (E1.1, E3.8). Bu  süreçte 5N1K tekniği kullanılabilir.

Öğrenciler tarafından kaynaklara dayanarak hazırlanan sorularla ilgili bilgiler toplanır (OB1).  Toplanan bilgiler kayıt altına alınır (OB1). Özellikle empati, sen dili, ben dili, farklılıklara saygı,  etkin dinleme ve beden dili gibi kavramlar ele alınır. Öğrencilerden bu kavramları kullanarak  iletişim durumlarını canlandırmaları, örnek olayları değerlendirmeleri istenir (D14.1). Daha  sonra günlük hayatta ve dijital ortamlarda karşılaşılan, etkili iletişime engel olan durumlar  üzerinde durulur. Bu süreçte beyin fırtınası yapılabilir. Öğrenciler iletişim problemlerinin ne denlerini belirler. Bu süreçte balık kılçığı tekniği kullanılabilir. Yapılan çalışma ile sınıf için de öğrencilerin arkadaşlarını etkin bir şekilde dinlemeleri ve onlarla etkili iletişim kurmaları  desteklenir (D4.2). Beyin fırtınası süreci gözlem formu, kontrol listesi veya anekdot kaydı  ile değerlendirilebilir. İletişime engel olan durumlarda neler yapılması gerektiğine ilişkin bir  örnek olay sunulur. Örnek olay iletişim çatışmasının başladığı noktada sonlandırılır. Bundan  sonra neler olabileceği öğrencilere sorulur (SDB2.2). Bu süreçte arkası yarın tekniği kullanılabilir. Gelen cevaplar sırasıyla tahtaya yazılarak olumlu ve olumsuz davranışlar olarak gruplanır. Söylenen davranışlara göre örnek olayın sonuçları tahmin edilir (SDB2.3). Örnek olayın  devamı öğrencilere sunulur ve öğrenci tahminleri ile karşılaştırılır. Karşılaştırma sonucunda  çatışmayı uzlaşmaya dönüştüren davranışlar kaydedilir (OB1, SDB3.2). İletişimde anlayışlı ve  barışçıl olmanın önemi üzerinde durulur. Öğrencilere, örnek olaylar ve canlandırmalar aracılığıyla sevgi ve şefkat temelli iletişim davranışlarını uygulama fırsatı sunulur (D15.1).  Dersin başında öğrencilerin hazırladığı sorular, elde edilen bilgilerden yola çıkılarak cevaplandırılır. Ailede, dâhil olabilecekleri gruplarda ve sosyal hayatta iletişimin önemi ile ilgili yazılı ve görsel kaynaklar incelenerek süreçte ulaşılan bilgilerin ve sorulara verilen cevapların  doğruluğu değerlendirilir (OB1, OB4). Burada konuya uygun dijital kaynaklardan da yararlanılabilir (OB2). 

Öğrencilerin yapmış olduğu değerlendirmelerden hareketle olumlu iletişimin önemi ile ilgili  çıkarımlar yapmaları sağlanır ve öğrencilerden bu çıkarımlarla ilgili bir şiir, slogan, özlü söz  veya hikâye yazmaları istenir (E2.3, E3.3, E3.5). Öğrenci ürünleri dereceli puanlama anahtarı  ile değerlendirilebilir.

SB.7.1.2

Öğrencilere özel gereksinimli bireylerin başarılarını ele alan yazılı ve görsel kaynaklar sunulur (OB1, OB4). Süreçte dijital kaynaklardan da yararlanılabilir (OB2). Kaynaklardaki özel  gereksinimli bireylerin başarılarına ilişkin durumlar tartışılır (SDB2.1, SDB2.2). Bu süreçte  konuşma halkası tekniği kullanılabilir. Tartışma sonunda elde edilen görüşlerden yola çıkılarak özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmenin önemi fark edilerek ortak  bir yargıya varılır (E1.4, E1.5, E2.3, E3.3). Böylece öğrencilerin kendilerini özel gereksinimli  bireylerin yerine koyarak onların duygu ve düşüncelerini algılamaları sağlanır (D14.1). Aynı  zamanda öğrencilerin insana değer vererek karşısındaki kişiyle empati kurmaları, toplumsal ilişkilerinde başkalarının duygu ve düşüncelerini anlamaya yönelik duyarlı davranmaları  beklenir (D5.2, SDB2.3). 

