1. Öğrenme Alanı: İletişim Ve Sosyal Beceriler

TYB.2.1.1

Öğrencilere aile yaşamında karşılaşılabilecek farklı iletişim durumlarını yansıtan ifade  kartları sunulur. Kartlarda yardım isteme, duygu ifade etme, fikir belirtme, sınır koyma  ve anlaşmazlık durumlarında kullanılan farklı ifade biçimlerine yer verilir. Öğrencilere “Bu  ifadede kişi ne anlatmak istiyor?”, “Burada hangi duygu ya da düşünce öne çıkıyor?”, “Bu  ifade hangi durumda kullanılabilir?” gibi sorular sorularak öğrencilerin farklı iletişim biçimlerini dikkatle incelemeleri ve ifade biçimlerinin dikkat çeken özelliklerini not etmeleri  istenir (E1.1). Ardından öğrenciler seçtikleri bir iletişim biçiminin aile içi iletişimi nasıl et kileyebileceğini iki cümleyle açıklar. Öğrencilerin karşısındaki bireyin duygu ve düşüncelerini dikkate alan, söz kesmeden dinleyen ve iletişimde nezaket kurallarına dikkat eden  ifadeleri ayırt etmeleri beklenir (D14.1). Öğrencilere farklı ifade örnekleri verilir. Öğrenciler bu örnekleri ikili ya da küçük gruplar  hâlinde karşılaştırır. Öğrencilere “Hangi ifadeler benzer amaç taşıyor?”, “Hangi ifadeler de karşıdakini anlamaya yönelik bir yaklaşım var?”, “Hangi iletişim biçimlerinde duygu ve  düşünce birlikte aktarılıyor?” gibi sorular sorularak öğrencilerin ortak özellik taşıyan ifa deleri bir araya getirmeleri istenir. Öğrenciler oluşturdukları grupların ortak özelliklerini  başlıklandırarak liste hâline getirir (E3.7).  Öğrenciler daha önce inceledikleri iletişim biçimlerini farklı durumlara uygunluk açısın dan yeniden değerlendirir. “Hangi ifade destekleyici bir durumda daha uygundur?”, “Hangi  iletişim biçimi anlaşmazlık durumunda daha etkili olabilir?”, “Bu ifadeleri birbirinden ayı ran temel fark nedir?” gibi sorular yönlendirilerek öğrencilerin kendini ifade etme yollarının farklı yönlerini belirlemeleri ve listelemeleri istenir (E3.7). Ardından öğrenciler farklı  durumlar için hangi iletişim biçiminin daha uygun olduğuna ilişkin kısa gerekçeler yazar.  Farklı gerekçeleri dinlemeleri ve kendi değerlendirmelerini yeniden gözden geçirmeleri  sağlanır (SDB3.3). Aile içinde ilişkileri güçlendiren, anlayış ve karşılıklı bağlılık içeren iletişim biçimlerini tercih etmeleri beklenir (D2.1). Bu süreçte görüş geliştirme tekniğinden  faydalanılabilir. Süreç, gözlem formu, veya analitik dereceli puanlama anahtarı ile değer lendirilebilir.

