3. Öğrenme Alanı: Güvenli Ev, Düzenli Yaşam
BTYAB5. Veri Yönetimi (BTYAB5.4.Bulguları Yorumlama)
KB2.3. Özetleme, KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.14. Yorumlama
E3.1. Muhakeme, E3.3. Yaratıcılık, E3.6. Analitiklik, E3.7. Sistematiklik, E3.9. Şüphe Duyma, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği
D2. Aile Bütünlüğü, D5. Duyarlılık, D13. Sağlıklı Yaşam, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik, D20. Yardımseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı
TYB.1.3.1. Günlük yaşam etkinliklerine ilişkin süre verilerinden elde edilen bulguları yorumlayabilme
a) Günlük yaşam etkinliklerine ilişkin süre verilerinden elde edilen bulgulara ait sonuç çıkarır.
b) Elde ettiği bulguları kaynak göstererek yorumlar.
TYB.1.3.2. Ev güvenliğini etkileyen durumlara ilişkin bilgi toplayabilme
a) Ev güvenliğini etkileyen durumlara ilişkin bilgiye ulaşmak için kullanacağı kaynak ve araçları belirler.
b) Belirlediği aracı kullanarak ev güvenliğini etkileyen durumlara ilişkin bilgileri bulur.
c) Ev güvenliğini etkileyen durumlara ilişkin ulaşılan bilgileri doğrular.
ç) Ev güvenliğini etkileyen durumlara ilişkin ulaşılan bilgileri kaydeder.
TYB.1.3.3. Ev içi görev ve sorumlulukların günlük yaşamdaki yerini yorumlayabilme
a) Ev içi görev ve sorumlulukların günlük yaşamdaki yerini inceler.
b) Ev içi görev ve sorumlulukların günlük yaşamdaki yerine ilişkin bilgileri bağlamdan kopmadan dönüştürür.
c) Kendi ifadeleriyle ev içi görev ve sorumlulukların günlük yaşamdaki yerini nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade eder.
TYB.1.3.4. Düzenli bir yaşam alanı oluşturmada dikkat edilmesi gereken unsurları özetleyebilme
a) Düzenli bir yaşam alanı oluşturmada dikkat edilmesi gereken unsurlar ile ilgili çö zümleme yapar.
b) Düzenli bir yaşam alanı oluşturmada dikkat edilmesi gereken unsurlar ile ilgili sınıflandırma yapar.
c) Düzenli bir yaşam alanı oluşturmada dikkat edilmesi gereken unsurları yorumlar.
Günlük Yaşam Etkinlikleri Planlama
Ev Güvenliği Konusunda Farkındalık Kazanma
Ev İçi Görev ve Sorumluluklar
Düzenli Bir Yaşam Alanı Oluşturma
düzen, görev, güvenlik, plan, zaman
Bu öğrenme alanında yer alan öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi, öz değerlendirme formu, dereceli puanlama anahtarı ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir.
Performans görevi: Öğrencilerden performans görevi olarak ev güvenliğini sağlamaya yönelik afiş, broşür veya bilgi kartı hazırlamaları istenebilir. Hazırlanan ürünler, dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin günlük yaşamlarında zaman planlaması, ev güvenliği, görev paylaşımı ve düzenli yaşam alanlarına ilişkin temel deneyim ve farkındalığa sahip oldukları; planlı hareket etmenin günlük yaşamı kolaylaştırdığına, güvenlik önlemleri almanın riskleri azalttığına, aile içinde görev paylaşımının iş birliğini desteklediğine ve düzenli ortamların zaman kaybını önlediğine dair ön bilgilerinin bulunduğu kabul edilmektedir.
Öğrencilere bir gün içinde yapılan etkinlikleri gösteren basit bir zaman çizelgesi veya görsel sunularak “Sizce bu öğrenci zamanını dengeli kullanıyor mu?”, “Hangi etkinlik daha fazla zaman almış olabilir?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir. Öğrencilere ev içinde güvenlik riski oluşturabilecek durumları içeren görseller gösterilerek “Bu ortamda hangi tehlikeler olabilir?”, “Sizce burada hangi önlem alınmalıdır?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir. Öğrencilere aile içinde yapılan görevleri gösteren görseller veya kısa örnek durumlar sunularak “Bu görev kim tarafından yapılıyor?”, “Bu görev neden önemlidir?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir. Öğrencilere düzenli ve düzensiz yaşam alanlarını gösteren görseller sunularak “Hangi ortam daha kullanışlı görünüyor?”, “Bu ortamda sizi zorlayabilecek durumlar nelerdir?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir.
