1. Öğrenme Alanı: Yazının Planlanması

YYB.1.1.1

Yazma ortamı ve araç gerecine yönelik tercihlerini belirlemesi istenir. Yazacağı ortamı  yazmaya uygun hâle getirmesi, amacına ve metin türüne uygun araç gereci seçmesi sağlanır. Yazma ortamını düzenlerken dikkatini yazma sürecine verebileceği, ihtiyaç duyduğu araç gerece kolayca ulaşabileceği ve yazma amacına uygun bir çalışma düzeni oluşturabileceği bir ortam tasarlaması desteklenir (E3.2, E3.7, SDB1.2). Bu süreçte yazma ortamını belirlemesi için “Okul Dışı Öğrenme Platformu”na (okuldisiogrenme.eba.gov.tr) yönlendirilmesi sağlanabilir. Öğrencinin yazmaya başlamadan önce yapacağı hazırlıkları arkadaşlarıyla paylaşması sağlanabilir. (TAB3). Yazmaya hazırlık ile ilgili etkinliklere katılarak yazma süreciyle olan ilişkisini sürdürmesi desteklenir (E2.2). Yazma öncesinde yapılacak kısa hazırlık uygulamalarıyla konuya odaklanması, yazma sürecine zihinsel olarak hazırlanması ve yazma görevine karşı sorumluluk bilinci geliştirmesi desteklenir (E2.2, E3.2, D16.3). Yazma sürecine ilişkin görevlerini planlı ve düzenli bir şekilde yürütmesi desteklenir (SDB1.2,  D3.2). Bu süreç kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

YYB.1.1.2

Konuya ilişkin okuduğu içeriklerden elde ettiği bilgileri değerlendirerek yazısına aktarabilmesi sağlanır (TAB2). Bu süreçte farklı içeriklerden edindiği bilgi, izlenim ve düşünceler arasından yazma amacına hizmet edecek olanları seçmesi ve yazısında kullanacağı içeriği bu doğrultuda belirlemesi desteklenir (E1.6, E3.1, OB1). Yazma amacına yönelik temel unsurları belirlemesi istenir. Bu süreçte öğrencinin yazıyı hangi amaçla (bilgilendirme, duygu ve düşüncelerini paylaşma, ikna etme, eğlendirme vb.), kime yönelik (hedef kitle), hangi metin türünde ve nasıl bir üslupla yazacağını belirlemesi sağlanır. Yazısını planlarken hedef kitlenin ilgi, ihtiyaç ve bakış  açısını dikkate alması, okurla empati kurarak yazma amacını belirlemesi desteklenir (E2.1). Belirlediği bu unsurlar arasındaki ilişkiyi değerlendirerek yazısının amacına uygun içerik, üslup ve yapı oluşturması desteklenir (E3.1, E3.10, SDB1.2). Bu süreç ürün dosyası ile değerlendirilebilir.

YYB.1.1.3 

Yazacağı konu seçimine ilişkin ön bilgilerine dayanarak varsayımda bulunması istenir  (E1.6, E3.7, SDB1.1). Konuya ilişkin çağrışımlarını, önceki bilgi ve deneyimlerini gözden geçirerek yazının yönünü belirleyecek ilk fikirleri ortaya koyması desteklenir (E3.1, SDB1.1). Yazı planını oluşturan unsurların (konu, metin türü, anahtar sözcük, ana fikir/ana duygu ve başlık) örüntülerini listelemesi beklenir. Bu unsurlar arasındaki ilişkileri fark etmesi ve her  bir unsurun yazının bütününe nasıl katkı sunduğunu değerlendirmesi sağlanır (E3.1, E3.7). Gerektiğinde ders materyali üzerinden veya öğretmen tarafından verilen yazı planını oluşturan unsurlarla (konu, metin türü, anahtar sözcük, ana fikir/ana duygu ve başlık) yazma sürecini yönetmesi beklenir. Yazı planında oluşturduğu unsurların birbirleriyle olan uyumunu karşılaştırması, bu unsurlardan herhangi birine yönelik alternatif önerilerde bulunması beklenir. Farklı başlık, anahtar sözcük ya da ana fikir önerileri üzerinde durularak yazı planının farklı biçimlerde nasıl geliştirilebileceği üzerine düşünmesi sağlanır (E3.3, E3.10). Farklı önerileri değerlendirirken olay ve  durumlara çok yönlü bakması desteklenir (E3.10, D14.1). Yaptığı önerilerin ardından yazı planına yönelik süreci değerlendirmesi istenir. Bu değerlendirme sırasında planın yazma amacına, konuya ve seçilen türe uygunluğu üzerinde durularak sonraki aşamaya daha bilinçli biçimde geçmesi desteklenir (E3.1, SDB1.3). Bu süreç öz değerlendirme ile gerçekleştirilebilir.

YYB.1.1.4 

Yazısına ilişkin şemayı genel hatlarıyla belirlemesi, yazısının bölümlerini (giriş, gelişme ve sonuç/serim, düğüm ve çözüm) yazacağı metinle ilişkilendirmesi ve yazısının bölümleri ile her bölüme ayıracağı süre planlamasını uyumlu bir şekilde ortaya koyması istenir. Yazının giriş,  gelişme ve sonuç ya da serim, düğüm ve çözüm bölümlerini metnin akışıyla ilişkilendirerek  her bölümün işlevi üzerinde durması sağlanır. Böylece yazının bütününü oluşturan bölümlerin sıralanışı ile bu bölümlere ayrılacak zaman arasında dengeli bir plan kurması desteklenir  (E3.1, E3.7, SDB1.2). Hazırladığı planı uygulaması ve gerektiğinde yeniden düzenlemesi desteklenir (E3.7, SDB1.2, D3.2). Bu süreç öz değerlendirme ile gerçekleştirilebilir.

