5.Tema: Şah Ve Mat

OOEST.5.1 Öğrencilerin farklı taşların şah çekme hamlelerindeki benzerlikleri ve özel durumları adım adım inceleyerek zihinsel odaklarını korumaları, aceleci genellemelerden kaçınmaları ve bilişsel süreçlerini sakinlikle yönetmeleri istenir (SDB1.2). Öğrencilerin şah çekme hamlesini yaparken söz ve davranışlarında tutarlılık göstermeleri beklenir (D6.2). Öğrencilerden tekil konumlardan genel şah çekme kurallarına ulaşmaya çalışırken karşılaştıkları karmaşık tahta dizilimleri karşısında pes etmeden sonuca ulaşana kadar sistematik bir şekilde zihinsel çaba göstermeleri beklenir (D3.1). Öğrencilerden farklı taşların oluşturduğu şah çekme türlerinin ortak özelliklerini ve geometrik örüntülerini analiz ederek betimlemeleri, tümevarımsal bir yaklaşımla bu verileri genel teknik kurallara dönüştürmeleri beklenir (OB7).

OOEST.5.2

Öğrencilerin tehdit altındaki şahı korumaya yönelik düşünceler geliştirmeleri ve bu düşünceleri tartışmaları beklenir (SDB2.2). Öğrencilerin şahın tehdit altında olduğu kriz anlarında hamle seçeneklerini (şahı kaçmak, araya taş koymak veya tehdit eden taşı almak) çok boyutlu biçimde değerlendirmeleri, risk analizi yaparak oyunun geleceğini koruyacak en sorumlu ve mantıklı kararı seçmeleri beklenir (SDB3.3). Öğrencilerin şahın doğrudan saldırıya uğradığı baskı ve panik anlarında soğukkanlılıklarını koruyarak aceleci savunmalar yerine en güvenli kaçış veya koruma yöntemini bulana kadar sabırla pozisyonu incelemeleri beklenir (D12.1). Şahı tehdit altında olan rakibini baskı altına alacak kışkırtıcı sözler, jestler veya psikolojik zorbalık içeren davranışlardan kesinlikle kaçınması rakibin bu durum karşısında kurallara aykırı fiziki veya sözel bir baskısına maruz kaldığında ise sakince hakemden veya öğretmenden yardım istemesi beklenir (D8.4). Öğrencilerin tehdit altındaki şahı korumaya yönelik edindikleri bilgileri yorumlayarak mevcut konumdaki savunma seçeneklerini (savunma taşlarının rollerini ve etkinliklerini) eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmeleri, güçlü ve zayıf yönlerini analiz ederek şahı en etkili şekilde koruyacak hamleyi belirlemeleri beklenir (OB1). OOEST.5.3

Öğrencilerin oyunun bittiğini ilan etmeden önce şahın hiçbir kaçış karesinin kalmadığını, tehdidin engellenemediğini ve araya taş konulamadığını tüm yönleriyle denetlemeleri, doğruluğundan emin olarak sorumlu ve kesin bir karara varmaları beklenir (SDB3.3). Öğrencilerin mat durumunun gerçekleşip gerçekleşmediğini tarafsız ve hakkaniyetli biçimde kontrol etmeleri, kendi lehlerine aceleci bir galibiyet kararı vermekten kaçınmaları ve rakibin hakkını gözeterek oyunu adil şekilde sürdürmeleri beklenir (D1.1). Öğrencilerin mat durumunu rakibine nezaket kuralları çerçevesinde ifade etmeleri beklenir (D14.1). Öğrencilerin şah çekme pozisyonu ile mat pozisyonu arasındaki farkı satranç kuralları doğrultusunda mantıksal olarak denetlemeleri, tüm kurtuluş hamlelerinin imkânsızlığını eleştirel bir bakış açısıyla doğrulamaları beklenir (OB1).