1.Ünite: Düşünme Ve Düşünme Süreci

DE.1.1.1

Öğrencilerin düşünme, duyum, algı, hafıza ve imgelemle ilgili zihninde çağrışım yapan kelime veya kavramları yazması, yazdığı bu kavram veya kelimeleri duyum ve hafıza ile kullanarak anlamlı cümleler kurması beklenir. Öğrencilerin verilen yazılı ve görsel kaynakları inceleyerek bunlar arasından düşünme süreci ve diğer zihinsel etkinliklerin ne olduğuna ilişkin bilgi toplamada kullanabileceği kaynakları belirlemeleri sağlanır (OB1, OB4, SDB1.2). Kaynaklar arasında dijital içerikler, basılı yayınlar, öğretmen görüşmeleri, belgeseller ve uzman röportajları yer alabilir. Bu amaçla ayrıca dijital kaynaklardan da yararlanılabilir (OB2). Bilgilerin kaynakları, tutarlılığı ve bilimsel geçerliği tartışılır. Tartışmada karşılıklı saygıyla ya da nezakete uygun olarak tartışılması istenir (KB2.18, D14.1). Öğrencilerden kaynak güvenirliği üzerine zihinlerinde oluşan soruları sormaları istenir (E3.8). Öğretmen kaynak güvenilirliği hakkında kısa bir rehberlik yapar. "Merak Günlüğü" adlı çalışma ile öğrencilerin araştırma sonucunda edindikleri bilgileri kaydetmeleri sağlanır. “Merakın Gücü” adlı araştırma görevi verilir. Bilgiler özetlenerek oluşturulan "Merak Dosyası" ile görev bilincini sürdürmeleri sağlanır (E1.1, D16.3, KB2.3). Günlükler sınıf içinde sunulur.

Öğrencilere yapılandırılmış metin verilerek öğrencilerin metinde yer alan düşünme, duyum, algı, hafıza ve imgelemin ayırt edici özelliklerini karşılaştırma tablosu aracılığıyla belirlemeleri istenerek farklı zihinsel etkinliklerle ilgili ilişkileri ortaya koymaları sağlanır (KB2.4). Düşünme, duyum, algı, hafıza, imgelem kavramlarına günlük hayattan verilen örneklerin hangi zihinsel etkinliğe uygun olduğunu yapılandırılmış grid tekniği aracılığıyla sınıflandırmaları beklenir. Süreç sonunda öğrencilerden düşünmenin diğer zihinsel etkinliklerden farkını yorumlayan yansıtıcı yazı yazmaları istenir (OB1, SDB1.1, KB2.14). Ardından öğrencilerin düşünme ve diğer zihinsel etkinlikler ile ilgili kavram haritası oluşturmaları sağlanabilir (E3.7). Grup çalışmalarında aktif rol alarak sorumluluklarını yerine getirmesi sağlanır (SDB2.2, D3.4). Süreç grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Daha fazla kaynak için "okuldisiogrenme.eba.gov.tr" genel ağ adresini ziyaret edebilirsiniz.

DE.1.1.2

Öğrencilerin dikkatini çekmek için metafor içeren görseller sunulur ve belirli bir süre verilerek öğrencilerden bu görsellerde iletilmek istenen mesajların ne olduğu hakkında düşünmeleri istenir (OB4). Görüşlerini arkadaşları ile paylaşmaları istenebilir. Aynı görsellerden hareketle neden farklı düşüncelerin ortaya çıkmış olabileceği hakkındaki görüşleri alınır. Bu görüşlerden yola çıkarak öğrencilerden farklı düşünme edimlerinin tanımı istenir. Öğrencilere farklı düşünme edimleri (kavrama, anlama, yargılama/hüküm verme) hakkında çalışma kâğıdı verilir. Çalışma kâğıdındaki örneklerden yola çıkarak farklı düşünme edimleri hakkında sorular sormaları istenir (E3.8). Öğrenciler 3-5 kişilik gruplara ayrılır (SDB2.2). Öğrenciler, soruların doğruluğuna yönelik okul/sınıf kütüphanesine veya dijital kaynaklara yönlendirilebilir. Gruplar kendi içinde farklı düşünme edimleri hakkında topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirir. Paylaşılan görüşlerden sonra sınıfça farklı düşünme edimleri hakkında topladığı bilgiler üzerinden değerlendirme yapılır.

Öğrencilerden vızıltı grupları tekniği ile “Bu düşünme edimlerinin ortak amacı nedir?”, “Bu düşünme edimlerinde izlenen zihinsel süreçler hangi yönlerden ortaktır?”, “Bu düşünme edimlerinin tümünde bilgi nasıl kullanılmaktadır?”, “Bu düşünme edimlerinin ortaya koyduğu düşünsel ürünlerin ortak özellikleri nelerdir?” sorularına cevap aramaları ve düşünme edimlerine ilişkin benzerlikleri listelemeleri beklenir. Tüm grupların listelerini paylaşmasının ardından öğretmen rehberliğinde sınıfça bir ortak benzerlikler listesi oluşturularak farklı düşünme edimleri hakkında çıkarım yapmaları sağlanır (SDB2.1, SDB2.2). 

Öğretmen rehberliğinde değerlendirilerek farklı düşünme edimlerine ilişkin ortak farklılıklar listesi oluşturulur (OB1, D3.4). Süreç boyunca öğrenciler farklı düşünceler üzerinde düşünmeye, alternatif fikirler ortaya koymaya ve grup içerisinde aktif olarak yer almaya yönlendirilir (D16.3, SDB2.1, SDB2.2). Süreç sonunda öğrencilerden öz değerlendirme formu doldurmaları istenebilir. Ünite sonunda işlenen konularla ilgili Türk-İslam düşünürlerinin eserlerinden örnek metinler verilerek öğrenciler düşünmeye yönlendirilebilir.

Performans görevi olarak öğrencilerden farklı düşünme edimleri ile ilgili bir afiş tasarlamaları istenebilir (E3.3). Performans görevi; dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Son zamanlarda verdiği önemli bir kararı düşünmesi istenerek bu kararı verirken düşünme sürecinin nasıl ilerlediğini ve hangi düşünme edimlerini kullandıklarını yazmaları istenebilir.

Düşünmenin bir süreç olduğunu fark ettirmek amacıyla öğrencilere örnek durumların yer aldığı çalışma kâğıdı verilebilir. Öğrencilerden bu çalışma kâğıtlarını öncesi-sırası-sonrası şeklinde doldurmaları istenebilir. Öğrencilere "Örneğin kantinde bir öğrenci sana güldü." cümlesi verilerek “Neden güldü?”, “Ne düşündün?”, ”Ne yaptın?” soruları yöneltilebilir. Ardından öğrencilere “Düşünmek bana göre … demektir.”, “Bir sorunumu çözerken en çok zorlandığım şey…” cümleleri verilerek tamamlamaları istenebilir.