3. Ünite: Bilim, Düşünce Ve Teknoloji Tarihimizde İz Bırakanlar
KB2.6. Bilgi Toplama KB2.8. Sorgulama
E1.6. Seçicilik, E2.2. Sorumluluk, E3.3. Yaratıcılık, E3.8. Soru Sorma, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D3. Çalışkanlık, D12. Sabır, D19. Vatanseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık
KMYV.2.3.1. Bilim, düşünce ve teknoloji tarihimizde iz bırakan şahsiyetlerin hayatı ve çalışmaları hakkında bilgi toplayabilme
a) Bilim, düşünce ve teknoloji tarihimizde iz bırakan şahsiyetlerin hayatı ve çalışmaları hakkında bilgi toplayabileceği kaynakları belirler.
b) Belirlediği kaynakları kullanarak bilim, düşünce ve teknoloji tarihimizde iz bıra kan şahsiyetlerin hayatı ve çalışmaları hakkındaki bilgilere ulaşır.
c) Bilim, düşünce ve teknoloji tarihimizde iz bırakan şahsiyetlerin hayatı ve çalış maları hakkında ulaştığı bilgileri farklı kaynaklardan doğrular.
ç) Bilim, düşünce ve teknoloji tarihimizde iz bırakan şahsiyetlerin hayatı ve çalış maları hakkında ulaştığı bilgileri kaydeder.
KMYV.2.3.2. Bilim, düşünce ve teknoloji tarihimizde iz bırakan şahsiyetlerin kültür ve medeniyetimize katkılarını sorgulayabilme
a) Kültür ve medeniyetimize bilim, düşünce ve teknoloji alanında katkıda bulunan şahsiyetleri belirler.
b) Belirlediği şahsiyetlerin kültür ve medeniyetimize katkıları hakkında sorular sorar. c) Belirlediği şahsiyetlerin kültür ve medeniyetimize katkıları hakkında bilgi toplar.
ç) Belirlediği şahsiyetlerin kültür ve medeniyetimize katkıları hakkında topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d) Belirlediği şahsiyetlerin kültür ve medeniyetimize katkıları hakkında topladığı bilgileri kullanarak çıkarım yapar.
Bilim, Düşünce ve Teknoloji Tarihimizde İz Bırakanların Hayatı ve Eserleri
Bilim, Düşünce ve Teknoloji Tarihimizde İz Bırakanların Kültür ve Medeniyetimize Katkıları
Arf Teoremi, atlas, bilim tarihi, Büyük Gök Okulu, Cihannüma, girişimcilik, İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi, kuramsal fizik, Tarihçilerin Kutbu
Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde öğrencilerin ilgi, yetenek ve öğrenme düzeyleri dikkate alınarak dereceli puanlama anahtarı, kontrol listeleri, öz değerlendirme, akran değerlendirme formları gibi çeşitli araçlardan yararlanılabilir. Bilimsel süreç becerilerini ölçmek amacıyla araştırma günlükleri, anlam çözümleme tabloları, argüman haritaları ve dijital sunumlar kullanılabilir. Öğrencilerden performans görevi kapsamında bilim, düşünce ve teknoloji tarihimizde iz bırakan şahsiyetleri ve bu şahsiyetlerin katkılarını tanıtmak amacıyla bilim insanı tanıtım kartları, etkileşimli zaman şeridi, afiş veya poster hazırlamaları istenebilir.
Öğrencilerin bilim, bilim insanı, teknoloji, tarih, düşünür, icat gibi temel kavramlar hakkında ön bilgiye sahip oldukları kabul edilmektedir.
Öğrencilere “Geçmişte yapmış olduğu bilimsel çalışmalarla tarihte iz bırakmış bilim insanlarından hangilerini tanıyorsunuz?”, “Bir bilim insanı hangi özelliklere sahip olmalıdır?”, “Bir bilim insanının veya mucidin yaptığı bir çalışma toplumun hayatını nasıl değiştirebilir?” gibi açık uçlu sorular yöneltilerek öğrencilerin düşüncelerini ifade etmeleri istenebilir.
