2. Öğrenme Alanı: Yazının Geliştirilmesi
Anlatma
TAB4. Yazma (TAB4.2. İçerik Oluşturma, TAB4.4. Süreci Değerlendirme)
KB2.14. Yorumlama
E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven), E1.6. Seçicilik, E2.1. Empati, E2.2. Sorumluluk, E3.1. Muhakeme, E3.2. Odaklanma, E3.3. Yaratıcılık, E3.5. Açık Fikirlilik, E3.7. Sistematiklik
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma)
D1. Adalet, D3. Çalışkanlık, D5. Duyarlılık, D6. Dürüstlük, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık
YYB.2.2.1. Yazısını geliştirmek amacıyla yeniden yorumlayabilme
a) Yazdığı metni verilen ölçütlere göre inceler.
b) Verilen ölçütler aracılığıyla yaptığı tespitler doğrultusunda metni bağlamdan kopmadan dönüştürür.
c) Yazdığı metni veya metnin başlığını anlam bütünlüğünü koruyarak yeniden ifade eder.
YYB.2.2.2. Deneyimlerinden hareketle türe uygun özgün bir içerik oluşturabilme
a) Yazısında kullanacağı türe ilişkin ön bilgileriyle bağlantı kurar.
b) Metindeki boş bırakılan bölümleri bağlamdan hareketle tahmin eder.
c) Yazısının bölümlerini birbiriyle olan uyum ve bütünlük açısından karşılaştırır.
ç) Yazısında kullanacağı yapı unsurlarını sınıflandırır.
d) Verilen bir metni anlamını koruyarak yeniden ifade eder.
e) Belirlediği türe uygun özgün bir içerik oluşturarak tepki verir.
f) Verilen görsellerden hareketle bağlama uygun anlam oluşturur.
g) Yazdığı metni türüne, amacına ve hedef kitlesine uygun ortamda sunar.
YYB.2.2.3. Yazma sürecini değerlendirebilme
a) Yazma sürecinin aşamalarına ilişkin deneyimlerini inceleyerek kendini değerlendirir.
b) Yazma sürecine ilişkin değerlendirmelerinden hareketle sonraki yazma çalışmalarına yönelik düzenlemeler planlayarak tepki ortaya koyar.
Yazıyı Geliştirme
Türe Uygun Özgün İçerik Oluşturma
Yazma Sürecini Değerlendirme
bağlam, başlık, değerlendirme, hedef kitle, metin türü, olay örgüsü, ölçüt, özgün içerik, yeniden ifade etme, yeniden yorumlama, yapı unsurları
Bu öğrenme alanında yer alan öğrenme çıktıları; bütüncül dereceli puanlama anahtarı, gözlem formu, kontrol listesi, akran ve öz değerlendirme formları, çalışma yaprakları, performans görevi, yazma dosyası (portfolyo) ve ürün dosyası değerlendirmesi ile değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden hazırladıkları taslak metni belirlenen ölçütler doğrultusunda gözden geçirerek yeniden düzenlemeleri, seçtikleri metin türüne uygun özgün bir içerik oluşturmaları ve yazma sürecini değerlendirerek sonraki yazma çalışmalarında geliştirmeyi hedefledikleri yönleri belirlemeleri istenebilir. Performans görevi; bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi, öz değerlendirme formu gibi araçlarla değerlendirilebilir.
Öğrencilerin yazılarını belirlenen ölçütler doğrultusunda gözden geçirebildikleri, farklı metin türlerinin temel özelliklerini uygulayabildikleri, yazılarında yapı unsurlarını kullanabildikleri ve yazma deneyimlerinden hareketle özgün içerikler oluşturabildikleri, yazma süreçlerini değerlendirebildikleri kabul edilmektedir.
Öğrencilere aynı metnin taslak ve düzenlenmiş hâli verilerek metinde yapılan değişiklikleri belirlemeleri ve bu değişikliklerin metne katkısına ilişkin görüşlerini paylaşmaları istenebilir. Öğrencilere aynı konunun farklı metin türlerinde ele alındığı örnekler verilerek metinlerin tür özelliklerini, hedef kitlesini ve anlatım farklılıklarını belirlemeleri istenebilir. Öğrencilerden daha önce yazdıkları bir metni yazma sürecini dikkate alarak incelemeleri ve sonraki yazma çalışmalarında değiştirmek istedikleri yönleri belirlemeleri istenebilir.
