3. Öğrenme Alanı: Ortak Mirasımız

SB.5.3.1

Verilen yazılı ve görsel kaynaklardan “Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Dünya Mirası Listesi ve Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde yer alan ögeleri dünyadan ve Türkiye’den örnekler kapsamında öğrenciler tarafından incelenir (OB1, OB4). Ayrıca dijital kaynaklar da kullanılabilir (OB2). Kaynaklardan yararlanılarak büyük grup tartışması ile ortak miras ögelerinin önemine dair öğrencilerin çıkarımda bulunmaları ve çıkarımlarını sözlü olarak ifade etmeleri sağlanır (SDB2.1). Öğrencilerden yaşadıkları ilde bulunan ve ortak miras kapsamında değerlendirilebilecek ögelerden “UNESCO Dünya Mirası Listesi”ne girmesini istedikleri ögeleri gerekçeleriyle sıralamaları istenir. Öğrencilerin çevrelerindeki ortak miras ögelerini fark etmeleri ve bu ögelerin korunmasına yönelik gerekçeler üretmeleri aşamasında ortak mirasın korunmasında duyarlı davranmaları sağlanır (D15.2, SDB3.3, OB5). Öğrencilerden yaşadıkları ildeki ortak miras ögelerinin önemine ilişkin performans görevi olarak afiş, poster veya broşür hazırlamaları istenebilir. Hazırlanan ürünler okulda sergilenir. Ürünler dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir (E2.2, E3.2, E3.3, OB4).

SB.5.3.2

 Bir tarih şeridi üzerinde MÖ, Milat, MS ve yüzyıl kavramları açıklanarak öğrencilerin bu kavramları somutlaştırması sağlanır. Göbeklitepe’ye ait arkeolojik kazı görselleri öğrencilere inceletilir. Yapılan incelemeden yola çıkarak arkeoloji, arkeolojik kazı ve höyük kavramları açıklanır. Bu süreçte Göbeklitepe’nin inanç merkezi olarak tarihteki önemi vurgulanır. Geçmişte yaşamış toplumların yaşam koşullarının anlaşılmasında arkeolojinin rolü üzerinde durularak Anadolu’daki ilk yerleşim yerlerinden Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar’da yaşamış insanların sosyal hayatlarına ilişkin yazılı ve görsel kaynaklar öğrenciler tarafından incelenir (OB1, OB4). Ayrıca dijital kaynaklar da kullanılabilir (OB2). İlk yerleşim yerleri incelenirken öğrencilerin koruma alanlarını tanımaları, bu mirasın gelecek nesillere aktarılmasının önemini kavramaları ve buna yönelik farkındalık geliştirmeleri sağlanır (D19.3, OB5, E1.1, E3.8). Yapılan incelemeler sonucunda öğrenciler Anadolu’nun ilk yerleşim yerlerinde yaşayan toplumların sosyal hayatlarını şekillendiren unsurlardan barınma, beslenme ve temel geçim faaliyetlerini belirler. Öğrenciler, kaynaklarda yer alan bilgileri dikkate alarak Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar’da yaşamış insanların sosyal hayatlarına ilişkin görüşlerini sözlü olarak ifade eder (E3.6, OB1). Öğrencilerden incelenen kaynaklardan hareketle Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar’da yaşamış toplumların yaşadıkları dönemin ve mekânın koşulları ile sosyal hayatları arasındaki ilişkiyi analiz etmeleri istenir. Analiz sonucunda bu toplumların yaşadıkları dönemin ve mekânın özelliklerini fark etmeleri ve bu özellikleri sınıflama tablosuna kaydetmeleri istenir (KB2.5).Öğrencilerden Anadolu’da kurulan ilk yerleşmelerdeki toplumların sosyal hayat unsurlarından beslenme, barınma ve temel geçim faaliyetleriyle günümüz insanlarının hayatlarındaki bu unsurları karşılaştırarak benzer ve farklı yönlerini belirlemeleri sağlanır. Elde edilen veriler karşılaştırma tablosuna işlenir (E3.2, OB7). Yapılan analiz ve karşılaştırmalardan sonra öğrencilerden Anadolu’da kurulan ilk yerleşmelerde yaşayan toplumların beslenme, barınma ve temel geçim faaliyetlerini dönemin imkân ve koşullarını dikkate alarak açıklamaları istenir. Dönemin imkân ve koşulları açıklandıktan sonra öğrencilerden Anadolu’daki ilk yerleşmelerde yaşayan toplumların beslenme, barınma ve temel geçim faaliyetlerini etkileyen olumlu ve olumsuz durumlara ilişkin görüşlerini sözlü olarak ifade etmeleri istenir (SDB3.3). Bu süreçte fikir taraması tekniği kullanılabilir. Daha sonra Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılarda yaşamış toplumların beslenme, barınma ve temel geçim faaliyetlerini etkileyen olumsuz durumlardan korunmak için neler yapmış olabileceklerine ilişkin görüşlerini ifade etmeleri istenir. Bu süreçte fikir zinciri tekniğinden yararlanılabilir. Öğrencilerden biri konuyla ilgili görüşünü bir kâğıda yazar ve kâğıdı başka bir öğrenciye verir. Kâğıdı alan öğrenci bu görüşü geliştirir veya kâğıda yeni bir görüş ekler. Bu şekilde sınıftaki öğrencilerin hepsi görüşünü yazılı olarak ifade eder. Teknik sınıf gruplara ayrılarak da uygulanabilir. Öğrenci görüşleri sınıfla paylaşılır. Öğrencilerin kendilerini Anadolu’daki yerleşim yerlerinden birinde tarihin ilgili döneminde yaşayan bir karakter (çocuk, avcı, toplayıcı, tarımla uğraşan biri vb.) olarak hayal etmeleri istenir. Bu karakterin yaşadığı dönemdeki sosyal hayatına ilişkin görüşlerini kaynaklardan edindiği bilgiler doğrultusunda sözlü olarak ifade etmeleri sağlanır (SDB3.1, OB1). Bu süreçte konuşma halkası tekniği kullanılabilir. Öğrencilerden o dönemde yaşamış olan insanlara ve yaşantılarına ilişkin görüşlerini yazılı veya görsel olarak ifade etmeleri istenir (OB4, E2.1, E3.3). Öğrencilerin hazırlayacağı yazılı veya görsel ürünler dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