Öğrencilere “Yaşadığınız çevrede yaşamış, bilim, düşünce ve teknoloji alanında çalışmalar yapmış kişiler hakkında neler biliyorsunuz?”, “Teknolojik ürünler günlük hayatımızda bize ne gibi kolaylıklar sağlamaktadır?”, “Hayatınızı kolaylaştıracak nasıl bir ürün tasarlardınız?” gibi açık uçlu sorular yöneltilerek öğrencilerin düşüncelerini ifade etmeleri istenebilir.
KMYV.2.3.1 Bilim, düşünce ve teknoloji tarihimizde iz bırakan şahsiyetlerden Kâtip Çelebi, Cahit Arf, Halil İnalcık, Mehmet Fuat Köprülü, Feza Gürsey, Oktay Sinanoğlu, Fuat Sezgin, Teoman Duralı, Ali Fuat Başgil, Nurettin Topçu, Nuri Demirağ, Özdemir Bayraktar ve İlber Ortaylı hakkında yazılı, görsel veya dijital kaynaklar öğretmen rehberliğinde belirlenir (OB1, OB2, OB4). Öğrencilerden bilgi toplamaları amacı ile bilim, düşünce ve teknoloji tarihimizde iz bırakan Kâtip Çelebi, Cahit Arf, Halil İnalcık, Mehmet Fuat Köprülü, Feza Gürsey, Oktay Si nanoğlu, Fuat Sezgin, Teoman Duralı, Ali Fuat Başgil, Nurettin Topçu, Nuri Demirağ, Özde mir Bayraktar ve İlber Ortaylı şahsiyetlerinden birini seçmeleri istenir. Öğrencilerden belir lenen kaynaklar üzerinden seçtikleri şahsiyetin hayatı, fikir ve düşünceleri, eserleri, bilim, düşünce ve teknoloji tarihimize katkılarına ilişkin bilgiler toplamaları istenir (OB1, OB4). Bu süreçte öğrencilerin sosyal bilgiler dersinin ortak mirasımız öğrenme alanıyla,Türk çe dersindeki akademik düşünme dünyası temasıyla din kültürü ve ahlak bilgisi dersinde Müslümanların bilim ve kültüre katkısı üniteleriyle ilişki kurması sağlanabilir. Bu aşama da “Vızıltı 22” tekniği uygulanarak öğrencilerin topladıkları bilgiler konusunda tartışmaları sağlanabilir. Öğrencilerden seçtikleri şahsiyet ile ilgili ulaştıkları bilgileri farklı türden kay nakla karşılaştırarak doğrulamaları istenir (E3.10). Öğrencilerden doğruladıkları bilgileri “Bilim İnsanı Tanıtım Kartı”na kaydetmeleri istenir. Araştırma sürecinde bu şahsiyetlerin başarılarının arkasındaki çalışkanlık, azim, kararlılık, sabır gibi değerlere dikkat çekilir (D3.1, D3.3, D12.3). Vatanseverlik değeri bağlamında öğrencilerin kültürümüzün korun ması ve geliştirilmesinde bilim ve düşünce insanlarının üstlendikleri rollerin önemini fark etmeleri sağlanır (D19.1). Öğrencilerin hazırladıkları “Bilim İnsanı Tanıtım Kartları”nı sınıfta paylaşmaları sağlanır (SDB2.1). Performans görevi kapsamında hazırlanan ürünler sınıf panosunda oluşturulacak “Bilim, Düşünce ve Teknoloji Tarihimizde İz Bırakanlar” köşesin de sergilenebilir (E3.3). Performans görevi olarak bilim ve teknoloji tarihimizde iz bırakan şahsiyetleri tanıtmaya yönelik afiş veya poster hazırlamaları istenebilir. Performans görevi kapsamında hazırlanan afiş ve posterler gözlem formu veya dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. KMYV.2.3.2 Öğrencilerden öğretmen rehberliğinde gruplar oluşturarak kültür ve medeniyetimize bi lim, düşünce ve teknoloji