2. Öğrenme Alanı: Düzenli Bakım, Sağlıklı Yaşam

TYB.2.2.1 

Öğrencilere gelişim sürecinde ortaya çıkan beden değişimlerine ilişkin kısa bir bilgi metni  verilir (OB1). Metinde terleme artışı, ciltte yağlanma, saç yapısında değişim, ağız ve diş  sağlığına ilişkin ihtiyaçlar gibi durumlara yer verilir. Öğrencilere “Bu değişim sana neyi  gösteriyor?”, “Bu durumda hangi bakım gerekir?” gibi sorular sorularak öğrencilerin metinde yer alan her beden değişiminin yanına uygun hijyen gereksinimini kısa notlar hâlinde  yazmaları istenir (E1.6). Ardından öğrenciler yazdıkları notları bir arkadaşıyla karşılaştırır  ve farklı eşleştirmeler üzerine kısa değerlendirme yapar. Sınıfça birkaç örnek üzerinden  kısa fikir paylaşımı yapılır. Bu sırada gelişim sürecinde beden değişimlerinin yeni hijyen  gereksinimleri ortaya çıkardığına ilişkin bilgiler verilir. Fen bilimleri dersinin denetleyici ve  düzenleyici sistemler konusu ile ilişki kurulur. Öğrencilerin bilgiyi ihtiyaçla ilişkilendirerek  incelemeleri beklenir (D16.1). Öğrencilerin kişisel temizlik gereksinimlerini fark etmeleri  ve beden bakımında temizlik alışkanlıklarını ayırt etmeleri beklenir (D18.1). Süreçte "dü şün–eşleş–paylaş" tekniğinden faydalanılabilir. Öğrencilerden önceki aşamada belirledikleri beden değişimi–hijyen gereksinimi ilişkilerini  kullanarak bir akış şeması oluşturmaları istenir. Akış şemasında “beden değişimi-ortaya  çıkan ihtiyaç-uygulanacak hijyen davranışı” biçiminde bir düzen kurmaları beklenir. Öğ rencilere “Bu değişim hangi ihtiyacı doğurur?”, “Bu ihtiyacı karşılamak için hangi uygulama  gerekir?”, “Bu ilişkiyi nasıl sıralarsın?” gibi sorular sorularak öğrencilerin bilgiyi seçerek  düzenlemeleri sağlanır (E3.7, E1.6). Ardından öğrenciler oluşturdukları akış şemaların daki farklı düzenlemeler üzerine kısa bir değerlendirme yapar (KB2.7). Sınıfça “hangi akış  daha açık ve anlaşılır?” sorusu üzerinden kısa bir tartışma yapılır (SDB2.1). Bu süreçte  beyin fırtınası tekniğinden faydalanılabilir. Bu sırada hijyen uygulamalarının belirli bir ih tiyaca karşılık geldiği ve düzenli yapılmasının önemine ilişkin bilgiler verilir. Öğrencilerin  bilgiyi yapılandırılmış bir bütün hâline getirmeleri beklenir. Öğrencilerden oluşturdukları akış şemasından hareketle seçtikleri bir beden değişimi ve  buna bağlı hijyen gereksinimini tek ve açık bir cümle ile ifade etmeleri istenir. Öğrencilere  “Bu durumu bir arkadaşına nasıl anlatırsın?”, “Bu bilgiyi anlamı değiştirmeden daha kısa  nasıl söyleyebilirsin?” gibi sorular sorularak öğrencilerin bilgiyi sadeleştirerek yeniden  ifade etmeleri sağlanır (E3.2, E1.6). Öğrenciler yazdıkları ifadeleri sınıfta paylaşır; farklı  ifadeler arasındaki benzerlik ve farklılıklar üzerine kısa değerlendirme yapılır. Bu sırada  gelişim sürecine bağlı hijyen gereksinimlerinin bireysel olarak düzenli takip edilmesi ge rektiğine ilişkin bilgiler verilir. Öğrencilerin kişisel bakım uygulamalarını kendi sorumlu luğu olarak görmeleri ve düzenli sürdürmeleri beklenir (D16.1). Öğrencilerin edindikleri  bilgileri doğru, açık ve nesnel biçimde ifade etmeleri beklenir.