Öğrencilere bir kitabın farklı baskılarından, bir gazete haberinin güncellenmiş sürümünden veya dijital ortamda düzenlenmiş bir metinden örnekler sunulabilir. Yazılı metinlerin yayımlanmadan önce neden yeniden gözden geçirildiği üzerine görüş alışverişi yapılabilir. Öğrencilere aynı konuya ilişkin farklı hedef kitleler (çocuklar, yetişkinler, meslek grupları vb.) için hazırlanmış metin örnekleri sunulabilir. Metin türünün, hedef kitlenin ve yazma amacının metnin dili, üslubu ve anlatımı üzerindeki etkisine ilişkin görüş alışverişi yapılabilir. Öğrencilere yazarların veya öğrencilerin yazma sürecine ilişkin notları, kontrol listeleri ya da öz değerlendirme örnekleri sunulabilir. Yazma sürecini değerlendirmenin sonraki yazma çalışmalarına sağlayabileceği katkılar üzerine görüş alışverişi yapılabilir.
YYB.2.2.1
Öğrencinin yazdığı metni verilen ölçütlere göre incelemesi beklenir. Yazısının akışını kontrol etmek amacıyla metni sesli veya sessiz bir şekilde okuması istenir (TAB2). Okuma sırasında anlatımın akışını, cümleler ve paragraflar arasındaki geçişleri, anlam bütünlüğünü ve anlatımın metnin amacıyla uyumunu gözden geçirmesi sağlanır (E3.2, E3.5). İnceleme ve okuma sırasında kendine karşı sorumluluklarını yerine getirmesi ve çalışmasını dikkatle gözden geçirmesi desteklenir (E2.2, SDB1.2, D16.1). Öğretmeninden geri bildirim alması ve geri bildirimleri ile öz değerlendirmelerini yazma sürecine aktarması beklenir. Yazısına ilişkin farklı görüşleri empatiyle değerlendirmesi, farklı bakış açılarını dikkate alarak gerekli düzenlemeleri yapması desteklenir (E2.1, D14.1). Metnini geliştirirken farklı bakış açılarını gözetmesi, empati kurarak anlatımını zenginleştirmesi ve ayrımcı ya da ötekileştirici ifadelerden kaçınması sağlanır. Öğretmeninden geri bildirim alması ve geri bildirimleri ile öz değerlendirmelerini yazma sürecine aktarması beklenir. Yazısına ilişkin farklı görüşleri saygıyla değerlendirerek gerekli düzenlemeleri yapması; akran değerlendirme sürecinde bilgi ve deneyimlerini paylaşarak arkadaşlarının yazma süreçlerini geliştirmelerine katkı sağlaması ve yapıcı öneriler sunması desteklenir (D14.1, D20.3). Aldığı dönütler doğrultusunda hangi bölümlerin korunacağına, hangilerinin geliştirileceğine ya da yeniden düzenleneceğine karar vermesi sağlanarak metnine eleştirel bir gözle yaklaşması desteklenir (E1.6, E3.5, SDB1.3). Öğrencinin verilen ölçütler aracılığıyla yaptığı tespitler doğrultusunda metni bağlamdan kopmadan dönüştürmesi, metni veya metnin başlığını anlam bütünlü ğünü koruyarak yeniden ifade etmesi sağlanır (E3.3). Metni yeniden ifade ederken ana düşünceyi, duygu ve anlam bütünlüğünü korumasına; başlığı ise metnin içeriğini doğru yansıtacak biçimde yeniden düzenlemesine dikkat çekilir (E3.1, E3.7). Bu süreç öz değerlendirme ile gerçekleştirilebilir.
YYB.2.2.2
Yazma konusuna uygun olarak Türkçe dersindeki ön bilgilerinden yararlanıp metnin türünü belirlemesi ve türe uygun özgün bir içerik oluşturarak metin yazması istenir. Yazısında kullanacağı türe ilişkin ön bilgileriyle bağlantı kurması sağlanır. Türün yapısal ve anlatımsal özelliklerini görünür kılmak amacıyla örnek metinler üzerinde kısa incelemeler yapılır. Bu süreçte olay örgüsü, kişiler, yer, zaman gibi yapı unsurlarını (olay örgüsü, kişiler, yer ve zaman) sınıflandırması istenir (E3.7). Öğrencinin yazısının bölümlerini (giriş, gelişme, sonuç veya serim, düğüm ve çözüm) birbiriyle uyum ve bütünlük açısından karşılaştırması beklenir (E3.5). Metin kurma becerisini desteklemek amacıyla bağlamı koruyarak eksik bırakılmış bölümlerin tamamlanmasına yönelik uygulamalara yer verilir. Bu doğrultuda metindeki boş bırakılan bölümleri bağlamdan hareketle tahmin etmesi sağlanır (E3.1, OB1). Tahminlerin metnin akışıyla uyumu üzerinde durularak farklı seçenekler arasında karşılaştırma yapılması sağlanır. Ardından verilen bir metni anlamını koruyarak yeniden ifade etmesi istenir. Bu süreçte metnin anlamını koruyarak kendi anlatımını kurması, anlatım tercihlerinde özenli davranması ve yazma görevini dikkatle sürdürmesi desteklenir (SDB1.2, D3.1). Bu süreç kontrol listesi ile gerçekleştirilebilir.
