3. Öğrenme Alanı: Güvenli Ev, Düzenli Yaşam

TYB.2.3.1

Öğrencilerden bir gün içinde zaman ayırdıkları etkinlikleri (ders çalışma, kitap okuma, spor  yapma, dijital içerik izleme, dinlenme, sosyal etkinlikler vb.) düşünmeleri ve bunları kısa  notlar hâlinde yazmaları istenir. “Gün içinde zamanını en çok hangi etkinlikler alıyor?”, “Han gi etkinliklerde planlama yapmakta zorlanıyorsun?”, “Zamanını daha düzenli kullanmak için  nasıl bir desteğe ihtiyaç duyabilirsin?” gibi sorular sorularak öğrencilerin zaman yönetimi  ihtiyaçlarını fark etmeleri sağlanır. Ardından dijital takvim, görev listesi, hatırlatıcı, zamanlayıcı gibi farklı dijital araçların temel işlevleri incelenir, öğrencilerden hangi aracın hangi  amaç için daha uygun olduğunu belirlemeleri istenir (E1.6, OB2). Bu aşamada bilişim teknolojileri ve yazılım dersinin günlük yaşamda kullanılan bilişim teknolojilerini sınıflandırabilme  öğrenme çıktısıyla ilişki kurulur.  Araçların işlevlerini karşılaştırmaları ve öğrencilerin amaca uygun seçim yapmaları sağlanır (KB2.7). Öğrenciler seçtikleri dijital aracı kullanarak bir günlük ya da haftalık plan oluşturur. Öğren cilere “Bu araçta hangi etkinliklerini planlayacaksın?”, “Hatırlatıcı ya da zaman sınırı nasıl  oluşturulur?”, “Öncelik verdiğin etkinlikleri nasıl ayırabilirsin?” gibi sorular sorularak öğrencilerin seçtikleri araç ve teknolojiyi kendi ihtiyaçlarına göre kullanmaları sağlanır (E3.7).  Planlama sürecinde öğrenciler görevlerini öncelik, süre ve tekrar durumuna göre düzenler. Dijital planlama araçlarının görev takibi, hatırlatma ve zaman düzenleme işlevlerine  ilişkin kısa bilgiler verilir. Öğrenciler, oluşturdukları planı ve kullandıkları dijital aracı tekrar inceleyerek değerlendirme yapar. Öğrencilere “Seçtiğin araç amacına hizmet etti mi?”, “Kullanımı kolay mıydı?”,  “Zamanını daha düzenli kullanmana katkıda bulundu mu?” gibi sorular sorularak öğrencile rin kullandıkları araç ve teknolojilerin uygunluğunu değerlendirmeleri sağlanır (E3.9). Öğ renciler güçlü ve geliştirilmesi gereken yönleri kısa notlar hâlinde yazar, gerekirse farklı bir  dijital aracın daha uygun olup olmayacağını tartışır (SDB2.1). Ardından kendi zaman yöne timlerinde kullanmaya devam etmek istedikleri dijital aracı seçmeleri istenir. Zamanı ve  dijital araçları amaca uygun kullanmaları, kaynakları bilinçli ve verimli kullanma davranışları  desteklenir (D17.1). Süreç, öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