TYB.2.1.2

Öğrencilerden ev, okul ve komşuluk ilişkilerine yönelik kısa iletişim durumlarını konuş madan canlandırmaları istenir. Aile bireyinden yardım isteme, arkadaşını selamlama,  öğretmeninden söz isteme, üzgün bir arkadaşına destek olma, komşusuna teşekkür  etme , yaşlı bir komşuya yardım önerme gibi durumlar; yüz ifadesi, beden duruşu, el-kol  hareketleri ve göz teması kullanılarak anlatılır. Canlandırmalarda göz teması kurma, yüz  ifadesi değiştirme, omuz düşürme, kolları birleştirme, baş sallama, mesafe koruma veya  yönünü değiştirme gibi farklı beden dili örneklerine yer verilir. Öğrencilere “Bu kişi ne anlatmak istiyor olabilir?”, “Hangi hareket dikkatini çekti?”, “Söz kullanılmadan hangi duygu  ya da düşünce aktarılmış olabilir?” gibi sorular sorularak öğrencilerin beden dili ve sözsüz  mesajları dikkatle incelemeleri istenir (E1.1). Hareketler, yüz ifadeleri ve beden duruşları arasındaki ilişkileri ayırt etmeleri, öğrencilerin iletişimde kullanılan sözsüz unsurları  belirlemeleri istenir. Ardından öğrenciler seçtikleri bir beden dili örneğinin iletişimi nasıl  etkileyebileceğini birkaç cümleyle açıklar. Karşısındaki bireyin duygu ve düşüncelerini  anlamaya çalışmaları, iletişimde dikkatli dinleme ve karşıdakini dikkate alma davranışı göstermeleri beklenir (D14.1). Bu süreçte drama tekniğinden faydalanılabilir. Öğrenciler  verilen iletişim durumlarından birini seçerek aynı mesajı farklı beden dili unsurlarıyla canlandırır. Öğrencilere “Bu mesaj farklı bir yüz ifadesiyle nasıl aktarılabilir?”, “Aynı düşünce  farklı bir beden duruşuyla nasıl değişebilir?”, “Bu durumda beden dili mesajı nasıl etkiler?”  gibi sorular sorularak öğrencilerin iletişim mesajını anlamını koruyarak farklı biçimlerde  yeniden oluşturmaları istenir (E3.2). Öğrenciler farklı canlandırmaları izleyerek hangi un surların mesajı daha açık hâle getirdiğini tartışır (SDB2.1). Bu süreçte rol oynama tekni ğinden faydalanılabilir. Öğrenciler canlandırdıkları beden dili örneklerinden birini seçerek iletişimde verilen me sajı kendi cümleleriyle açıklar. Öğrencilere “Bu beden dili hangi mesajı veriyordu?”, “Bu  durumu anlamı değiştirmeden nasıl ifade edebilirsin?”, “Bu iletişim biçimini başkasına nasıl açıklarsın?” gibi sorular sorularak öğrencilerin beden dili ve sözsüz mesajların iletişim deki rolünü açık, nesnel ve doğru biçimde yeniden ifade etmeleri istenir (E3.7). Öğrenciler açıklamalarını sınıfla paylaşır, farklı ifadeleri dinleyerek gerekirse kendi anlatımlarını  yeniden düzenler (SDB3.3). İletişimde kırıcı olmayan, anlayış içeren ve karşıdaki bireyin  duygularını gözeten ifade biçimlerini tercih etmeleri beklenir (D15.1). Süreç, gözlem formu veya derecelendirme ölçeği ile değerlendirilebilir.