Özgün içerik oluşturma sürecini desteklemek amacıyla farklı uyaranlardan yararlanılır. Verilen görsellerden hareketle bağlama uygun anlam oluşturması desteklenir (E3.1, OB4). Görsellerin çağrıştırdığı duygu, düşünce, olay ve durumlar üzerine konuşularak yazılacak içeriğe yönelik zihinsel hazırlık yapması sağlanır. Bu hazırlığın ardından belirlediği türe uygun özgün bir içerik oluşturarak tepki vermesi beklenir (E1.5, E3.3, KB2.9). İçeriğini oluştururken farklı kişi ve grupların duygu, düşünce ve bakış açılarını dikkate alması, empati kurarak anlatımını zenginleştirmesi, farklı ifade imkânlarını değerlendirmesi, kendi bakış açısını yansıtması ve yazısına özgünlük katması için yönlendirmelerde bulunulur (E2.1). Yazısında kendisine ve başkalarına ait düşünceleri doğru ve güvenilir biçimde kullanmasına, yararlandığı kaynakları uygun şekilde göstermesine ve yazı etiği ilkelerine uymasına özen göstermesi desteklenir (E3.3, D6.2). İçeriğini oluştururken farklı kişi ve grupların bakış açılarını dikkate alması; kişi, olay ve durumları adalet ve duyarlılık değerleri çerçevesinde değerlendirerek hak temelli ve toplumsal duyarlılığı gözeten özgün içerikler oluşturması desteklenir (D1.1, D5.1). Yazdığı metni türüne, amacına ve hedef kitlesine uygun bir ortamda paylaşmasının metnin etkisini nasıl değiştireceği üzerinde durulur. Paylaşım sürecinde farklı görüşlere saygı göstermesi, bilgi ve deneyimlerini paylaşarak arkadaşlarının yazma süreçlerini geliştirmelerine katkı sağlaması teşvik edilir (E1.6, E3.1, D14.1, D20.3).
YYB.2.2.3
Öğrenciden yazma sürecinin tüm aşamalarına ilişkin deneyimlerini inceleyerek kendini değerlendirmesi beklenir. Bu değerlendirme sürecinde hazırlık, planlama, taslak oluşturma, geliştirme ve düzenleme aşamalarında izlediği yolu gözden geçirmesi; yazma sürecindeki tercihleri ile ortaya koyduğu ürün arasındaki ilişkiyi fark etmesi sağlanır (E3.1, SDB1.3). Öğrenciden yazısını şekil (okunaklılık ve sayfa düzeni) ve içerik (yazı planı, içerik oluşturma süreci, kuralları uygulama) bakımından inceleyerek yazma deneyimini gözden geçirmesi, deneyimine dair çıkarım yapması ve ulaşılan çıkarımları değerlendirmesi beklenir. Sürece ilişkin gözlemlerinden hareketle güçlü ve geliştirilmesi gereken yönleri arasında ilişki kurması, bunlara yönelik mantıklı sonuçlara ulaşması, ihtiyaçlarına uygun hedefler belirlemesi ve motivasyonunu gözden geçirmesi sağlanır (E3.1, SDB1.2). Performans görevi olarak öğrencilerden hazırladıkları taslak metni belirlenen ölçütler doğrultusunda gözden geçirerek yeniden düzenlemeleri, seçtikleri metin türüne uygun özgün bir içerik oluşturmaları ve yazma sürecini değerlendirerek sonraki yazma çalışmalarında geliştirmeyi hedefledikleri yönleri belirlemeleri istenebilir. Performans görevi; bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi, öz değerlendirme formu gibi araçlarla değerlendirilebilir.
Öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri, ilgi alanları ve öğrenme profilleri doğrultusunda hazırladıkları yazıları farklı ölçütlere göre yeniden düzenlemeleri, aynı içeriği farklı metin türlerine veya farklı hedef kitlelere uygun biçimde yeniden oluşturmaları sağlanabilir. Öğrencilerden yazma tercihlerini gerekçelendirmeleri, farklı düzenleme seçeneklerini karşılaştırmaları, akran geri bildirimlerini değerlendirerek metinlerini yeniden yapılandırmaları ve geliştirme sürecine ilişkin çıkarımlarda bulunmaları istenebilir.
Öğrenme sürecinde daha fazla desteğe ihtiyaç duyan öğrenciler için metinlerini geliştirmelerini destekleyecek ölçüt listeleri, örnek revizyon çalışmaları, yapılandırılmış düzenleme etkinlikleri ve tür özelliklerini gösteren örnek metinlerden yararlanılabilir. Yeniden ifade etme, metni tamamlama, metnin yapı unsurlarını belirleme ve metni aşamalı olarak geliştirmeye yönelik uygulamalar; yönlendirici sorular, kontrol listeleri, öğretmen rehberliği ve akran desteğiyle desteklenebilir.
Güncelleme tarihi: 24.08.2026