TYB.2.3.2

Öğrencilere aile yaşamında karşılaşılabilecek iletişim durumlarını içeren kısa diyalog me tinleri sunulur. Metinlerde birlikte karar alma, sorumluluk paylaşma, destekleyici iletişim,  kurallara uyma, eleştiri biçimleri ve günlük görev paylaşımı gibi durumlara yer verilir. Öğrencilere “Bu konuşmada hangi davranış dikkat çekiyor?”, “Burada destekleyici ya da zorlayıcı olan tutum hangisi?”, “Aile üyeleri birbirleriyle nasıl iletişim kuruyor?” gibi sorular sorularak öğrencilerin metinlerde yer alan tutum ve davranışları belirlemeleri ve bunları not  etmeleri istenir (E1.6). Ardından öğrencilerden belirledikleri tutum ve davranışlardan birini  seçerek bu davranışın aile içi iletişimi ve günlük yaşamı nasıl etkileyebileceğini iki cümley le açıklamaları istenir. Arkadaşlarının açıklamalarını dinlerken söz kesmeden dinlemeleri,  farklı düşüncelere söz hakkı tanımaları ve iletişimde nezaket kurallarına dikkat etmeleri beklenir (D14.1). Öğrenciler belirledikleri aile içi tutum ve davranışları yeniden inceleyerek  bu davranışların günlük yaşam üzerindeki olası etkilerini ilişkilendirir. Öğrencilere “Bu davranış evdeki iletişimi nasıl etkileyebilir?”, “Bu tutum bireyin sorumluluk alma davranışını nasıl etkileyebilir?”, “Bu iletişim biçimi günlük kararları nasıl değiştirebilir?” gibi sorular sorularak öğrencilerin davranışlarla sonuçlar arasında bağlantı kurmaları istenir (E3.7). Ardından  sınıf ortamında “İletişim”, “Sorumluluk”, “Duygusal Destek” ve “Günlük Düzen” başlıkları için  farklı alanlar oluşturulur. Öğrenciler seçtikleri tutum ve davranışın günlük yaşamda en çok  hangi alanı etkilediğini düşünerek ilgili alana yönelir ve seçim gerekçelerini açıklar. Farklı  gerekçeleri dinleyerek kendi ilişkilendirmelerini yeniden gözden geçirir (SDB2.1, SDB3.3).  Ortak yaşamı kolaylaştıran davranışları fark etmeleri, aile içinde iş birliği gerektiren durumlarda sorumluluk paylaşımına katkı sunmaları ve gerektiğinde destek vermeleri beklenir (D2.1). Bu aşamada köşelenme tekniğinden faydalanılabilir. Süreç dereceli puanlama  anahtarı ile değerlendirilebilir.

TYB.2.3.3

Sınıf ortamına günlük yaşamda karşılaşılabilecek basit onarım gerektiren materyaller getirilir. Materyaller arasında kopan düğmeli bir kumaş parçası, ayrılan kitap kapağı, gevşeyen  kalemlik fermuarı, açılan kutu köşesi gibi örnekler yer alabilir. Öğrencilerden materyalle ri incelemeleri ve “Burada hangi sorun var?”, “Bu durumda hangi işlem yapılabilir?”, “Han  gi araçlara ihtiyaç duyulabilir?” gibi sorular üzerinde düşünmeleri istenir (E1.6). Ardından  öğrenciler seçtikleri bir materyalde ilk yapılması gereken işlemi sözlü olarak ifade ederek  basit onarım süreçlerine ilişkin hareket becerilerini algılar (D16.1). Öğretmen ya da öğrenci tarafından seçilen bir onarım örneği üzerinden işlem basamakları  uygulanarak gösterilir. Öğrencilerden kullanılan araçları, el hareketlerini ve işlem sırasını  dikkatle izlemeleri istenir. Öğrencilere “İlk hangi adım uygulanıyor?”, “Araç nasıl tutuluyor?”,  “Hareketlerin sırası neden önemli?” gibi sorular sorularak hareket becerilerinin basamak larını göstermeleri sağlanır (E3.7). Ardından öğrenciler aynı hareket basamaklarını güvenli  kullanım kurallarına dikkat ederek uygulamalı olarak gösterir. Basamakları acele etmeden,  dikkatli ve sıralı biçimde uygulamaları beklenir (D12.1). Bu süreçte gösterip yaptırma tekni ğinden faydalanılabilir. Öğrenciler öğrendikleri basit onarım hareket becerilerini farklı materyaller üzerinde uygular. Bu kapsamda öğrencilere performans görevi olarak sökük onarma, kopan düğmeyi  dikme, yırtılan bir kumaşı yamama ya da karton, kitap kapağı ve okul eşyaları üzerinde basit  onarımlar yapmaya yönelik pratik bir çalışma verilebilir. Uygulama sürecinde öğrencilere  “Bu durumda hangi hareketi değiştirmelisin?”, “Kullandığın araç burada aynı şekilde işe yarıyor mu?”, “Hangi adımı yeniden düzenlemen gerekiyor?” gibi sorular sorularak hareketleri farklı durumlara uyarlamaları sağlanır (E3.10). Öğrenciler çalışma sonunda kullandıkları  yöntemin işlevselliğini değerlendirir, gerekirse uygulama basamaklarını yeniden düzenler.  Kullanılabilir durumdaki eşyaları onararak yeniden kullanmaları, kaynakları israf etmeden  değerlendirmeleri beklenir (D17.1). Performans görevi; gözlem formu, kontrol listesi veya  dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

