1. Ünite: Şehir Ve Medeniyet

Ş.1.1

Şehir, il, ilçe, mahalle, köy ve yayla kavramlarına kısaca değinilir. Öğrencilere bir şehrin oluşumunda etkili olan  unsurları (coğrafi, tarihî, sosyal, kültürel, ekonomik, çevresel) tanıtan yazılı, görsel veya dijital kaynaklar sunulur (OB1, OB2, OB4). Sunulan kaynaklarda şehrin tarihî ve kültürel dokusunu yansıtan mekânlar kapsamın da ibadethanelerin yanı sıra tarihî mezarlıklara da yer verilir. Bu mekânların şehir hafızası, kültürel miras ve  geçmişle kurulan bağ açısından taşıdığı önem üzerinde durulur. Öğrencilerin sunulan kaynaklar yoluyla şehrin  oluşumunda etkili olan unsurları çözümlemeleri sağlanır. Bu aşamada zihin haritası tekniğinden yararlanılabilir. Öğrenciler küçük gruplara ayrılır. Gruplarda öğrencilerin şehrin oluşumunda etkili olan unsurlar üzerine görüş  alışverişinde bulunmaları, birbirlerini dinleyerek sağlıklı iletişim kurmaları ve verilen anlam çözümleme tablosu  üzerinde iş birliği içinde sınıflandırma yapmaları sağlanır (SDB2.1, SDB2.2). Hazırlanan tablolar sınıf ortamında  paylaşılır. Bu süreçte öğrencilerin ülkemizin doğal, tarihî ve kültürel mirasını tanımaları; bu mirası korumanın,  ülke varlıklarına sahip çıkmanın ve bunları gelecek nesillere aktarmanın önemi üzerine tartışmaları sağlanır  (D19.3). Sınıfın farklı köşelerine bir şehrin oluşumunda etkili olan unsurlardan “coğrafi, tarihî, sosyal, kültürel, ekonomik  ve çevresel” kavramlarının yazılı olduğu kâğıtlar asılır. Öğrencilere “Sizce bu unsurlardan hangisi şehir açsın dan daha önemlidir?” sorusuna cevap vermeleri ve bu doğrultuda ilgili kavramın yazılı olduğu köşeye gitmeleri  istenir. Her köşede öğrencilerin bu unsur ve önemine ilişkin grup içi tartışma yapmaları sağlanır. Bu aşamada  her öğrencinin farklı bir tercihte bulunabileceği, farklı düşüncelere sahip olsa da her ferdin karar alma ve fikir  belirtme hakkının bulunduğu vurgulanarak öğrencilerin birbirlerinin görüşlerine saygı duymaları desteklenir  (D8.1). Ulaştıkları sonuçları kendi ifadeleriyle sınıfla paylaşmaları istenir (SDB2.1, KB2.14).  Şehrin oluşumunda etkili olan unsurların korunması, geliştirilmesi ve güzelleştirilmesinde bireylere düşen so rumluluklar vurgulanır. Öğrencilerin, üstlendikleri görevleri doğru ve zamanında yerine getirmeleri, ortaya çıkan sonuçları sahiplenmeleri ve gerektiğinde sorumluluk almaları desteklenir (E2.2). Ayrıca öğrencilerin farklı  bakış açılarını dikkate alarak özgün fikirler ve çözüm önerileri geliştirmeleri teşvik edilir (E3.3). Bu süreçte çevreyi koruma ve güzelleştirmeye yönelik duyarlılık geliştirmelerine yönelik etkinliklere yer verilir (D5.2).  Performans görevi olarak öğrencilerden yaşadıkları şehrin oluşumunda etkili olan unsurları içeren afiş, poster  veya dijital sunu hazırlamaları istenebilir. Hazırlanan ürünler dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.  Ayrıca öğrencilerden yaptıkları performans görevine ilişkin çalışmaları öz değerlendirme formuyla değerlendirmeleri istenebilir.