YYB.1.1.5

Hazırlık aşamasını göz önünde bulundurarak taslağını mantıksal ilişkiler içerisinde oluşturması beklenir. Taslağını oluştururken belirlediği konu, ana fikir/ana duygu, metin türü  ve anahtar sözcükler arasındaki ilişkiyi dikkate alarak yazının akışını planlaması desteklenir (E3.1, E3.7, SDB1.2). Yazısını hazırlık aşamasını göz önünde bulundurarak ön bilgilerin den hareketle incelemesi ve uyumlu bir bütün oluşturması sağlanır. Bu süreçte yazısının bölümleri arasında anlam ve yapı bakımından tutarlılık kurması, yazının bütününde anlatım birliğini koruması ve gerekli gördüğü yerlerde düzenlemeler yapması teşvik edilir. Metni  oluştururken farklı kişi ve grupların duygu, düşünce ve bakış açılarını dikkate alması; temel hak ve hürriyetlere saygılı bir anlatım benimsemesi sağlanır. (E3.10, SDB1.3, KB2.9). Yazısını geliştirme sürecinde karşılaştığı güçlükler karşısında çabasını sürdürmesi desteklenir  (D3.1). Bu süreç öz değerlendirme ile gerçekleştirilebilir.

YYB.1.1.6 

Yazısında dil yapılarını uygulaması istenir. Bu uygulamayı yaparken anlaşılır ve etkili bir dil  kullanması beklenir. Dil yapılarını; seçtiği metin türüne, anlatım amacına ve bağlama uygun biçimde kullanması istenir. Böylece cümlelerini anlam akışını destekleyecek bir düzen içinde kurması sağlanır (E3.1, E3.7). Yazısında yazım ve noktalama kurallarını uygulaması, Türkçeyi doğru, özenli ve etkili kullanmasına dikkat çekilir (D19.2). Yazısının sayfa düzeni ve okunaklılığına (eğim, boşluk, ebat, biçim ve çizgi takibi) ilişkin plan hazırlaması; bu plan doğrultusunda yazısını okunaklı ve sayfa düzenine uygun biçimde oluşturması sağlanır. Yazısında okunaklılığa ve sayfa düzenine dikkat ederek estetik unsurları fark etmesi  ve görsel düzen oluşturmaya yönelik duyarlılık geliştirmesi sağlanır (E3.2, SDB1.2, D7.1).  Oluşturduğu yazıda bağlama uygun bağdaşıklık ögelerini kullanması sağlanır (E3.7). Bağ daşıklık ögelerinin metnin anlam akışını destekleyen işlevi üzerinde durularak cümleler ve  paragraflar arasında uygun geçişler kurması desteklenir (E3.1, E3.10). Yazısında bağla ma uygun söz varlığını kullanması, tanımlama, örnekleme, karşılaştırma, benzetme, ta nık gösterme, sayısal verilerden yararlanma gibi düşünceyi geliştirme yollarını kullanması  sağlanır. Bilgi ve düşüncelerini gerekçelendirerek ifade etmesi desteklenir (E1.6, SDB3.1,  D3.3). Kullanacağı söz varlığını yazma amacı, konu ve hedef kitle doğrultusunda seçmesi; düşünceyi geliştirme yollarını ise yazının anlamını güçlendirecek biçimde kullanması için yönlendirmelerde bulunulur (E1.6, E3.1, OB1). Yazısındaki iletileri açık ve örtük biçimde ifade etmesi sağlanır. Açık ve örtük iletiler arasındaki fark üzerinde durularak anlatmak  istediklerini doğrudan ya da sezdirerek ifade etmesinin metnin anlamını nasıl etkilediğini fark etmesi sağlanır (E3.1, E3.3). Performans görevi olarak öğrencilerden belirledikleri bir konu doğrultusunda yazma amaçlarını belirlemeleri, yazı planı ve zaman planı oluşturmaları, hazırladıkları plana uygun bir metin yazmaları ve yazılarını yazım kuralları açısından gözden geçirerek son hâline getirmeleri istenebilir.  Performans görevi; dersin ölçme ve değerlendirme yaklaşımına uygun olarak bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi ve öz değerlendirme formu aracılığıyla değerlendirilebilir.

Öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri, ilgi alanları ve öğrenme profilleri doğrultusunda yazma sürecini derinleştirecek uygulamalara yer verilebilir. Bu kapsamda öğrencilerden aynı konuya farklı hedef kitlelere yönelik yazı planları hazırlamaları, farklı metin türleri için alternatif planlar oluşturmaları, yazı planlarını dijital araçlarla geliştirmeleri, birden fazla taslağı karşılaştırarak en uygun planı gerekçelendirmeleri ve farklı bakış açılarıyla yeniden yapılandırmaları istenebilir. İleri düzey öğrenciler, özgün yazma stratejileri geliştirerek planlama süreçlerini akranlarıyla paylaşabilir veya ortak yazma platformlarında rehberlik üstlenebilir.

Öğrenme sürecinde daha fazla desteğe ihtiyaç duyan öğrenciler için yazma planını oluşturmaya yönelik yapılandırılmış uygulamalara yer verilebilir. Bu kapsamda örnek yazı planları, eksik bırakılmış plan şablonları, görsel destekli çalışma kâğıtları, aşamalı yönergeler ve kontrol listeleri kullanılabilir. Yazma amacı belirleme, metni planlama ve yazım kurallarını uygulama süreçlerinde yönlendirici sorular, örnek metinler, grafik düzenleyiciler, akran desteği ve öğretmen geri bildirimiyle öğrencilerin yazma süreci desteklenebilir.