Öğrencilerden kendi günlük yaşamlarında en fazla zaman ayırdıkları etkinliklere örnekler vermeleri istenir. “Gün içinde en fazla zamanınızı hangi etkinliklere ayırıyorsunuz?”, “Ekran kullanımınız günlük planınızı nasıl etkiliyor?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir. Öğrencilerden evlerinde dikkat ettikleri güvenlik kurallarına örnekler vermeleri istenir. “Aileniz size evde hangi konularda dikkatli olmanızı söylüyor?”, “Evde sizi koruyan güvenlik önlemleri nelerdir?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir. Öğrencilerden aile içinde üstlendikleri sorumluluklara örnekler vermeleri istenir. “Evde en sık hangi görevi yapıyorsunuz?”, “Aile içinde görev paylaşımı olduğunda günlük yaşam nasıl kolaylaşıyor?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir. Öğrencilerden kendi çalışma alanları veya odalarıyla ilgili örnekler vermeleri istenir. “Bir eşyanızı bulamadığınız oldu mu?”, “Düzenli bir ortam size nasıl yardımcı oluyor?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir.
TYB.1.3.1
Öğrencilere bir öğrencinin bir gününü; uyku, okul, ders çalışma, ekran kullanımı, dinlenme, spor ve ailesiyle geçirdiği süreler açısından gösteren tablo ve sütun grafiği verilir. Öğrenciler verileri bireysel olarak inceler (OB4). Öğrenciler küçük gruplara ayrılır (SDB2.2). Gruplar veriler arasındaki örüntüleri bağlam içinde yorumlar, yorumlarını "Hangi veri bunu gösteriyor?" sorusuyla gerekçelendirir ve veriden kapsamlı anlam çıkarımı yapar (OB7). Öğrencilerin verileri önce en yüksek ve en düşük süreler, sonra dikkat çeken farklar, en son günün genel görünümü olacak şekilde sıralı biçimde incelemeleri sağlanır (E3.7). Süreleri fazla-az, yeterli-yetersiz ve dengeli-dengesiz ilişkileri üzerinden çözümlemeleri (E3.6, KB2.4) ve "Bu veriler bize bu öğrencinin günü hakkında ne söylüyor?" sorusuna mantıklı sonuçlar üretmeleri beklenir (E3.1). Öğrencilerin zamanın nasıl kullanıldığını sor gulayıp daha dengeli bir dağılım aramaya yönelmeleri sağlanır (D17.2). Öğrenciler, ulaştıkları sonuçlardan hareketle "Bu günlük plan dengeli mi?", "Hangi etkinliğe ayrılan süre artırılmalı ya da azaltılmalı?", "Bu öğrencinin günü daha verimli nasıl planlanabilir?" sorularını tartışır, yorumlar ve grupça yeni bir plan önerisi oluşturur. Öneri oluşturma için görev paylaşımı yapmaları, ortak sonuca katkı sunmaları ve düşüncelerini açıkça ifade etmeleri sağlanır (SDB2.1, SDB2.2). Her grup, hazırladığı öneriyi "Planımı Savunuyorum" etkinliğiyle sınıfa sunar. Hangi süreyi neden değiştirdiğini ve bu değişikliğin günlük yaşama nasıl katkıda bulunacağını açıklar. Süreçte birbirlerinin sözünü kesmeden dinlemeleri ve söz alarak konuşmaları istenir (D14.1). Sunumların ardından öğrencilerin grupların planlarına kısa geri bildirim vermeleri, böylelikle kendi önerilerinin olası sonuç larını düşünmeleri, bu sonuçlara göre önerilerini uyarlamaları ve uyarladıkları planın etki sini tartışmaları desteklenir (SDB1.2). Son