TYB.2.1.3

Öğrencilere farklı bireylerin yaşam deneyimlerinden alınmış kısa ifadeler sunulur. İfadelerde düzenli çalışma, kararlılık, başarısızlık karşısında yeniden deneme, başkalarına saygı gösterme, sorumluluk alma, hedefe yönelik planlı ilerleme gibi durumlara  yer verilir. Öğrenciler bu ifadeleri inceleyerek “Bu kişiyi örnek alınabilir yapan davranış  nedir?”, “Bu davranış bireyin gelişimini hangi yönde etkileyebilir?”, “Bir kişiyi rol modeli olarak görürken hangi özelliklere dikkat edilmelidir?” gibi sorular üzerinde düşünür.  Bu sorular yoluyla öğrencilerin rol modelin motivasyon ve hedef belirleme sürecindeki  etkisini sorgulamaları sağlanır (E3.7). Ardından rol modeli kavramının bireyin kararlarını, davranışlarını ve hedeflerini etkileyebilen örnek kişi ya da davranış biçimlerini ifade  ettiğine ilişkin kısa bilgiler verilir. Öğrencilerden emek verme, düzenli çalışma, hedefe  yönelik çaba gösterme davranışlarının yanı sıra örnek kişilerin olumlu özelliklerini, ba şarılarını takdir etmelerinin de mütevazı bir yaklaşımın göstergesi olduğunu fark et meleri beklenir (D3.1, D10.3). Süreçte soru cevap tekniğinden faydalanılabilir. Öğrenciler, ilk aşamada sorguladıkları rol modeli davranışlarının bireyin motivasyonu  ve hedef belirleme süreciyle nasıl ilişkili olabileceği üzerine akıl yürütür. “Kararlı bir rol  modeli bireyin çalışma isteğini nasıl etkileyebilir?”, “Pes etmeyen bir davranış bireyin  hedefe yönelmesini nasıl destekleyebilir?” gibi sorular yoluyla öğrencilerin rol modeli  davranışı, oluşan motivasyon ve hedefe yönelik davranışlar arasında ilişki kurmaları sağlanır (E3.7). Öğrenciler belirledikleri davranışları; rol modelin tutumu, bireyde  oluşturduğu etki ve hedefe yönelik olası sonuç başlıkları altında ilişkilendirir. Hedefe  ulaşma sürecinde karşılaşılan güçlükler karşısında çabayı sürdürmenin önemini fark  etmeleri ve vazgeçmeden süreci devam ettirme davranışlarını ayırt etmeleri beklenir  (D12.3). Bu süreçte balık kılçığı tekniğinden faydalanılabilir. Öğrenciler, rol modeli davranışları ile motivasyon ve hedef belirleme süreci arasında  kurdukları ilişkileri yeniden gözden geçirir. “Hangi rol modeli davranışı beni hedef belirleme konusunda daha çok etkileyebilir?”, “Bu davranıştan kendi yaşamım için nasıl bir  sonuç çıkarabilirim?” gibi sorular yoluyla öğrencilerin ulaştıkları çıkarımları yansıtma ları sağlanır. Her öğrenci, örnek aldığı bir davranışı ve bu davranışın kendi hedeflerine  nasıl katkı sağlayabileceğini kısa bir biçimde açıklar. Öğrencilerin emek verme, düzenli  çalışma ve kararlılık gibi davranışların hedef belirleme sürecindeki önemini kendi ifadeleriyle açıklamaları beklenir (D3.1, D12.3). Süreç, öz değerlendirme formu veya ana litik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