Özel gereksinimli bireylere yönelik fırsat eşitliğini sürdürmek için yapılmış günlük hayatta  karşılaşılan girişimlere ilişkin görseller (özel gereksinimli birey rampası, kaldırımlarda hissedilebilir kılavuz yüzey, sesli veya kabartmalı cihazlar gibi) ve devlet kurumları tarafından  yapılan proje örnekleri incelenir. İncelemelerden sonra örneklerde yer alan unsurların ne  olduğu ve amacı ile ilgili açık uçlu sorular yöneltilir. Bu çalışmaların özel gereksinimli bireyler için ne ifade ettiği sınıfta tartışılır. Öğrencilerden günlük hayatlarından ve çevrelerinden benzer örnekler vermeleri istenir. Özel gereksinimli bireylere yönelik yapılan çalışmalar üzerinden fırsat eşitliğini sürdürmenin birey ve toplum açısından önemi vurgulanır. Bu  bağlamda öğrencilerden özel gereksinimli bireylerin duygularına önem vermeleri, anlayışlı  olmaları ve destekleyici davranışlar sergilemeleri beklenir (D9.2, D15.1).

Öğrencilerden bireysel veya grup çalışması yoluyla özel gereksinimli bireylere yönelik fırsat eşitliğini sürdürmek için fikir önerileri hazırlamaları istenir (SDB2.1, SDB2.2). Bu amaç la bireylerin ihtiyaç duyduğu farklı özel gereksinim alanları belirlenir. Bu alanlara yönelik  geçmişte yapılan çalışmalar incelenir ve bu çalışmalardan yola çıkarak farklı fikirler gelişti rilir. Fikir oluşturma sürecinde beyin eseri (ürünü) tekniği kullanılabilir. Ortaya çıkan fikirler  üzerinde tüm sınıfın tartışması sağlanır (SDB2.2). En özgün öneriler belirlenir (SDB2.3).  Beyin eseri tekniğinin uygulanma süreçleri kontrol listeleri ile değerlendirilebilir. Dersin  sonunda sosyal medya panosu veya belirlenen fikirlerin uygulamaya geçirilebilmesi için  bir proje tasarısı hazırlanır (E1.4, E1.5, E2.2, E2.3, E3.3, E3.5). Hazırlanan tasarı okul mü dürlüğüne sunulur. Öğrenci ürünleri dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

SB.7.1.3

Öğrencilere Millî Mücadele, terör, darbe, afet, bilim, sanat, spor gibi konularda yaşananlara  yönelik yazılı ve görsel kaynaklardan örnekler sunulur (OB1, OB4). Süreçte dijital kaynak lardan da yararlanılabilir (OB2). Soru cevap tekniği ile bu durumlar karşısında Türk toplumunun gösterdiği tutum ve davranışlara ilişkin tahminler yapılır ve bu tahminler listelenir  (OB1). Bu çalışma ile öğrencilerin topluma karşı görevlerini yerine getirmelerine yönelik  farkındalık geliştirmeleri ve görev bilinci kazanmaları desteklenir (D16.2).  Öğrencilerden başlangıçta verilen durumlara somut örnekler vermeleri istenir. Bu ör nekler içerisinde 15 Temmuz Darbe Girişimi, Türkiye Kadın Millî Voleybol Takımı’nın dünya  şampiyonluğu, Erkek Ampute Futbol Millî Takımı’nın dünya şampiyonluğu, Mete Gazoz’un  okçulukta olimpiyat ve dünya şampiyonluğu, Sümeyye Boyacı’nın yüzmede dünya şampi yonluğu, DNA onarımı alanındaki çalışmalarıyla Nobel Kimya Ödülü alan Aziz Sancar, uza ya giden ilk Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı Alper Gezeravcı, Millî Kalkınma Projeleri (İHA,  SİHA), 6 Şubat depremi yer alabilir. Örneklerden yola çıkarak öğrencilerin millî kimliklerini  tanımaları ve milletlerine karşı vefalı olmaları desteklenir (D15.2, D19.2).