Ş.1.2

Öğrenciler yazılı, görsel veya dijital kaynaklardan hareketle medeniyetlerin gelişiminde rol oynayan Medine, İs tanbul, Paris, Semerkant, Buhara, Bağdat, Şam, Pekin gibi önemli şehirlerin özelliklerine ilişkin merak ettikleri  konuları tanımlar (E1.1, OB1, OB2, OB4). Bu esnada öğrencilerin şehirlerin kültür, sanat, mimari ve medeniyete  katkılarıyla ilgili dikkatlerini çeken yönleri fark etmeleri beklenir. Medeniyete yön veren şehirlerin insanlığa hak,  eşitlik ve özgürlükler noktasında katkılarına örnekler verilir (D1.1).  Öğrencilerden medeniyete yön vermiş şehirlerden birini seçmeleri ve seçtikleri şehrin kültür, sanat, mimari  özellikleri ile medeniyete yaptığı katkılara ilişkin 5N1K tekniğini kullanarak sorular hazırlamaları istenir (E3.8).  Hazırlanan soruların sınıf içinde paylaşılması, soru cevap etkinlikleri ve tartışmalar yoluyla öğrencilerin konuya  ilişkin merak ettikleri noktaları derinleştirmeleri sağlanır. Öğrenciler ilgi alanları, tercihleri veya seçtikleri şehirler dikkate alınarak küçük gruplara ayrılır. Grupların ders  kitabı, ansiklopedi, harita, görsel materyal ve güvenilir dijital kaynaklardan yararlanarak seçtikleri şehir hakkın da bilgi toplamaları sağlanır (OB1). Bilgi toplama sürecinde öğrencilerden seçtikleri şehrin kültür, sanat veya  mimari birikimini yansıtan bir eser ya da yapı belirlemeleri istenir. Öğrencilerin belirledikleri eser veya yapıyı  biçim, renk, simetri ve özgünlük gibi estetik özellikler açısından incelemeleri; bu özelliklerin şehrin kültürel  kimliğini nasıl yansıttığını açıklamaları sağlanır (D7.1). Bu süreçte öğrencilerin Okul Dışı Öğrenme Platformu’nu  ziyaret etmeleri, “Okul Dışı Öğrenme Ortamlarını Keşfet” sayfasındaki harita üzerinden İstanbul’u seçmeleri, İs tanbul’da yer alan okul dışı öğrenme ortamlarını görüntülemeleri ve şehrin medeniyet birikimini yansıtan tarihî,  kültürel ve sanatsal mekânlara ilişkin sayfaları incelemeleri sağlanır. Bu aşamada kültürel mirasa saygı duyma nın önemine yönelik soru cevap çalışması yapılır (D14.1). Kaynaklardan elde edilen bilgiler öğrenciler tarafından sınıfta sunulur. Sunum sürecinde verilen bilgilerin grup  tartışması ve öğretmen geri bildirimleriyle doğrulanması, ardından değerlendirilmesi sağlanır (SDB2.1). Böyle ce öğrencilerin topladıkları bilgileri sorgulamaları ve anlamlandırmaları desteklenir. Grupların doğruladıkları bilgilerden hareketle elde ettikleri verileri birleştirerek şehrin medeniyet tarihindeki  önemine ilişkin çıkarımlarda bulunmaları sağlanır (SDB2.3). Öğrencilerin şehirlerin öne çıkan özellikleri ile bu  şehirlerin medeniyete olan katkıları arasında ilişki kurmaları desteklenir. Gruplardan ulaştıkları çıkarımları poster, dijital sunum, bilgi kartları veya maket hâline getirerek zamanında  ve eksiksiz sunmaları istenir (E3.3, D16.3). Hazırlanan ürünler ve gerçekleştirilen sunumlar bütüncül dereceli  puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden “2040’ta Şehrim” temasıyla şehri oluşturan unsurlarda yaşanabilecek değişimleri yorumlamaları  istenebilir. Öğrencilerin bu değişimlere yönelik özgün koruma ve geliştirme önerilerini kısa bir gelecek senaryosu veya dijital sunu biçiminde paylaşmaları sağlanabilir.

Ayrıca öğrencilerden merak ettikleri şehirlerden birini seçerek bu şehrin medeniyetler üzerindeki etkilerini,  diğer şehirlerle ortak ve farklı yönlerini ve bu etkilerin mimari, kültürel, sanatsal veya bilimsel yapılara nasıl  yansıdığını incelemeleri; ulaştıkları sonuçları bir gazete haberi biçiminde sunmaları istenebilir.

 Öğrencilere şehirler ve şehirlerin özellikleri ile ilgili “bilgi kartları” hazırlatılarak şehir-özellik eşleştirme oyunu  oynatılabilir.

Öğrencilere medeniyete yön vermiş şehirlerin kültür, sanat, mimari ve bilim alanlarındaki katkılarını tanıtan kısa  bilgi kartları verilebilir. Öğrencilerden bu kartlardan yararlanarak seçtikleri şehirle ilgili “turist rolü” üstlenmeleri  ve şehrin öne çıkan bir mekânını ya da özelliğini birkaç cümleyle tanıtmaları istenebilir.