aşamada öğrenciler "Bir Günümü Yeniden Tasarlasam…" başlıklı bireysel çalışmayla kendi günlük yaşamlarında değiştirmek istedikleri bir süreyi belirler ve bunu gerekçelendirir. Bu aşamada özellikle ekran süresine ilişkin öneriler geliştirmeleri, teknoloji kullanımını dengeli biçimde planlamaları sağlanır (D13.3). Öğrencilerden zamanı daha verimli kullanmaya yönelik oluşturdukları planın sorumluluğunu almaları ve haftalık bir çizelge ile planlarını uygulamaları istenir (D16.1). Süreç; gözlem formu, kontrol listesi veya öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
TYB.1.3.2
Öğrencilerden ev güvenliğini etkileyen durumlara örnekler vermeleri istenir. Ev güven liğini etkileyen durumlara ilişkin kısa bilgi notları verilir. Öğrencilerden bu bilgi notlarını inceleyerek hangi alanda daha çok bilgiye ihtiyaç duyduklarını belirlemeleri istenir. Öğ rencilerin küçük gruplara ayrılarak ev güvenliğiyle ilgili yararlanabilecekleri güvenilir bilgi kaynaklarını ve araçları belirlemeleri sağlanır (SDB2.2). Bu süreçte kese kâğıdı tekniğinden faydalanılabilir. Öğrenciler, seçtikleri araçları kullanarak ev güvenliğini etkileyen durumlar ile ilgili bilgileri toplar. Öğrenciler buldukları bilgileri "risk durumu–önlem" eşleştirmesiyle kayda geçirir ve her bilginin hangi kaynaktan elde edildiğini belirtir (OB1). Bilgi toplama sürecinde dik katlerini etkinliğe yöneltmeleri (SDB1.2), görüşme yaptıkları kişileri sözünü kesmeden dinlemeleri (SDB2.1) ve aldıkları görevi yerine getirerek grup çalışmasına katkı sunmaları (SDB2.2) beklenir. Risk durumu ve önleme ilişkin bilgileri ayıklarken çözümleyici düşün meleri (E3.6) ve güvenlik bilgisini kendi yaşamlarıyla ilişkilendirmeleri sağlanır. Öğrenciler topladıkları bilgileri farklı kaynaktan karşılaştırarak doğrular. Bu aşamada dedikodu tekniği uygulanabilir. Öğrencilerin duydukları bilgiyi hemen kabul etmek yerine yeniden kontrol etmeleri (E3.9) ve kaynaklar arasında tutarlılık aramaları (E3.10) bekle nir. Grup içinde farklı yorumları tartışmaları ve birbirlerini dikkatle dinlemeleri (SDB2.1) sağlanır. Öğrenciler doğruladıkları bilgileri; "Riskli Durum", "Bilgi Kaynağı" ve "Alınacak Önlem" baş lıklarıyla tablo, bilgi kartı ya da ev güvenlik posteri hâline getirerek kaydeder (OB1). Ar dından tüm grupların katkıları birleştirilerek ortak bir "Ev Güvenliği Rehberi" veya ailelerle paylaşılabilecek mini bir güvenlik broşürü oluşturulur. Her grup kendi bölümünü düzenli biçimde hazırlar, görsellerle destekler ve sınıf panosunda ortak ürünün oluşmasına katkı sunar (SDB2.2). Ev güvenliğini etkileyen durumlara ilişkin bilgileri belirli başlıklar altında düzenleyerek eksiksiz ve anlaşılır şekilde kaydetmeleri, kayıt sürecini planlı ve örgütlü yürütmeleri beklenir (E3.7). Öğrencilerden bu çalışma ile güvenlik risklerini azaltmaya dönük önlemleri görünür kılmaları (D5.3) ve ev içindeki tehlikelere karşı somut önlem bil gisini erişilebilir hâle getirmeleri (D13.4) istenir. Öğrencilerden performans görevi olarak ev güvenliğini sağlamaya yönelik afiş, broşür veya bilgi kartı hazırlamaları istenebilir (E3.3, OB4). Görsel sanatlar disiplininin tasarladığı imgeleri yazı düzeniyle birleştirme süreçleriyle ilişki kurulur. Hazırlanan ürünler sınıfta sergilenebilir. Ürünler dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