Karşılaştırma tabloları oluşturularak örneklerde verilen millî meselelere yönelik Türk  milletinin gösterdiği tutum ve davranışlar önce tarihsel olarak sonra da ortaya çıkardığı  duygular bağlamında karşılaştırılır (KB2.7, OB1, SDB3.3). Millî Mücadele Dönemi’nde Türk  milletinin millî birlik ve beraberlik ruhu ile 15 Temmuz darbe girişiminde Türk milletinin millî  birlik ve beraberlik ruhu karşılaştırılarak bu dönemdeki tutum ve davranışlardaki benzerlik  ve farklılıklar tespit edilir. Aynı karşılaştırma süreci, ortaya çıkan duygular bağlamında da  gerçekleştirilir (OB1). 

Öğrencilerden yapmış oldukları karşılaştırmalardan yola çıkarak farklı millî meseleler kar şısında Türk toplumunun göstermiş olduğu tutum ve davranışları yorumlamaları istenir  (SDB2.3). Öğrenciler gelecekte meydana gelebilecek olası millî meseleler ve bu meseleler  karşısında Türk milletinin gösterebileceği tutum ve davranışlara yönelik önermelerini sözel olarak ifade ederler (SDB2.1, SDB3.1). 

 Süreç içerisinde elde edilen bilgiler ve ortaya çıkan önermelerden yola çıkarak Türk top lumunun millî meseleler karşısında gösterdiği tutum ve davranışların toplumsal birlikteliğe etkisi konulu panel düzenlenir (SDB2.3). Panel sonucunda performans görevi olarak  öğrencilerin millî meseleler karşısında Türk milletinin gösterdiği tutum ve davranışların  toplumsal birlikteliğe etkisi konulu bir kompozisyon yazmaları ve yazdıklarını sınıfta pay laşmaları sağlanabilir (OB1, E1.4, E1.5, E2.2, E2.3, E3.3, E3.5). Değerlendirme amacıyla  derecelendirme ölçeği kullanılabilir.

Zenginleştirme

Öğrencilerin dâhil oldukları akran gruplarında arkadaşları ile iş birliği yaparak grup içinde  iletişimi güçlendirme konusunda kısa bir film çekmeleri sağlanabilir.

 Öğrencilerden yakın çevrelerinde bulunan özel gereksinimli bir bireyle bir gün geçirmeleri  ve geçirdikleri günün sonunda özel gereksinimli bireyin gün içinde karşılaştığı zorlukları  yansıtan bir rapor hazırlamaları istenebilir. Özel gereksinimli bireyler ile empati kurmaya  yönlendirecek drama, rol oynama etkinlikleri yapılabilir. Etkinlik sonunda öğrencilerden  duygu ve düşüncelerini sözlü olarak ifade etmeleri istenebilir. Özel gereksinimli bir bireyin  yerine kendini koyarak bir hafta boyunca günlük tutması istenebilir.

Öğrencilerden spor, sanat, teknoloji alanlarında Türk toplumunun aynı tutum ve davra nışları gösterdiği konuları genel ağda araştırarak bunların Türk milleti üzerindeki etkilerini  anlatan bir mektup yazmaları istenebilir.

Destekleme

Öğrenciler tarafından iletişim konusunda kavram veya zihin haritası hazırlanabilir.

Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları listelenebilir.

Öğrencilerden Türk toplumunun aynı tutum ve davranışları gösterdiği millî bir konuya örnek vermeleri istenebilir.

Güncelleme tarihi: 29.08.2026