3. Öğrenme Alanı: Toplumsal Yardımlaşma
SBAB3. Tarihsel Empati (SBAB3.1. Tarihsel Bağlamsallaştırma)
KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.14. Yorumlama
E2.1. Empati, E2.2. Sorumluluk, E2.4. Güven, E3.3. Yaratıcılık, E3.4. Gerçeği Arama, E3.6. Analitiklik, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık
D9. Merhamet, D19. Vatanseverlik, D20. Yardımseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı
OTSSÇ.1.3.1. Yardımlaşma, dayanışma ve diğerkâmlık kavramları hakkında bilgi toplaya bilme
a) Yardımlaşma, dayanışma ve diğerkâmlık kavramları hakkında bilgi toplayacağı kaynakları belirler.
b) Yardımlaşma, dayanışma ve diğerkâmlık kavramları hakkındaki bilgileri belirlediği kaynaklardan bulur.
c) Yardımlaşma, dayanışma ve diğerkâmlık kavramları hakkındaki belirlediği kaynak lardan bulduğu bilgileri doğrular.
ç) Yardımlaşma, dayanışma ve diğerkâmlık kavramları hakkındaki doğruladığı bilgile ri kaydeder.
OTSSÇ.1.3.2.Tarihimizdeki yardımlaşma örneklerine tarihsel bağlam oluşturabilme
a) Tarihimizdeki yardımlaşma örneklerini kaynaklara dayalı analiz eder.
b) Tarihimizdeki yardımlaşma örneklerinin uygulanan dönem koşullarını fark eder.
c) Tarihimizdeki yardımlaşma örneklerini günümüz koşullarıyla karşılaştırır.
ç) Tarihimizdeki yardımlaşma örneklerini ait oldukları dönemin koşulları içerisinde açıklar.
OTSSÇ.1.3.3. STK ve kamu kurumlarının yardımlaşmadaki rollerini yorumlayabilme
a) STK ve kamu kurumlarının yardımlaşmadaki rollerini inceler.
b) STK ve kamu kurumlarının yardımlaşmadaki rollerini bağlamdan kopmadan dönüştürür.
c) STK ve kamu kurumlarının yardımlaşmadaki rollerini nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeden yeniden ifade eder
Yardımlaşma, Dayanışma ve Diğerkâmlık Geçmişten Günümüze Yardımlaşma Sivil Toplum Kuruluşları ve Kamu Kurumlarının Yardımlaşmadaki Rolleri
Ahi teşkilatı, diğerkâmlık (özgecilik), kamu kurumları, sadaka taşları, sivil toplum kuruluşları (STK), vakıf
Bu öğrenme alanındaki öğrenme çıktıları; kontrol listeleri, grup ve akran değerlendirme formları, bütüncül dereceli puanlama anahtarları ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir.
Performans Görevi: Yardımlaşma, dayanışma ve diğerkâmlık kavramlarını yansıtan örnek olay kurgulayıp canlandırmaları istenebilir. Öğrenci performansları, kontrol listesi ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin aile, okul ve çevrede yardımlaşma ve dayanışma davranışlarını deneyimle dikleri; geçmişten günümüze toplum hayatında yardımlaşma ve dayanışmanın önemine dair temel bir farkındalığa sahip oldukları kabul edilmektedir.
Tahtaya “yardımlaşma, dayanışma, diğerkâmlık” kavramları yazılır. Öğrencilerden bu kavramların kendilerinde çağrıştırdığı kelime ve ifadeleri söylemeleri istenir.
“Günümüzde yardım denince aklınıza neler geliyor?” sorusu yöneltilebilir. Öğrencilere “Dernek, vakıf gibi sivil toplum kuruluşlarının kurulma amaçları nelerdir?", "İnsanlar bu kuruluşlara neden üye olmaktadır?” soruları yöneltilebilir.
Öğrencilerden geçmişten bugüne yardımlaşma, dayanışma ve diğerkâmlık örnekleri vermeleri istenebilir. Tarihimizdeki yardımlaşma uygulamalarının amacı, yararlanıcıları ve öne çıkan değerleri üzerine tartışılır. Ardından öğrencilerden günümüzdeki yardımlaşma uygulamalarına örnekler vermeleri istenebilir. İnsanların bayram, düğün ve asker uğurlamasında nasıl yardımlaştığına dair örnekler vermeleri istenebilir.
OTSSÇ.1.3.1
Öğrencilerin yardımlaşma, dayanışma ve diğerkâmlık kavramları ile ilgili bilgi toplamada kullanabileceği kaynakları belirlemeleri sağlanır. Bu süreçte ders kitabı, sözlükler, güvenilir genel ağ siteleri, akademik yayınlar, ansiklopediler, sivil toplum kuruluşlarının çalışmaları, haber metinleri gibi farklı kaynak türleri üzerinde durulur. Bu kaynaklardan hangilerinin konuyla ilgili bilgi toplama için uygun olduğu sınıfça tartışılır. Belirlenen kaynaklardan yardımlaşma, dayanışma ve diğerkâmlık kavramları ile ilgili bilgi toplanır (OB1, E3.4, E3.6). Öğrenciler topladıkları bilgileri "Tanım, Özellikler, Toplumsal Önemi ve Örnek Durumlar" başlıkları altında Frayer modelini kullanarak düzenler. Öğrencilerden yardımlaşma, dayanışma ve diğerkâmlık ile ilgili ulaşılan bilgileri karşılaş tırarak doğrulamaları istenebilir (E3.10, SDB2.3). Yapılan karşılaştırma sonrası doğru-yanlış tablosu oluşturulması istenerek doğrulanan bilgiler kayıt altına alınır (E3.4). Öğrencilerden performans görevi olarak yardımlaşma, dayanışma ve diğerkâmlık kavramlarını yansıtan örnek bir olay kurgulaması ve canlan dırması istenebilir. Yapılan kurgu ve canlandırmalarda merhamet değeri vurgulanarak insanı ve doğayı sevmenin önemine de yer verilebilir. Bu aşamada millî kimliğini tanıması vurgulanarak vatanseverlik değerinin önemine değinilir (E2.1, SDB2.2, D9.3, D20.2). Öğrenci performansları, kontrol listesi ile değerlendirilebilir.
