3. Tema: Farklı Dünyalar

Temanın başlangıcında ön değerlendirmeye yönelik çalışma yapılır. Metin işleme sürecinde metnin içeriğine yönelik hazırlık çalışmaları (soru-cevap, ön araştırma vb.) yapılarak öğrencilerin ön bilgilerinden yararlanmaları, motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. İlgili öğrenme çıktısına yönelik etkinlik yapılırken strateji, yöntem ve teknik, derin anlam, hikâye unsurları, metnin bölümleri, düşünceyi geliştirme yolları, çoklu ortam ögeleri, yaratıcı konuşma, yaratıcı yazma, soru sorma, değerlendirmesini sözlü olarak ifade etme, bağlantı ifadeleri anahtar kavramları ile dil yapıları ve söz varlığı kavramlarına yönelik tanımlayıcı nitelikte, bu kavramların bileşenlerini, özelliklerini vb. belirten kısa bilgilere ve/ veya uyarılara yer verilir.

Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okudukları metinde geçen anlamını bilmedikleri söz varlığı unsurlarının anlamlarını tahmin edebilmelerine (T.D.6.4., T.O.6.5.) yönelik çalışmalar yapılır. Dinlediklerinin/izlediklerinin ve okudukları metnin yüzey anlamını belirleyebilmelerini (T.D.6.5., T.O.6.6.) sağlayacak çalışmalara yer verilir. Okumada materyal seçimini yönetebilme (T.O.6.1.) ve basit çıkarımlar yoluyla dinlediklerinin/izlediklerinin derin anlamını belirleyebilme (T.D.6.6.) çalışmaları yapılır.

Öğrencilerin okudukları metindeki unsurları sınıflandırabilmelerine (T.O.6.11.), öyküleyici metinde hikâye unsurlarını ve metnin bölümlerini belirlemelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.O.6.13., T.O.6.16.). Bilgilendirici metinde düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeye (T.O.6.18.) ve çoklu ortam ögelerine yönelik çözümleme yapabilmelerine (T.D.6.18.) yönelik çalışmalar yapılır. Dinlediklerinden/izlediklerinden ve okudukları metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilmeleri sağlanır (T.D.6.17., T.O.6.20.). Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirebilme (T.D.6.20.) ve dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme (T.D.6.23.) çalışmaları yapılır.

Öğrencilerin konuşmada yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilmelerine (T.K.6.2.), yaratıcı konuşma yapabilmelerine (T.K.6.6.) ve iletişimi sürdürmek amacıyla soru sorabilmelerine (T.K.6.4.) yönelik çalışmalar yapılır. Konuşmalarını düşünceyi geliştirme yollarını kullanarak yapılandırabilmeleri sağlanır (T.K.6.19.). Değerlendirmelerini sözlü olarak ifade edebilmelerine (T.K.6.15.) ve konuşma sürecini değerlendirebilmelerine (T.K.6.24.) yönelik çalışmalar yapılır.Yazma sürecinde ise öğrencilerin yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilmelerine (T.Y.6.3.), çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturabilmelerine (T.Y.6.4.) ve yaratıcı yazı yazabilmelerine (T.Y.6.5.) yönelik etkinlikler yapılır. Yazılarında sınıflandırma yapabilmeleri (T.Y.6.8.), yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilmeleri sağlanır (T.Y.6.15.).

Öğrencilerin Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullandığı cümleler kurmaları (atasözü ve deyimleri yanlış anlamda kullanmamaları) sağlanır (T.Y.6.15.).

Yazım kurallarını [bitişik ve ayrı yazılan dil yapılarıyla (dA/-DA, ki/-ki, mI) ilgili kurallar] uygulamayla ilgili çalışmalar yapılır. Noktalama işaretleriyle ilgili kuralları (iki noktanın kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konma, edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadeyi belirtme, kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümleyi belirtme, karşılıklı konuşmalarda konuşan kişiyi belirten sözleri ayırma) uygulamaya yönelik çalışmalar yapılır (T.Y.6.18.).