TYB.1.3.3
Öğrencilere sofrayı hazırlama, odasını toplama, alışverişe yardım etme, kardeşine destek olma, çamaşır katlama gibi ev içi görev ve sorumlulukları içeren örnek durumlar verilir. Öğrenciler gruplara ayrılır (SDB2.2). Grupların örnek durumları incelemeleri ve "Kim ne yapıyor?", "Bu görev günlük yaşamda neyi kolaylaştırıyor?", "Yapılmadığında ne olabilir?" gibi sorulara cevap aramaları istenir (OB1). Sonrasında seçilen bir durum sınıfta canlandırılır. Öğrencilerin canlandırılan örnek durumları kişi–görev–sonuç sırasına göre inceleyerek ayrıntıları planlı biçimde ele almaları istenir (E3.6, E3.7). Süreçte soru cevap tekniğinden faydalanılabilir. Öğrencilerin aile içinde iş birliği yapmanın günlük yaşamı kolaylaştırdığını fark ederek (D2.4) aile üyelerinin üstlendikleri görevlerin önemini örnekler üzerinden açıklamala rı istenir. Öğrenciler inceledikleri örnek durumlardaki bilgileri "Görev", "Sorumlu Kişi" ve "Günlük Yaşama Katkısı" başlıklarıyla akış şemasına dönüştürür (OB4). Sosyal bilgiler dersinde yer alan gruplar ve bu gruplardaki rollerle ilgili içerikler, öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilir. Öğrencilerden bir ev içi görevin yapılmasıyla günlük yaşamda hangi kolay lıkların oluştuğunu adım adım şemalaştırmaları istenir. Ardından gruplar, "Bu görev yapılmadığında aile içinde hangi aksama ortaya çıkar?" ve "Bu sorumluluk başka bir aile üyesine kaldığında günlük düzen nasıl etkilenir?" gibi soruları tartışır (SDB2.1). Böylece öğrenciler bilgiyi bağlamından koparmadan yeniden düzenler, görevler ile günlük yaşam düzeni arasında mantıklı bağ kurar (E3.1). Grup içinde farklı düzenleme önerilerini tartış maları, ortak bir gösterim üzerinde uzlaşmaları ve gerektiğinde kendi görüşlerini diğerle rinin katkısına göre yeniden düzenlemeleri sağlanır (SDB2.2). Öğrenciler; aile bireyleri nin birbirlerine yardım etmesinin aile içi dayanışmayı güçlendirdiği ve günlük yaşamın akışını koruduğunu fark ederek aile içinde ortaya çıkan aksamalara çözüm üretir (D2.2, D20.2). Bu süreçte beyin fırtınası tekniğinden yararlanılabilir. Öğrenciler, oluştur dukları akış şemasından hareketle "Evde görev paylaşımı olduğunda…", "Bir sorumluluk yerine getirilmediğinde…", "Ben aile içinde … yaparak katkıda bulunabilirim." gibi cümle başlangıçlarını tamamlayarak düşüncelerini sözlü ya da yazılı olarak açıklar (SDB2.1). Her öğrencinin aile içinde üstlenebileceği bir sorumluluğu seçmesi ve bunun günlük yaşama katkısını kendi cümleleriyle ifade etmesi istenir. Bu süreçte çıkış kartları tekniğinden faydalanılabilir. Süreç, gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.