TYB.2.3.4

Öğrencilere mutfak, çalışma odası, oturma odası, banyo gibi ev ortamlarını gösteren yerle şim planları ya da çizimler sunulur (OB4). Çizimlerde açık priz, ıslak zemin, düzensiz kablo  kullanımı, uygun olmayan yerde bırakılmış kesici araçlar , temizlik malzemeleri , sabitlen memiş dolaplar, yüksek raflardaki ağır eşyalar, çıkışı engelleyen nesneler gibi afet sırasında  risk oluşturabilecek durumlara yer verilir. Öğrencilere “Bu ortamda güvenlik açısından dikkatini çeken durum nedir?”, “Deprem gibi bir afet sırasında hangi eşyalar tehlike oluşturabi lir?” , “Çıkışı zorlaştırabilecek bir durum var mı?” soruları yöneltilir. Öğrenciler ev ortamında ki güvenlik risklerini belirleyerek not eder (E1.6). Benzer riskleri bir araya getirerek günlük  yaşamda , afet sırasında ortaya çıkabilecek riskleri ayırt eder. Ardından seçtikleri bir riskin  günlük yaşamı veya afet anındaki güvenliği nasıl etkileyebileceğini kısaca açıklar (D16.1). Bu  süreçte soru-cevap tekniğinden yararlanılabilir. Öğrenciler, belirledikleri riskleri yeniden inceleyerek her risk için alınabilecek güvenlik tedbirlerini planlar. Islak zemini kurulama, kabloları düzenleme, tehlikeli maddeleri güvenli  bir yerde saklama, dolapları sabitleme, ağır eşyaları alt raflara yerleştirme, çıkış yollarını  açık tutma gibi tedbirleri uygun risklerle ilişkilendirir. Öğrencilere “Bu risk nasıl önlenebi lir?”, “Afet öncesinde hangi hazırlıklar yapılabilir?” , “Hangi tedbir daha etkili olur?” soruları  yöneltilir (E3.7). Acil bir durumda öncelikle kendi güvenliklerini sağlamaları, bir yetişkinden  yardım istemeleri , gerektiğinde 112 Acil Çağrı Merkezini aramaları gerektiği açıklanır. Yardım isterken olayın ne olduğunu , bulundukları yeri doğru biçimde bildirmelerinin önemi  üzerinde durulur. İlk yardım gerektiren durumlarda bilinçsiz müdahalede bulunmamaları ,  yetişkin ya da uzman desteği istemeleri gerektiği vurgulanır. Öğrenciler belirledikleri ted birleri sınıfla paylaşarak etkili , uygulanabilir olanları gerekçeleriyle açıklar; arkadaşlarının  görüşlerini dinleyerek planlarını yeniden düzenler (SDB2.1, SDB3.3). Bu aşamada görüş  geliştirme tekniğinden yararlanılabilir. Öğrencilerden aile yaşamı, günlük sorumluluklar ve  ev ortamında karşılaşılabilecek durumları içeren özgün bir senaryo yazmaları istenir. Hazırladıkları senaryoda zaman yönetimi için uygun dijital araç ve teknolojileri kullanma, aile  içi tutum ve davranışların günlük yaşama etkilerini gösterme, günlük yaşamda karşılaşı labilecek basit bir onarım durumuna uygun çözüm uygulama ve ev ortamındaki güvenlik  risklerine karşı alınabilecek tedbirleri yansıtma beklenir. Öğrenciler senaryolarında karakterlerin karşılaştıkları durumlara yönelik çözüm yollarını, kararlarını ve uygulamalarını  günlük yaşamla ilişkilendirerek yapılandırır. Öğrenci senaryoları; analitik dereceli puanla ma anahtarı veya öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden bir haftalık dijital planlama deneyimlerini takip ederek zaman kullanımın daki değişimleri raporlaştırmaları istenebilir. Öğrencilerden, aile içindeki bir yanlış anlaşılma durumunu "zorlayıcı iletişim" ve "destek leyici iletişim" olmak üzere iki farklı sonla biten bir kısa oyun senaryosuna dönüştürme leri istenebilir. Öğrencilerden öğrendikleri bir onarım sürecini adım adım anlatımını içeren basit bir bilgi  görseli hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden kendi evleri için güvenlik planı taslağı hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerden dijital planlama araçlarının kullanım basamaklarını içeren kısa bilgi kart ları hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden aile içinde günlük bir görevin nasıl nezaketle talep edileceğine dair kısa  bir metin yazmaları istenebilir. Öğrencilerden herhangi bir onarımın işlem basamaklarını içeren numaralandırılmış gör sel kartları işlem sırasına koymaları istenebilir. Öğrencilerden sınıfta öğrendikleri risk başlıklarından hareketle kendi evleri için basit bir  güvenlik denetim listesi hazırlamaları istenebilir.