TYB.2.2.2 

Öğrencilere spor ve oyun süreçlerinde karşılaşılabilecek durumları içeren kısa örnek  olaylar sunulur. Örnek olaylarda kişisel su şişesi kullanımı, uygun spor kıyafeti seçimi,  havlu kullanımı, etkinlik sonrası el-yüz temizliği, ortak kullanılan ekipmanların düzenli bı rakılması gibi uygulamalara yer verilir. Öğrencilere “Bir spor etkinliğinde hijyen açısından  nelere dikkat edilmelidir?”, “Sağlığı koruyan davranışlar hangileridir?”, “Bir değerlendirme  yapacak olsan hangi ölçütleri kullanırsın?” gibi sorular sorularak öğrencilerin değerlen dirmede kullanacakları ölçütleri belirlemeleri ve bunları kontrol listesi hâline getirmeleri  istenir (E1.6).  Öğrenciler oluşturdukları kontrol listesini kullanarak beden eğitimi ve spor dersi, okul  oyun etkinliği ya da sınıf içinde canlandırılan bir spor sürecini gözlemler. Öğrencilerin  yalnızca gözlemledikleri davranışları işaretlemeleri ve verileri kayıt altına almaları istenir  (E1.6, OB7). Gözlem sonrasında öğrenciler kayıtlarını bir arkadaşlarının kayıtlarıyla kar şılaştırır, farklı işaretlemeler üzerinde hangi ölçütün nasıl yorumlandığını gerekçeleriyle açıklar.

Ardından öğrenciler belirledikleri ölçütler arasından kendi spor yaşamlarında düzenli uy guladıkları davranışları işaretler (D16.1). Öğrencilerin kişisel bakım ve temizlik gerektiren  uygulamaları fark etmeleri ve günlük yaşamlarında uyguladıkları hijyen davranışlarını ayırt  etmeleri beklenir (D18.1). Öğrenciler gözlem sonuçlarını ilk aşamada oluşturdukları ölçüt  listesiyle karşılaştırır. Öğrencilere “Hangi ölçüt tam karşılandı?”, “Hangi uygulama eksik  kaldı?”, “Hangi davranış düzenli uygulanıyor?” gibi sorular sorularak öğrencilerin ölçme  sonuçlarını ölçütlerle yan yana incelemeleri istenir (E1.6). Ardından öğrenciler ölçütlerle  en fazla örtüşen ve geliştirilmesi gereken uygulamaları ayrı başlıklar altında yazar. Ortak  kullanılan alan ve materyallerin temiz ve düzenli bırakılmasının diğer bireylerin kullanımını  da etkilediğini fark etmeleri beklenir (D18.1, D14.1).  Öğrenciler karşılaştırma sonuçlarından hareketle spor ve oyun süreçlerindeki hijyen uy gulamalarına ilişkin kısa ve gerekçeli bir değerlendirme cümlesi oluşturur. Öğrencilere  “Bu süreçte hijyen uygulamaları yeterli midir?”, “Hangi uygulamalar sürdürülmelidir?”,  “Hangi uygulamalarda geliştirme gerekir?” gibi sorular sorularak öğrencilerin ulaştıkları  verilerden hareketle yargıda bulunmaları sağlanır (E3.9, E3.10). Öğrencilerin değerlen dirme cümlelerini sınıfla paylaşmaları, arkadaşlarının görüşlerini dinleyerek gerekirse  kendi yargılarını yeniden düzenlemeleri istenir (SDB2.1, SDB3.3). Bu aşamada öğrenciler  kendi spor ve oyun yaşantılarında geliştirmek istedikleri bir hijyen davranışını seçip kısa  bir kişisel hedef belirler. Spor ortamlarında hijyenin güvenli katılım ve fiziksel sağlıkla iliş kili olduğuna dair bilgiler verilir (D13.2). Süreç; kontrol listesi, gözlem formu veya  akran  değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