TYB.2.1.4

Öğrencilere sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları ve dijital platformlardan örnek  paylaşımlar sunulur (OB2). Bu örneklerde başarı paylaşımı, bilgi verme, yardım çağrısı,  etkinlik duyurusu gibi içeriklere yer verilir. Öğrenciler paylaşımın amacını, ulaştığı kişileri  ve bireyler ile toplum üzerindeki etkilerini açıklar (E1.1). Dijital paylaşımların bilgi verme,  iletişim kurma, farkındalık oluşturma, insanları harekete geçirme gibi işlevleri açıklanır. Öğrenciler başarı paylaşımı, yardım çağrısı, bilgi verme veya etkinlik duyurusu örneklerinden birini seçer. Seçtikleri paylaşım türünün bireysel ve toplumsal etkilerine yönelik so rular oluşturur. Örneğin öğrenciler “Başarı paylaşımları kişilerin duygularını nasıl etkiler?”,  “Etkinlik duyuruları toplumsal katılımı nasıl etkiler?” sorularından yararlanarak kendi araş tırma sorularını hazırlar (E3.1). Öğrenciler hazırladıkları soruları “bireysel etkilere yönelik  olanlar” ve “toplumsal etkilere yönelik olanlar” şeklinde gruplandırır (E3.7). Öğrenciler oluşturdukları sorular doğrultusunda güvenilir dijital kaynaklar, eğitim plat formları, kurumsal paylaşımlar veya haber içerikleri üzerinden bilgi toplar. Öğrencilere  “Bu bilgi nereden alınmış?”, “Kaynağı kim oluşturmuş?”, “Farklı kaynaklarda benzer bilgiler  var mı?” gibi sorular sorularak öğrencilerin topladıkları bilgileri kayıt altına almaları sağlanır (OB1, OB7). Öğrenciler topladıkları bilgileri kaynak, güncellik, amaç ve içerik tutarlılığı bakımından inceler. Öğrencilere “Bu bilgi güvenilir bir kaynaktan mı geliyor?”, “Aynı bilgi başka kaynaklarda da yer alıyor mu?” gibi sorular sorularak öğrencilerin bilgi doğruluğunu değerlendirmeleri sağlanır (E1.6). Öğrencilerin verilen güvenirlik ölçütlerini kullanarak bilgileri farklı  kaynaklarla karşılaştırmaları istenir. Öğrenciler inceledikleri bilgilerden hareketle dijital paylaşımların bireylerin düşünceleri,  davranışları ve toplumsal farkındalık üzerindeki etkilerine ilişkin çıkarımlar yapar. Ardın dan öğrenciler dijital paylaşım yaparken dikkat edilmesi gerektiğini düşündükleri temel  ilkeleri yazar ve paylaşır (D16.1). Bu aşamada bilişim teknolojileri ve yazılım dersinin “Bili şim etiği kapsamında güvenlik önlemlerini yönetebilme” öğrenme çıktısı ile ilişki kurulur.  Kendisine ve başkalarına ait özel bilgileri paylaşmadan önce mahremiyet sınırlarını gö zetmeleri ve dijital ortamlarda kişisel alanı koruyan davranışları ayırt etmeleri beklenir  (D8.2). Ayrıca başkalarının düşüncelerine, haklarına ve dijital varlığına saygı gösteren  paylaşım ilkelerini tercih etmeleri beklenir (D14.1). Süreç, gözlem formu veya öz değer lendirme formu ile değerlendirilebilir. Öğrencilere performans görevi olarak “Bilinçli İletişim ve Dijital Farkındalık Kampanyası”  hazırlama görevi verilebilir. Öğrencilerden aile yaşamı, sosyal ilişkiler ve dijital ortamlarda  etkili iletişimi destekleyen mesajlar içeren bir farkındalık çalışması hazırlamaları istene bilir. Hazırladıkları çalışmada aile içi iletişimde kendini ifade etme yollarına ilişkin uygun  iletişim örneklerine, beden dili ve sözsüz mesajların iletişim üzerindeki etkilerine, rol  modeli seçiminde dikkat edilmesi gereken özelliklere ve dijital paylaşımların bireysel ve  toplumsal etkilerine yer vermeleri beklenir. Öğrenciler çalışmalarını afiş, dijital sunum,  kısa video mesaj, podcast kaydı veya sosyal farkındalık panosu biçiminde sunabilir. Per formans görevleri analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden farklı aile içi senaryolar, görev paylaşımı, anlaşmazlık ve yardım isteme  durumları için uygun iletişim cümleleri geliştirmeleri ve bu ifadelerin etkisini içeren kısa  bir drama metni yazmaları istenebilir.

Öğrencilerden, farklı kültürlerde aynı beden hareketinin (örneğin “tamam” işareti veya  baş sallama) farklı anlamlara gelip gelmediğini araştırarak kısa bir araştırma raporu hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerden kendi seçtikleri bir rol modelin motivasyon ve hedef belirleme sürecine  etkisini araştırmaları ve bu kişinin başarıya ulaşma sürecinde gösterdiği davranışları inceleyerek kısa bir sunum veya afiş hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden dijital paylaşımlarda mahremiyet ve saygılı iletişim kurallarına dikkat çeken kısa bir farkındalık afişi veya poster hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerden aile içinde karşılaşabilecekleri durumlara (yardım isteme, fikir belirtme,  görev paylaşımı, anlaşmazlık çözme vb.) uygun doğru iletişim cümleleri oluşturmaları  istenebilir.

Öğrencilerden dijital iletişimde beden dilinin yerini tutan emojilerin, sözsüz mesajları  nasıl temsil ettiği üzerine bir eşleştirme etkinliği hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden rol modeli olarak seçtikleri kişinin zor bir durumla karşılaştığında nasıl  davranmış olabileceğine ilişkin kısa bir metin yazmaları istenebilir. Öğrencilerden, güvenli dijital paylaşım için dikkat edilmesi gereken kuralları kısa maddeler hâlinde listelemeleri istenebilir.