alanında katkıda bulunan şahsiyetlerden birini belirlemeleri is tenir (SDB2.2, E1.6, E2.2). Öğrencilerin belirledikleri şahsiyetin kültür ve medeniyetimize katkılarıyla ilgili “5N1K” tekniğini kullanarak sorular oluşturmaları ve bu soruları “soru kart larına” dönüştürmeleri sağlanır (E3.8). Öğrencilerin hazırladıkları sorulardan hareketle bi lim insanlarımızın bilim, düşünce ve teknoloji tarihimize katkılarına ilişkin kaynaklardan bil gi toplamaları sağlanır (OB1). Bu süreçte dijital kaynaklardan da yararlanılabilir (OB4). Bu aşamada öğrencilerin vatanseverlik değeri bağlamında bilim insanlarımızın bilim, düşünce ve teknoloji tarihimize katkılarını araştırmanın önemini fark etmeleri sağlanır (D19.2). Bu aşamada öğrencilerden bilim, düşünce ve teknoloji tarihimizde iz bırakan şahsiyetlerin yaptığı çalışmaları yaşadıkları coğrafya, dönemin zihinsel ve bilimsel yapısı, ait oldukları bilim ve düşünce geleneğiyle ilişkilendirmeleri istenir. Öğrencilerin bu şahsiyetleri tarihsel bağlamıyla kavrayabilmeleri için yaşadıkları dönemi tarih şeridi üzerinde, faaliyet göster dikleri çevreyi ise haritalar üzerinde göstermeleri sağlanır. Öğrencilerden ulaştıkları bilgilerin doğruluğunu farklı kaynaklardan karşılaştırarak değer lendirmeleri istenir. Kaynaklardan edinilen bilgilerden hareketle bilim, düşünce ve tekno loji tarihimizdeki şahsiyetlerin yönetim, hukuk, sanat, sosyal hayat, ekonomi gibi alanlarda medeniyetimize olan katkıları hakkında sınıfta “Büyük Grup Tartışması” yoluyla çıkarımlar yapılır (SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerden bilim, düşünce ve teknoloji tarihine önemli kat kılarda bulunmuş şahsiyetler hakkında edindikleri çıkarımları içeren bir afiş, broşür veya poster hazırlayıp sınıfta sunmaları istenebilir (SDB3.3, OB4, E3.3). Hazırlanan ürünler kontrol listesi veya dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerden seçtikleri bir bilim insanının yerine kendilerini koyarak günümüzdeki genç bilim insanlarına veya girişimcilere hitaben kendi ideallerini, motivasyon kaynaklarını, ba şarıya giden yoldaki tecrübelerini ve Türkiye’nin geleceği için tavsiyelerini içeren bir mek tup yazmaları istenebilir. Öğrencilerden çalışmalarının önemli bir kısmını yurt dışında yürütmüş veya uluslararası alanda büyük etki yaratmış bir ismi seçmeleri istenir. Bu bilim insanının hangi ülkelerde ve bilimsel kuruluşlarda çalışmalar yaptığı, çalışmalarının neler olduğu ile ilgili bir ürün oluş turmaları istenebilir.
Öğretmen tarafından belirlenmiş bir genel ağ sitesi öğrencilere verilir. Öğrencilerden sa dece bu sitedeki bilgileri kullanarak listedeki bir bilim insanı hakkında üç önemli bilgi bulup defterlerine yazmaları istenebilir. Öğrencilerden seçtikleri üç bilim, düşünce ve teknoloji tarihimizde iz bırakan şahsiyetin kültür ve medeniyetimize sağladığı üç katkıyı maddeler hâlinde yazmaları istenebilir.
Güncelleme tarihi: 21.08.2026