1. TEMA: NİM SOFYAN, SOFYAN VE SEMAİ USULLERİNDE UYGULAMALAR

Müzik Okulları-Bireysel Çalgı Eğitimi Dersi-Ud Modülü (5.Sınıf)

Temanın amacını kaba buselik ve kaba geveşt tellerinde 1 ve 2. pozisyon (I, II ve III. kolon sesleri ile) temel dörtlü ve beşli uygulamalarının yapılması oluşturmaktadır. Bu doğrultuda kaba buselik ve kaba geveşt tellerinde pozisyon uygulamalarını elde edebilmek için belirlenen öğrenme çıktılarına ulaşılması amaçlanmaktadır.

Ders Saati

Alan Becerileri

SAB11. Müziksel Çalma

Eğilimler

E3.2. Odaklanma

Programlar Arası Bileşenler

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

Değerler

D12. Sabır

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık

Disiplinler Arası İlişkiler

Türkçe, Hayat Bilgisi

Beceriler Arası İlişkiler

KB2.14. Yorumlama, KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme, SAB9. Müziksel Söyleme

Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

UD.5.1.1. Nim sofyan usulünde Türk müziği eserleri çalabilme

a) Nim Sofyan usulündeki egzersiz ve eserleri çözümler.

b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alarak nim sofyan usulünde Türk müziği eserleri çalar.

c) Çalgıya özgü teknikleri doğru kullanır.

ç) Ezgisel yapıya uygun olarak nim sofyan usulünde Türk müziği eserlerini çalar.

UD.5.1.2. Semai usulünde Türk müziği eserleri çalabilme

a) Semai usulündeki egzersiz ve eserleri çözümler.

b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alarak semai usulünde Türk müziği eserleri çalar.

c) Çalgıya özgü teknikleri doğru kullanır.

ç) Ezgisel yapıya uygun olarak semai usulünde Türk müziği eserlerini çalar.

UD.5.1.3. Sofyan usulünde Türk müziği eserleri çalabilme

a) Sofyan usulündeki egzersiz ve eserleri çözümler.

b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alarak semai usulünde Türk müziği eserleri çalar.

c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Ezgisel yapıya uygun olarak semai usulünde Türk müziği eserlerini çalar.

İçerik Çerçevesi

Nim Sofyan, Semai ve Sofyan Usulleri

Anahtar Kavramlar

ritim, Türk müziği, ud, usul

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları, gözlem formu ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir. Usul uygulamasına yönelik performans görevi verilebilir. Verilen performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrenme-Öğretme Yaşantıları

Temel Kabuller

Öğrencilerin bir önceki temalarda ud ile Türk müziği eseri çalabilme, 1 ve 2. pozisyon seslerinden oluşan etütler ile ilgili öğrenme çıktılarına sahip oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere 2/4, 3/4, 4/4'lük ölçüleri hatırladıklarına dair sorular sorulabilir. Bu ölçülerin Türk müziğindeki usul kavramı ile benzerlik ve farklılıklarını konu alan açık uçlu sorular sorulabilir. İki yaklaşıma dair örnekler uygulamalı olarak gösterilebilir ve usul kavramlarına ilişkin ön bilgilendirme yapılabilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerden aileleriyle katıldığı düğün, halk oyunları gösterileri gibi etkinliklerde dinledikleri Türk müziği eserlerine örnek vermeleri istenebilir. Verdikleri örneklerden nim sofyan, semai ve sofyan usulünü içinde barındıran eserler dijital ortamda dinletilerek eserlerin ritimlerine eşlik edip öğreneceği usullerle bağ kurmaları sağlanabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

UD.5.1.1

Nim sofyan usulünün genel özellikleri tahtaya yazılır (OB4). Bir ritim aleti (bendir vb.) ile usulün vuruluşu gösterilir. Öğrencilerin odaklanması sağlanır ve usul vurmaları istenir (E3.2). Daha sonra öğretmen, ud üzerinde öğrenilen pozisyon ve dörtlü-beşlilerden oluşan Türk müziği eserini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler. Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyerek vurmaları beklenir (KB2.11). Türk müziği eserini uygun teknikleri kullanarak (önce bona, ardından solfej) sergilemeleri istenir (KB2.14, SAB9). Seslendireceği nim sofyan usulündeki Türk müziği eserlerinde kullanılacak parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir ve çözümlemeleri beklenir. Bu süreç, gözlem formu kullanılarak değerlendirilebilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri istenir (SDB1.2). Bu süreç, öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir. Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin nim sofyan usulünde eserleri çalabilmeleri için uda özgü teknikleri doğru ifade etmeleri, ardından bu teknikleri kullanmaları beklenir. Nim sofyan usulünün belirgin şekilde algılanması için orta uzunlukta seslerden oluşan Türk müziği eserleri öğretmen tarafından ezgisel yapıya uygun olarak çalınır (E3.2). Öğrencilerin gözlemledikten sonra eserleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları istenir. Çalışmalarında sabırlı olmaları ve odaklanmaları beklenir (D12.3, OB1). Bu süreç, usul uygulamasına yönelik performans görevi ile değerlendirilebilir. Verilen performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

