2. Tema: Tezhip Sanatı

GS.2.2.1 

Öğrencilere Baba Nakkaş, Şahkulu, Karamemi ve Ali Üsküdari’ye ait motif örnekleri gösterilerek bu motiflerin ismi, formu, çizgisel karakteri ve tabiattaki olası kaynağı hakkında açık uçlu sorular yöneltilebilir (E1.1, OB4). Öğrencilere çeşitli motif örneklerini içeren bir çalışma kâğıdı verilir. Bu çalışma kâğıdında motifin türü, formu, çizgisel karakteri ve tabiattaki olası kaynağına ilişkin alanlara yer verilir. Öğrencilerin inceledikleri motifleri değerlendirerek çalışma kâğıdındaki ilgili alanları doldurmaları ve motiflerin görsel bileşenleri fark etmeleri sağlanır (KB2.11, OB9). Öğrencilere Baba Nakkaş, Şahkulu, Karamemi ve Ali Üsküdari’ye ait desen örnekleri gösterilir (E1.1, OB4). Bu desenlerin tekrar yönü, simetrisi, yoğunluğu, düzeni, alan kullanımı ve doluluk-boşluk dengesi hakkında açık uçlu sorular yöneltilebilir. Öğrencilere serbest ve simetrik desen örneklerini içeren bir çalışma kâğıdı verilir. Bu çalışma kâğıdında desenlerin tekrar yönü, simetri, yoğunluk, kompozisyon düzeni, alan kullanımı ve doluluk-boşluk dengesine ilişkin alanlara yer verilir. Öğrencilerin inceledikleri desen örneklerini değerlendirerek çalışma kâğıdındaki ilgili alanları doldurmaları ve desenlerin görsel bileşenleri fark etmeleri sağlanır (KB2.11, OB9). Öğrencilerden motif ve desenlere ilişkin dile getirdikleri görsel bileşenleri tahtada iki sütun hâlinde düzenlemeleri istenir. Öğrencilerden tezhip sanatı örneklerindeki motif ve desenlerin görsel bileşenlerini ifade etmeleri istenir (SDB2.1). İncelenen örneklerin Baba Nakkaş, Şahkulu, Karamemi ve Ali Üsküdari’ye ait olduğu ve bu örneklerin sanatkârların üsluplarını yansıttığı belirtilir. Her sanatçının motif ve desen kurgusunda kendine özgü çizgisel karakter ve kompozisyon anlayışı geliştirdiği kısaca açıklanır. Öğrencilerin her sanatçının motif ve desen kurgusunda kendine özgü çizgisel karakter ve kompozisyon anlayışı geliştirdiğini fark etmeleri sağlanır (D7.1, OB5). Öğrencilere tezhip sanatında kullanılan motif ve desen anlayışının kalemişi, çini, minyatür, ahşap, dokuma gibi geleneksel Türk sanatlarında da ortak bir tasarım dili içinde sürdürüldüğü kısaca açıklanır. Öğrencilerle karışık motif ve desen örneklerini eşleştirme etkinliği yapılır (SDB2.1). Bu etkinlik grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

GS.2.2.2 

Sınıf ortamı gösterip yaptırma ve bireysel çizim uygulamalarına uygun hâle getirilir. Öğrencilere tezhip sanatında kullanılan motif ve desenlere ait örnek görseller gösterilerek bu motif ve desenlerin çiziminde hangi kalemin uygun olabileceği sorulur (OB4, E1.1, KB2.11). Öğrencilerin motif ve desen çizimine uygun kalem çeşidini ifade etmeleri sağlanır (SDB2.1). Öğrencilere eskiz çiziminde kalemin kullanım tekniğine dair kısa bilgi verilerek çizim çalışmalarında uygun dijital çizim programlarının da kullanılabileceği belirtilir. Öğrencilere gösterip yaptırma yöntemiyle yaprak, penç, goncagül, hatayi, rumi ve bulut motiflerinin çizimleri sırayla gösterilir. Öğrencilere farklı motif örneklerini içeren çalışma kâğıtları verilir. Öğrencilerden motifleri kanaviçesine ve çizgi yönüne dikkat ederek eskiz kâğıdına çizmeleri ve eskize dönüştürmeleri istenir (KB2.2). Bu eskiz çalışmaları; motifleri eskiz kâğıdına aktarma, kanaviçesine ve çizgi yönüne uygun çizme, çizgileri kontrollü kullanma, motif ayrıntılarına dikkat etme ve işlem basamaklarını sırasıyla uygulama ölçütlerini içeren kontrol listesi ile değerlendirilebilir. Öğrencilere hazırladıkları motiflerle serbest ve simetrik desen tasarımına ilişkin adımlar gösterilir. Öğrencilere farklı desen kurgularını içeren çalışma kâğıtları verilir. Öğrencilerden hazırladıkları motiflerden uygun olanları seçerek desen kurgusuna yerleştirmeleri, kompozisyon düzeni ile doluluk-boşluk dengesini dikkate alarak desen eskizini oluşturmaları, eskizde gerekli düzenlemeleri yapmaları ve desen eskizini temize çekmeleri istenir. Öğrencilerin çizdikleri deseni kuru boyayla renklendirerek boyama uygulamasına hazırlamaları sağlanır (OB9, E3.3). Öğrencilere motif ve desen eskiz çalışmalarında çizgileri kontrollü kullanma, adım adım ilerleme ve çalışma sürecini düzenli yürütmenin neden önemli olduğuna dair kısa bir hatırlatma yapılır. Öğrenciler motif ve desen eskiz çalışmalarıyla disiplinli ve istikrarlı çalışmayı alışkanlık hâline getirmenin önemini fark eder (D3.1).