TYB.2.2.3 

Gün içinde karşılaştıkları sağlık ve hijyen sorunlarına ilişkin sorular yönlendirilerek öğren cilerin bu sorunları bireysel olarak not etmeleri istenir (E1.1). Bu aşamada sosyal bilgiler  dersinin "Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri" konusu ile ilişki kurulur. Ardından öğ renciler yazdıkları sorunlar arasından kendi yaşamlarında en sık karşılaştıkları durumları  işaretler. Öğrencilerin sağlığını etkileyebilecek günlük yaşam alışkanlıklarını fark etmele ri ve beden sağlığını korumaya yönelik durumları ayırt etmeleri beklenir (D13.4). Öğrencilerden belirledikleri sorunlardan birini seçmeleri, bu durumla ilgili kendi yaşan tılarını ya da çevrelerinde gözlemledikleri benzer durumları düşünmeleri ve bunları kısa  notlar hâlinde yazmaları istenir (E1.1). Ardından öğrenciler notlarını arkadaşlarıyla payla şır, benzer ve farklı deneyimleri karşılaştırarak ortak örüntüleri belirler (KB2.7). Bu sü reçte kartopu tekniğinden faydalanılabilir. Öğrenciler inceledikleri deneyimlerden hareketle seçtikleri sağlık ve hijyenle ilgili günlük  yaşam sorununa ilişkin çözüm fikirleri üretir. Öğrencilere “Bu sorun tekrar yaşanmasın  diye neler yapılabilir?”, “Hangi çözüm daha uygulanabilir görünüyor?”, “Bu çözüm günlük  yaşamda nasıl sürdürülebilir?” gibi sorular sorularak öğrencilerin birden fazla çözüm öne risi oluşturmaları istenir (E3.1). Ardından öğrenciler çözüm fikirleri arasından günlük ya şamlarında uygulayabilecekleri bir çözümü seçer ve neden seçtiğini kısa bir gerekçeyle  açıklar (E1.6). Öğrencilerin farklı çözüm önerilerini dinlemeleri ve gerekirse kendi önerile rini geliştirmeleri sağlanır (SDB2.1, SDB3.3). Seçtikleri çözümü günlük yaşamlarında uy gulamaya dönüştürmeleri ve kişisel bakım alışkanlıklarını sürdürmeleri beklenir (D16.1).  Süreç çalışma kâğıdı ile değerlendirilebilir.  Öğrencilere performans görevi olarak “Sağlıklı ve Hijyenik Yaşam Rehberim” hazırlama  görevi verilebilir. Öğrenciler bu görevde gelişim sürecinde ortaya çıkan beden değişim lerine bağlı sağlık ve hijyen gereksinimlerini belirler, spor ve oyun süreçlerinde dikkat  edilmesi gereken hijyen uygulamalarına yönelik ölçütler oluşturur, günlük yaşamda kar şılaşılabilecek sağlık ve hijyen sorunlarına ilişkin çözüm önerileri geliştirir. Hazırladıkları  rehberi sınıfla paylaşmaları istenir. Performans görevleri, dereceli puanlama anahtarı ile  değerlendirilebilir.

Öğrencilerden beden değişimleri ile hijyen gereksinimleri arasındaki ilişkinin günlük yaşam üzerindeki etkilerini içeren senaryolar yazmaları ve canlandırmaları istenebilir. Öğrencilerden profesyonel spor takımlarının antrenman tesislerinde uyguladıkları hijyen protokollerine yönelik araştırma raporu hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden belirledikleri bir hijyen sorunu ve çözümü hakkında okulun genel ağ site sinde yayımlanabilecek bir bilgi görseli hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerden beden değişimleri ile hijyen gereksinimlerini eşleştiren bir tablo hazırla maları istenebilir. Öğrencilerden spor ve oyun süreçlerinde uygulanması gereken hijyen davranışlarını  içeren kontrol listesi hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden belirledikleri bir hijyen sorununa yönelik bireysel çözüm önerileri geliştirmeleri istenebilir.