UD.5.1.2

Semai usulünün genel özellikleri tahtaya yazılır (OB4). Bir ritim aleti (bendir vb.) ile usulün vuruluşu gösterilir. Öğrencilerin odaklanması sağlanır ve usul vurmaları istenir (E3.2). Daha sonra öğretmen, ud üzerinde öğrenilen pozisyon ve dörtlü-beşlilerden oluşan Türk müziği eserini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler. Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip vurmaları beklenir (KB2.11). Türk müziği eserini uygun teknikleri kullanarak (önce bona, ardından solfej) çözümlemeleri istenir (KB2.14, SAB9). Bu süreç, gözlem formu kullanılarak değerlendirilebilir. Seslendireceği semai usulündeki Türk müziği eserlerinde kullanılacak parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri istenir. Doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri beklenir (SDB1.2). Bu süreç, öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir. Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan (E3.2) sonra öğrencilerin semai usulünde eserleri çalabilmeleri için uda özgü teknikleri ifade etmeleri (KB2.11) ardından bu teknikleri kullanmaları beklenir (KB2.14). Nim sofyan usulünün belirgin şekilde algılanması için orta uzunlukta seslerden oluşan Türk müziği eserleri, öğretmen tarafından ezgisel yapıya uygun olarak çalınır (E3.2). Öğrencilerin gözlemledikten sonra eserleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları istenir. Çalışmalarında sabırlı olmaları ve odaklanmaları beklenir (SDB1.2). Bu süreç, öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir. Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan (E3.2) sonra öğrencilerin sofyan usulünde eserleri çalabilmeleri için uda özgü teknikleri ifade etmeleri (KB2.11) ardından bu teknikleri kullanmaları beklenir (KB2.14). Sofyan usulünün belirgin şekilde algılanması için orta uzunlukta seslerden oluşan Türk müziği eserleri, öğretmen tarafından ezgisel yapıya uygun olarak çalınır (E3.2). Öğrencilerin gözlemledikten sonra eserleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları istenir. Çalışmalarında sabırlı olmaları ve odaklanmaları beklenir (D12.3, OB1). Bu süreç, usul uygulamasına yönelik kuvvetli-zayıf zaman çizelgesi bulunan performans görevi ile değerlendirilebilir. Verilen performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formları ile değerlendirilebilir.

UD.5.1.3

Sofyan usulünün genel özellikleri tahtaya yazılır (OB4). Bir ritim aleti (bendir vb.) ile usulün vuruluşu gösterilir. Öğrencilerin odaklanması sağlanır ve usul vurmaları istenir (E3.2). Daha sonra öğretmen, ud üzerinde öğrenilen pozisyon ve dörtlü-beşlilerden oluşan Türk müziği eserini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler. Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip vurmaları beklenir (KB2.11). Türk müziği eserini uygun teknikleri kullanarak (önce bona ardından solfej) çözümlemeleri istenir (KB2.14, SAB9). Bu süreç, gözlem formu kullanılarak değerlendirilebilir. Seslendireceği semai usulündeki Türk müziği eserlerinde kullanılacak parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri istenir. Doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri beklenir (SDB1.2). Bu süreç, öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir. Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan (E3.2) sonra öğrencilerin sofyan usulünde eserleri çalabilmeleri için uda özgü teknikleri ifade etmeleri (KB2.11), ardından bu teknikleri kullanmaları beklenir (KB2.14). Sofyan usulünün belirgin şekilde algılanması için orta uzunlukta seslerden oluşan Türk müziği eserleri, öğretmen tarafından ezgisel yapıya uygun olarak çalınır (E3.2). Öğrencilerin öğretmenlerini gözlemledikten sonra eserleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları istenir. Çalışmalarında sabırlı olmaları ve odaklanmaları beklenir (D12.3, OB1). Bu süreç, usul uygulamasına yönelik kuvvetli-zayıf zaman çizelgesi bulunan performans görevi ile değerlendirilebilir. Verilen performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Farklılaştırma

Zenginleştirme

Öğrenciler küçük gruplara ayrılarak bir grup eseri ud ile seslendirirken diğer grup eserin usulünü çeşitli ritim aletleri ile çalabilir. Udun farklı üsluplardaki icralarını analiz etmeleri için çeşitli sanatçılardan dinletiler sunmaları istenebilir. Klasik Türk müziği, modern düzenlemeler, halk müziği uyarlamaları gibi farklı türlerde örnekler derlemesi istenebilir.

Destekleme

Öğrenciler önce ritimleri ayakta yürüyerek yavaş tempoda yavaş adımlarla, hızlı tempoda hızlı adımlarla uygulayabilir. Daha sonra ellerini kullanarak masaya vurarak veya dizlerine ritim tutarak uygulamaları istenebilir. En son çalgılarıyla boş telleri kullanarak uygulamaları istenebilir. Bu süreçte eserler, metronom ile yavaşlatılarak çalınabilir.