TYB.1.3.4
Öğrencilere düzenli ve düzensiz çalışma masası, yatak odası, mutfak ya da sınıf köşesi görselleri verilir. Öğrenciler görselleri inceler (OB4), ardından küçük gruplarda "Bu alanda neler düzenli?", "Hangi unsurlar işi kolaylaştırıyor?", "Hangi durumlar karışıklık oluşturuyor?" gibi sorulara cevap arar. Her grup görsellerdeki düzen unsurlarını ve düzensizlik kaynaklarını işaretler. Sonrasında aynı yaşam alanının düzenli ve düzensiz hâlini karşılaştırır. Öğrencilerin unsurları tek tek ayırt edip neden-sonuç ilişkisi içinde ele almaları; eşyanın yerli yerinde olmasının zaman kazandırması, dağınıklığın ise aranan şeyi bulmayı zorlaştırması gibi çıkarımlar yapmaları ve düzenin günlük yaşamı nasıl etkilediği ne ilişkin çözümlemeler yapmaları (E3.1) sağlanır. Bu süreçte soru cevap yönteminden faydalanılabilir. Grup çalışmasında birbirlerinin sözünü kesmeden dinlemeleri, grup içi incelemeye katkı sunmaları ve aldıkları görevi yerine getirerek ortak sonuca ulaşmaları desteklenir (SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerin, temiz ve düzenli bir ortamın yaşam kalitesi ve verimlilik açısından önemini örnekler üzerinden göstermeleri istenir (D18.2). Öğrenciler inceledikleri görsellerden elde ettikleri unsurları "Temizlik", "Yerleşim Düzeni", "İşlevsellik", "Güvenlik" , "Zaman Yönetimi" gibi başlıklar altında sınıflandırır. Bunu kavram haritası yoluyla gösterir (OB4). Grup içinde ortak sınıflandırma üzerinde uzlaşmaları, gö rev paylaşımı yapmaları ve ürün oluşturmaları sağlanır (SDB2.2). Öğrencilerin düzenli yaşam alanı oluştururken uygun temizleme araçlarını ve yerleştirme biçimlerini be lirlemeleri; temiz ve düzenli bir ortamın üretkenlik, sağlık ve yaşam kalitesi açısından önemini örnekler üzerinden ayırt etmeleri sağlanır (D18.2). Bu süreçte beyin fırtınası tekniğinden yararlanılabilir. Öğrenciler, oluşturdukları sınıflandırmadan hareketle "Düzenli bir yaşam alanı için … önemlidir çünkü …", "Dağınık bir ortam olduğunda …", "Ben kendi yaşam alanımda … yaparak düzen sağlayabilirim." gibi cümle başlangıçlarını tamamlayarak düşüncelerini sözlü ya da yazılı olarak açıklar (OB4). Bu aşamada her öğrencinin kendi yaşam alanına ilişkin bir düzen ilkesi belirlemesi ve bunu sınıfla paylaşması istenir. Öğrenciler unsurlar arasında anlamlı ilişkiler kurarak düzenli bir yaşam alanı oluşturmada dikkat edilmesi gereken unsurları kendi cümleleriyle açıklar (E3.1). Türkçe disiplininin Düşünceyi geliştirme yol larından tanımlama süreçiyle ilişki kurulur. Süreç, gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerden kendi günlük yaşamlarına ait zaman kullanımını gösteren tablo, pasta grafiği veya sütun grafiği hazırlamaları istenebilir. Hazırladıkları verilerden hareketle "Daha Dengeli Bir Gün Planı" oluşturmaları ve bunu kısa bir sunumla açıklamaları istenebilir. Öğrencilerden kendi evleri için "Ev Güvenliği Kontrol Listesi" veya evde alınabilecek gü venlik önlemlerini anlatan kısa bir broşür hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden aile içindeki görev paylaşımının tüm bireylerin serbest zamanına ve mutluluğuna olan etkisini bir sütun grafiği üzerinde modellemeleri istenebilir. Öğrencilerden "sıfır dağınıklık" hedefli, çok işlevli ve ergonomik bir "geleceğin çalışma masası" tasarlamaları ve bu tasarımın zaman yönetimine katkısını raporlaştırmaları istenebilir.
Öğrencilerden günlük etkinliklerini "En Fazla Süre Ayrılan Etkinlik", "En Az Süre Ayrılan Etkinlik" ve "Dengeli Kullanım" başlıkları altında sınıflandırarak tablo hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden evde uygulanabilecek güvenlik kurallarını içeren kısa bilgi kartları hazır lamaları istenebilir. Öğrencilerden verilen ev içi görevleri "Kişisel Sorumluluk", "Aileye Yardım" ve "Ortak Görev" başlıkları altında sınıflandırmaları istenebilir. Öğrencilerden düzenli ve düzensiz ortamları karşılaştırarak temel farklılıkları yazılı olarak ifade etmeleri istenebilir.
Güncelleme tarihi: 26.09.2026