SB.5.3.3

Verilen yazılı ve görsel kaynaklar üzerinden Mezopotamya ve Anadolu medeniyetleri incelenir (OB1, OB4). Ayrıca dijital kaynaklardan ve sanal müze uygulamalarından da yararlanılabilir (OB2). Öğrencilerden incelenen kaynaklardan yola çıkarak Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinden Sümer, Babil, Asur, Hitit, Lidya ve İyonların ortak mirasa katkılarını belirlemeleri istenir (E3.2, E3.6, E3.10). Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkıları bağlamında ülke varlıklarına sahip çıkmanın ve geçmişe vefa göstermenin önemi açıklanarak öğrencilerin ortak mirası koruma ve yaşatma konusunda özveriyle davranmaları sağlanır (D19.3, D15.2). Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkıları, verilen tablodaki ilgili medeniyetin olduğu bölüme yazılır. Bu süreçte “Nesi var?” tekniğinden yararlanılabilir. Doldurulan tablodan hareketle, Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarının bilim, kültür, ekonomi ve hukuk başlıkları altındaki benzerlikleri ve farklılıkları çalışma yaprağı üzerinde listelenir (OB1, SDB3.3, E2.2, E3.7). Bu süreçte beyin eseri tekniğinden yararlanılabilir. Ortaya konulan fikirlerdeki benzerlik ve farklılıklar öğrenciler tarafından değerlendirilir. Öğrencilerin bu medeniyetlerin ortak mirasa yaptığı katkılar üzerinden medeniyetlerin birbirlerinden etkilenerek geliştiği ve yayıldığına, Mezopotamya ve Anadolu coğrafyalarının medeniyetlerin beşiği olduğuna ilişkin çıkarım yapmaları sağlanır. Süreç gözlem formu veya kontrol listesi teknikleri ile takip edilebilir.

Öğrencilerden Anadolu’daki ilk yerleşim yerlerine ait ören yeri, müze ve sanal müze gezileri yaparak elde ettikleri bilgi ve deneyimlerini sınıfta paylaşmaları istenebilir. Öğrencilerden “UNESCO Kültür Mirası Listesi”nde bulunan tarihî alanlara ilişkin “Anadolu Kültür Yolu Haritası” hazırlamaları istenebilir. Bu harita ile kronolojik bir yolculuk yapılarak her durak için küçük canlandırma, şiir yazma, gibi bir eser hazırlanabilir. Her durakta farklı bir yaratıcı çalışma da yapılabilir. Haritalar tasarlandıktan sonra kronolojik sıralama ile verilen bilgilerden bir “zaman çizelgesi” oluşturulabilir. Öğrenciler tarafından ilk yerleşim yerlerinin yapı tiplerinden hareketle dönem mimarisine yönelik bir yapı modeli tasarlanabilir. Ortak mirasın korunmasının önemine ilişkin kamu spotu çekilebilir. Anadolu Medeneyetleri’nden Frigler ve Urartuların ortak mirasa katkısına ilişkin araştırma yaparak bunu bir rapora dönüştürmesi istenebilir.

Öğrencilerden ortak kültürel mirasın korunmasının önemine dair duygu ve düşüncelerini yansıtan bir metin oluşturmaları istenebilir. Anadolu’daki ilk yerleşim yerlerinden birinde yaşadığı hayal edilen bir ailenin hayatını yansıtacak bir resim çizmeleri istenebilir. Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkıda bulunan özellikleriyle ilgili kart eşleştirme oyunları oynanabilir.