T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Oyun ve Oyun Etkinlikleri Dersi (Satranç) Ortaokul Seçmeli Dersler

11.Tema: Satrançta Beraberlik Ve Açılış

Bu temada öğrencilerin beraberlik durumlarına yönelik çıkarım yapabilme ve temel açılış ilkelerini kullanarak taktik ve strateji geliştirmeleri amaçlanmaktadır.
Ders Saati
7
Alan Becerileri

BEOSAB3. Taktik ve Strateji Geliştirme

Kavramsal Beceriler

KB2.10. Çıkarım Yapma

Eğilimler

E1.3. Azim ve Kararlılık, E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven)

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

Değerler

D1. Adalet, D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D12. Sabır, D15. Sevgi

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

OOEST.11.1. Ön öğrenmelerden hareketle satrançta beraberlik durumlarına yönelik çıkarım yapabilme.

a) Mevcut bilgisi dâhilinde beraberliğin ne olduğu hakkında varsayımda bulunur.

b) Beraberlik durumlarını listeler.

c) Beraberlik durumlarını karşılaştırır.

d) Beraberlik durumları hakkında önerme sunar.

 e) Beraberlik durumlarını değerlendirir.

 OOEST.11.2. Satrançta temel açılış ilkelerini kullanarak taktik ve strateji geliştirebilme.

 a) Satrançta temel açılış ilkelerinden hareketle taktiksel durum belirlemesi yapar.

b) Belirlenen durumun çözümüne ilişkin öneri sunar.

c) Taktiği uygular.

İçerik Çerçevesi

Satrançta Beraberlik Yetersiz Güç Pat Durumu Satrançta Açılış ve Açılış İlkeleri

Anahtar Kavramlar

açılış ilkeleri, pat durumu, yetersiz güç

Programlar Arası Bileşenlere Yönelik Uygulamalar

OOEST.11.1 Öğrencilerin geçmiş maçlarda ve teorik derslerde edindikleri pat, yetersiz taş, üç konum tekrarı veya 50 hamle kuralı gibi ön öğrenmelerini yeni ve karmaşık pozisyonlara uyarlamaları, oyunun gidişatına göre kazanç zorlamak yerine beraberlik seçeneğini sakinlikle değerlendirip bilişsel esneklik sergilemeleri beklenir (SDB1.2, SDB1.1).Öğrencilerin tahta üzerindeki pozisyonel dengeleri ve taşların durumunu tarafsız bir gözle analiz etmeleri, konumun nesnel olarak iki taraf için de kazanç barındırmadığını kabul ederek, hırsa kapılmadan hakkaniyetli ve dengeli bir yaklaşımla beraberlik çıkarımı yapmaları istenir (D1.1, D12.1). Öğrencilerin oyun sonunda yaşadıkları beraberlik ve kaybetme durumlarında tekrar denemenin sağlayacağı faydalara yönelik düşüncelerini ifade etmeleri beklenir (D3.1). Öğrencilerin mevcut oyun pozisyonunu hafızalarındaki kuramsal beraberlik kalıplarıyla eleştirel bir süzgeçten geçirerek karşılaştırmaları, hamlelerin ve taşların geometrik döngüsünü inceleyerek oyunun beraberlikle sonuçlanacağına dair mantıksal ve kurala dayalı çıkarımlarda bulunmaları, bu çıkarımlarını kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir (OB1). Galibiyete ulaşamadığı veya konumun berabere olduğunu fark ettiği anlarda gerçeği dürüstçe kabul ederek rakibine el uzatması sırf kazanma hırsıyla maçı anlamsızca uzatmayıp güvene dayalı sportmen bir ilişki kurması beklenir (D4.3, D15.4).

OOEST.11.2

 Öğrencilerin satranç temel açılış ilkelerini kullanarak seçtikleri stratejilerden faydalı olmayanları kullanmaktan vazgeçmeleri istenir (SDB1.2). Öğrencilerin oyunun başında erken ve plansız saldırılara girişmek yerine merkez kontrolü, hafif taşların gelişimi,  şah güvenliği gibi temel açılış ilkelerine sadık kalmaları; oyun ortasına avantajlı geçebilmek için dürtülerini kontrol ederek sakinlikle taktik kurgular yapmaları istenir (SDB1.2). Öğrencilerin açılış aşamasında rakibin ezber bozan veya zorlayıcı hamlelerine karşı, doğru gelişim stratejisinden sapmadan ve disiplinlerini bozmadan esnek çözümler üretmeleri, sağlam bir konumsal altyapı  kurana kadar zihinsel çabalarını kararlıkla sürdürmeleri beklenir.(D3.1).Öğrencilerin teorik açılış ilkelerini (merkezi ele geçirme, taşları aktif karelere konuşlandırma, tempo kayıplarından kaçınma) o anki dinamik tahta yapısıyla sentezlemeleri, bu kuramsal bilgileri rakipten gelebilecek zayıflıklara karşı uzun vadeli stratejik planlara ve taktiksel motiflere dönüştürmeleri istenir (OB1).

Güncelleme tarihi: 31.08.2026