OTSSÇ.1.3.2
Öğrenciler gruplara ayrılır. Gruplara yardımlaşma ile ilgili farklı tarihsel belge veya öyküler verilir (Ahi teşkilatında dayanışma, vakıf kurumlarının işleyişi, sadaka taşları uygulaması vb.) (OB1, OB5). Bu örneklerde o dönemin koşulları detaylı bir şekilde yer alır. Sosyal bilgiler dersinin "Osmanlı Kültür ve Medeniyeti" öğrenme çıktısı ile ilişkilendirilir. Her grup kendine verilen örnekten hareketle "Uygulamanın amacı nedir, kimler bu uygulamalardan yararlanmıştır, hangi değerler öne çıkmıştır?" gibi soruların cevaplarını araştırarak tarihimizdeki yardımlaşma örneklerini analiz eder. Bu aşamada vatanse verlik değeri üzerinde durulur ve ülkesinin tarihini araştırıp öğrenmeye istekli olması sağlanır (E3.4, E3.6, D19.2). Öğrenciler ulaştıkları sonuçlara dayanarak bir sunu dosyası oluşturur. Gruplardan analiz ettikleri örnekteki yardımlaşmanın uygulandığı dönemin koşullarını maddeler hâlinde yazmaları istenir. Böylece o dönemin koşullarını fark etmeleri sağlanır. Dijital kaynak araştırmalarında güvenilir genel ağ adreslerinden (org, edu, gov gibi) bilgi toplamaları beklenir (E2.4, E3.6, SDB2.3). Gruplara günümüzdeki yardımlaşma faaliyetlerinden örnekler verilir. Daha önce analiz ettikleri örnekteki koşullar ile yeni verilen örnekteki koşulları karşılaştırmaları istenir. Bunun için karşılaştırma tablosu kullanılabilir (E3.10, KB2.7). Gruplardan kendilerine verilen yardımlaşma örneğinden yola çıkarak dönemin koşullarına uygun bir poster veya sunum hazırlamaları istenir (OB1, OB4). Bu süreçte poster çalışması için görsel sanatlar dersinin "konuyu sanatsal ürüne dönüştürme", sunum çalışması için ise Türkçe dersinin "çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturma" becerilerinden yararlanılır (E3.3, SDB2.2).
Çalışmada uygulamanın nasıl yapıldığına, dönemin koşullarına, günümüzdeki benzerlerine ve hangi değerler doğrultusunda yardımlaşma yapıldığına yer verilir. Öğrenci çalış maları, akran değerlendirme veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.
OTSSÇ.1.3.3
“Bir şehirde meydana gelen sel felaketinden sonra AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı), belediye, Kızılay ve yerel bir dernek yardım çalışmalarına başlamıştır.” ör neğinde olduğu gibi öğrencilere kısa bir örnek olay sunulur. "Hangi kurum ne yaptı?", "Görev dağılımı nasıl gerçekleşti?", "Yardımlaşma sürecinde kim hangi sorumluluğu üst lendi?" gibi soruların cevapları netleşmelidir. Öğrenciler balık kılçığı tekniği ile STK ve kamu kurumlarının yardımlaşmadaki rollerini inceler (OB1). Sınıfta dört grup oluşturulur. Her grup bir kurumu temsil eder. Gruplardan temsil ettikleri kurumun görevlerini canlandırmaları ve basın toplantısı simülasyonu yapmaları istenir (E2.2, SDB2.2). “Bizim kurumumuzun yardımlaşmadaki temel rolü şudur:…” şeklinde açıklama metni oluşturarak bağlamdan kopmadan dönüştürme yapmaları sağlanır. Yardımseverlik değeri kapsamında yapılan iyiliklerin sürdürülebilir olmasının önemi vurgulanır (OB4, E3.3, D20.3, SDB2.2). Bu aşamada diğer grupların soruları da cevaplanır. Son olarak gruplardan STK ve kamu kurumlarının yardımlaşmadaki rollerini nesnel ve doğru biçimde beş altı cümleyle yeniden ifade etmelerini sağlayacak bir afiş hazırlamaları istenebilir. Grupların çalışmaları, akran değerlendirme formu ile değerlen dirilebilir.
Öğrencilerden yardımlaşma, dayanışma ve diğerkâmlık kavramlarının toplumdaki yansı malarını gösteren röportaj yapıp sunmaları istenebilir. Osmanlı’daki yardımlaşma örneklerini günümüz uygulamalarıyla karşılaştıran bilgi görseli veya dijital içerik hazırlamaları istenebilir. Seçtikleri bir alanda yardım kampanyası tasarımı geliştirerek topluma katkıda bulunacak öneriler sunmaları istenebilir.
Öğrencilerden yardımlaşmayı yansıtan hazır senaryolar üzerinde rol canlandırma etkinlikleri yapmaları istenebilir. Zimem defteri veya sadaka taşı ile ilgili araştırma yapmaları istenebilir. STK ve kamu kurumlarının yardımlaşma rollerini resim çizerek veya bir metin oluşturarak ifade etmeleri istenebilir.
Güncelleme tarihi: 29.09.2026