Öğrenciler eskizlerini portfolyoya kaydeder (OB1, SDB1.2). Bu eskiz çalışmaları; uygun desen kurgusunu seçme, desen tasarımında kullanılacak motifleri belirleme, motifleri kompozisyon düzeni ile doluluk-boşluk dengesini gözeterek yerleştirme, desen eskizini temize çekme ve renklendirme ölçütlerini içeren bir kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

GS.2.2.3 

Öğrencilere klasik tezhip tekniğine ait örnek görseller gösterilir (OB4). Öğrencilerden klasik tezhip tekniğine uygun görsel anlatım araçlarını (malzemeleri) tahmin etmeleri istenir (KB2.11). Öğrencilere klasik tezhip tekniğinde kullanılan altın, fırça, mühre, boya ve kâğıt görselleri gösterilerek öğrencilerden bu tekniğe uygun malzemeleri ifade etmeleri istenir (SDB2.1, OB9). Öğrencilere klasik tezhip tekniğindeki malzemeler ile bu malzemelerin güvenli, özenli ve ekonomik kullanımına dair kısaca bilgi verilir. Gerektiğinde sınıf koşullarına uygun alternatif uygulama malzemeleri kullanılabileceği belirtilir. Öğrencilere klasik tezhip tekniğinin aşamaları gösterilerek öğrencilerden önceden hazırladıkları deseni klasik tezhip tekniğiyle boyayarak sanatsal bir ürüne dönüştürmeleri istenir (KB2.2, E3.3). Öğrencilere klasik tezhip tekniklerini kâğıt üzerine uygularken fırçayı kontrollü kullanma, adım adım ilerleme ve çalışma sürecini düzenli yürütmenin neden önemli olduğuna dair kısa bir hatırlatma yapılır.

Öğrencilerin klasik tezhip tekniklerini uygulama sürecinde istikrarlı olmanın; duygu, düşünce ve davranışlarını kontrol edebilmenin önemini fark etmeleri sağlanır (D12.3). Öğrencilerin arkadaşlarının çalışmalarını gözlemleyerek farklı yaklaşımları değerlendirmeleri ve kendi çalışmalarıyla ilgili geri bildirimleri dikkate alarak uygulamalarını geliştirmeleri sağlanabilir (SDB2.1). Öğrenciler önemli bilgileri öğrenme günlüğüne, yaptıkları çalışmaları portfolyoya kaydeder (OB1, SDB1.2). Öğrencilerin yaptıkları tezhip uygulamaları; deseni uygulama kâğıdına aktarma, yaldız ve renk kullanımı, klasik tezhip tekniğine uygunluk, tahrir ve temiz işçilik, düzenli ve dikkatli çalışma ölçütlerini içeren ürün değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Performans görevi olarak öğrencilerden tezhip çalışmalarını içeren bir sergi hazırlamaları istenebilir. Hazırlanan çalışmaların okul içi veya okul dışındaki uygun kültürel etkinliklerde ya da sosyal sorumluluk faaliyetleri kapsamında sergilenmesi teşvik edilebilir. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Performans görevini değerlendirirken amaç belirleme ve görev dağılımı, bilgi toplama ve içerik hazırlama, sergi ürünlerini düzenleme ve görselleştirme, sergi düzeni ve sunum bütünlüğü ölçütleri kullanılabilir.

Öğrencilerden Baba Nakkaş, Şahkulu, Karamemi veya Ali Üsküdari’ye ait bir eseri incelemeleri, bu eserden esinlenerek bir tezhip deseni oluşturmaları ve bu deseni boyayarak tamamlamaları istenebilir.

Öğrencilerden online platformlardaki uygulamalı tezhip videolarını izleyerek boyama tekniklerini gözlemlemeleri ve farklı tezhip motifleri üzerinde boyama uygulamaları yaparak bu süreci öğrenme günlüklerine kaydetmeleri istenebilir.