3.Tema: Satranç Taşları Ve Hareketleri

OOEST.3.1

Öğrencilerden her bir satranç taşının tahta üzerindeki kendine has hareket yeteneğini ve değerini sabırla inceleyerek hamlelerini bu kurallara göre dikkat ve kontrolle planlamaları istenir (SDB1.2). Öğrencilerden satranç taşlarının kurallarla belirlenmiş özelliklerini ve sınırlarını kabul edip bunlara sadık kalarak hem oyunun adaletine hem de rakibinin hamle haklarına saygı göstermesi istenir (D1.3, D14.1). Öğrencilerden satranç taşlarının isimlerini, tahtadaki konumlarını ve stratejik güçlerini doğru sembol ve kurallarla çözümleyerek oyun diline aktarması istenir (OB1).

OOEST.3.2

Öğrencilerden satranç tahtasının dikey, yatay ve çapraz hatlarını analiz etmeleri istenir. Öğrencilerin her taşın kendine özgü hareket sınırlarına göre bir sonraki hamlelerini planlamaları ve dürtüsel davranmadan sakin bir şekilde vermeleri beklenir (SDB1.2). Her taşın tahta üzerindeki hareket özgürlüğünün ve sınırlarının farklı olduğunu kabul ederek oyun esnasında kuralları ihlal etmeden adil bir şekilde oynamaları ve taşların sorumluluğunu üstlenmeleri istenir (D1.2,D16.3). Öğrencilerden satranç taşlarının hareket alanlarına yönelik sunulan görselleri incelemeleri istenir (OB4). Öğrencilerin satranç tahtası üzerindeki harf ve sayı kombinasyonlarını taşların hareket biçimleriyle (düz, çapraz, L biçimi vb.) mekânsal olarak ilişkilendirerek doğru konumlandırmaları  beklenir (OB1). Masa başında veya fiziki oyun alanında rakibinin kural dışı bir taş hareketi yaptığını tespit ettiğinde baskı kurmadan, nezaketle ve fikir belirtme hakkını adilce kullanarak durumu hakeme veya rakibine bildirmesi bunu yaparken rakibinin kişisel alanını ihlal etmeyecek bir üslup benimsemesi beklenir (D8.1, D8.4). Rakibinin oyun sırasında yaptığı kural dışı hamleleri veya hatalı hareketleri onu küçük düşürecek şekilde alay konusu yapmaması istenir (D8.4). Sınıf ve grup içi pratiklerde arkadaşının yaptığı kural dışı hamleyi fark ettiğinde, bunu bir galibiyet fırsatı olarak görmek yerine kuralın doğrusunu arkadaşıyla paylaşarak dayanışma göstermesi ve ortak öğrenme sürecine katkıda bulunması beklenir(D20.2). Satranç tahtası ve taşların hareket kurallarını kavramakta zorlanan arkadaşlarına kuralları ve kural dışı hamleleri anlatmak için gönüllü olması,sabırlı, yapıcı ve iyiliksever bir tutumla arkadaşının gelişimine karşılık beklemeden destek vermesi beklenir (D20.3, D20.4).

OOEST.3.3 

Öğrencilerden rakip oyuncunun taşını alırken kurallara uygun hamleler yapmaları, karşı tarafın stratejisini ve haklarını gözeterek oyunu sportmence ve saygı çerçevesinde sürdürmeleri beklenir (SDB3.1). Rakip taşı tahtadan alma eylemini açıklarken veya uygularken bunun oyunun kuralları dahilinde teknik bir hamle olduğunu içselleştirmesi rakibinin taşını alırken onu rencide edecek, incitecek kışkırtıcı tavırlardan kaçınarak vicdanlı, nazik ve şefkatli bir dil kullanması beklenir (D9.1, D9.2). Öğrencilerin taş alma yöntemlerini (taşın bulunduğu kareye yerleşme, piyonun çapraz alması vb.) uygularken kuralları esnetmeden, hakikate ve oyunun özgün doğrularına sadık kalarak süreci açıklamaları istenir (D6.2). Öğrenciler rakip oyuncunun taşını alırken duygularını dengeleyerek tepkilerini yönetir (D12.2). Öğrencilerin satrançta taş almanın kuramsal yöntemlerini ve istisnalarını (geçerken alma vb.) mantıksal bir sıra içinde, doğru satranç terminolojisini kullanarak ifade edebilmeleri beklenir (OB1).

OOEST.3.4

Öğrencilerden taşların hareket kapasitelerini ve tahtadaki etki alanlarını nesnel ölçütlere göre değerlendirerek taşlar arasındaki güç ilişkilerini ve taşların stratejik önemlerini analiz etmeleri beklenir (SDB1.2). Öğrencilerden satranç taşlarının güç sıralamasını gerekçeleriyle açıklamaları istenir (SDB3.3). Öğrencilerden satranç taşlarının (vezirden piyona kadar) oyundaki değerini ve gücünü doğru değerlendirmeleri, farklı yeteneklerin bütüne katkısını adil bir bakış açısıyla kavramaları beklenir (D1.1). Öğrencilerin taşların hareket alanlarını nicel verilerle (örneğin piyon=1 puan, vezir=9 puan) ilişkilendirerek görece güç dengelerini değerlendirmeleri ve bunları niteliklerine göre sınıflandırmaları istenir (OB7). Piyon, at, fil, kale, vezir ve şahın konumsal değerlerini sınıflandırırken en küçük puanlı bir piyonun dahi oyundaki hayati rolünü fark etmesi gibi toplumdaki her bireyin de statüsü ne olursa olsun eşit derecede değerli ve saygıya değer olduğunu kavraması beklenir (D5.1). Taşların puan değerleri ve konum güçleri arasındaki farkları öğrenirken takımdaki veya gruptaki her taşın birbirini tamamladığı bilincinden hareketle, gerçek hayatta da dayanışmanın ve gerektiğinde topluluğun yararı için fedakârlık yapmanın önemini kavraması ve bu hususta farkındalık oluşturması beklenir (D20.2).