Öğrencilerin konuşma ve yazılarında uygun bağlantı ifadelerinden; sınırlandırma ifade edenlerden (sadece, tek, yalnız, yalnızca, artık, ancak, bir, bir tek vb.) ve şart ifade edenlerden (eğer, şayet, aksi takdirde, ama, ise, mI, sonra, yeter ki, yoksa vb.) yararlanmaları sağlanır (T.K.6.22., T.Y.6.17.). Öğrencilerin yapım eklerinin işlevlerini ayırt etmeleri, ekler ezberletilmeden kelime türetmenin mantığını kavramaları sağlanır (DYS.DO.6.3.).

Öğrencilerin sınıflandırma ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-A göre, -A bakımından; sınıflandırmak, kategorize etmek, tasnif etmek, ayırmak, ayrılmak, tür, çeşit, sınıf, kategori, grup, dâhil, hariç vb.) belirlemeleri, işlevlerine uygun kullanmaları sağlanır (DYS.DO.6.9.; DYS.KY.6.5.).

Tema sürecinde öğrenme çıktılarına yönelik yapılacak çalışmalarda kavramsal becerilerden Gözlemleme (KB2.2.), Genelleme (KB2.9.), Yapılandırma (KB2.13.), Sentezleme (KB2.20.); eğilimlerden Merak (E1.1.), Empati (E2.1.), Açık Fikirlilik (E3.5.); sosyal-duygusal öğrenme becerilerinden İletişim (SDB2.1.), Sosyal Farkındalık (SDB2.3.), Uyum (SDB3.1.), Esneklik (SDB3.2.); değerlerden Farklı Kültürlerle Bağ Kurmak (D4.5.), Nezaketli Olmak (D14.1.), Anlayışlı ve Barışçıl Olmak (D15.1.), Gönüllü Olmak (D20.4.); okuryazarlık becerilerinden Kültür Okuryazarlığı (OB5.), Sanat Okuryazarlığı (OB9.) uygun bir şekilde işe koşulur.

Atölye Çalışmaları

Dinleme/İzleme Atölyesi

Belirlenen dinleme/izleme materyalinin öğrenciler tarafından dinlenmesi/izlenmesi ve çözümlenmesi sürdürülerek sonlandırılır.

Okuma Atölyesi

Belirlenen iki kitabın öğrenciler tarafından okunması ve birinin sınıf içerisinde çözümlenmesi sürdürülerek tamamlanır. Diğer kitaba yönelik çözümleme rapor hâlinde sunulur.

Üretim Atölyesi

Üretim atölyesi uygulama esasları doğrultusunda öğrencilerin tema içeriği ile temadaki öğrenme çıktılarına uygun ürünler (ses kaydı, konuşma metni, sunum videosu; afiş, kolaj, sınıf panosu, dijital albüm vb.) hazırlamaları sağlanır. Bu etkinlikler, öğrencilerin yaratıcılığını ve özgün düşünme becerilerini destekleyecek nitelikte olmalıdır.

Farklı kültürlerin kıyafetlerinin araştırılması, bu araştırma neticesinde her kültürden bir parça taşıyabilecek şekilde dijital ortamda ya da görsellerin çıktılarının alınarak kesilip birleştirilmesiyle yeni bir kıyafet tasarlanması, bu kıyafeti giydiği düşünülen bir kahramanın dilinden kıyafetindeki parçaların hangi kültürlerden geldiğini ve motiflerinin -varsa- anlamlarını da içerecek şekilde “çok kültürlülük” ile ilgili bir metin yazılması, metin ve tasarımın sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenebilir. Farklı kültürlerin mimari yapılarının birbirlerinden ne gibi farklılıklar taşıdığının ve bu farklılıkların coğrafya, iklim, ham madde vb. unsurlardan ne şekilde etkilendiğinin araştırılması ve araştırma sonuçlarının sınıf ortamında ya da uygun dijital ortamda paylaşılması istenebilir. Farklı kültürlerin yemeklerinin, misafirperverlik, kutlama vb. kültüre özgü uygulamalarının araştırılması; bunların birbirleriyle benzerlik ve farklılıklarını vurgulayacak şekilde karşılaştırmalı bir sunu hazırlanması ve bu sununun sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenebilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metni yansıtan ve metnin anlaşılmasını sağlayacak kelimeler listelenebilir ve bu kelimelerin bağlamdaki anlamları görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilebilir. Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulabilir. Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “farklı kültürlere ait örnekler” görsel, işitsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılabilir. Öğrenme çıktılarına ilişkin yazma çalışmalarında öğrenciye model olunabilir. Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülebilir.