4. TEMA: NEYDE BİRİNCİ KADEME SES ALANINDA ANA SESLER

SAB11. Müziksel Çalma

E3.2. Odaklanma

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

NEY.5.4.1. Yegâh, kaba çargâh ve kaba buselik notalarını çalabilme

a) Yegah, kaba çargâh ve kaba buselik notalarını çözümler.

b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Notaları yapısına uygun olarak çalar.

NEY.5.4.2. Kaba dügâh ve kaba rast notalarını çalabilme

a) Kaba dügâh ve kaba rast notalarını çözümler.

 b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır.

 c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Seslendireceği seslerin yapısına uygun olarak kaba dügâh ve kaba rast notalarını çalar.

Neyde Birinci Kademede Yer Alan Ana Sesler

Birinci Kademede Yer Alan Ana Seslerin Çalınması

ana sesler, ney, nota, ritim, süre

Temadaki öğrenme çıktıları; gözlem formu, analitik dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak neyde birinci kademe ses alanında yer alan yegâh, kaba çargâh, kaba buselik, kaba dügâh ve kaba rast seslerinin geçtiği Türk müziği eserlerini araştırıp çalmaları istenebilir. Performans görevi gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirebilir.

Öğrencilerin önceki temalarda yer alan Türk müziğindeki kürdi makamında ney ile etüt ve Türk müziği eserleri çalabilme ile ilgili öğrenme çıktılarına sahip oldukları kabul edilir.

Bu süreçte öğrencilerin tema ile ilgili hazırbulunuşluk düzeylerini tespit edebilmek amacıyla önceki temalarda yer alan dudak pozisyonu, nefes yönü, baş hareketleri, çargâh ve kürdi makamları gibi unsurların öğrenilme durumuna ilişkin hazırlık soruları, materyaller ve çeşitli etkinliklerden yararlanılabilir.

Öğrencilerin ikinci kademe ses alanında öğrendiği açık neva, çargâh, buselik ve rast notalarının parmak pozisyonları ile birinci kademede yer alan yegâh, kaba çargâh, kaba buselik, kaba dügâh ve kaba rast sesleri ile bağ kurması sağlanabilir.

NEY.5.4.1

 Öğretmen tarafından neyde yegâh, kaba çargâh ve kaba buselik sesleri uygulamalı olarak gösterilip dinletildikten sonra öğrencilerden bu sesleri çözümlemeleri beklenir. Ardından bu notalara ait parmak ve doğru duruş pozisyonları yine uygulamalı olarak gösterilerek, öğrencilerin pozisyonlara odaklanmaları ve bunları kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (OB1, E3.2). Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri istenir (D10.1, SDB1.2). Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin neyde birinci kademede yer alan ‘yegâh, kaba çargâh, kaba buselik’ notalarını çalabilmeleri için neye özgü teknikleri ifade etmeleri ardından kullanmaları istenir. Birinci kademede yer alan yegâh, kaba çargâh, kaba buselik notalarının belirgin şekilde algılanması için uzun seslerden ve basit usullerden oluşan etütler, öğretmen tarafından çalınır. Öğrencilerin gözlemledikten sonra etütleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları istenerek çalışmalarında sabırlı olmaları gerektiği vurgulanır (D12.3). Çalışmalar gözlem formu, kontrol listesi veya analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

NEY.5.4.2

 Öğretmen tarafından neyde kaba dügâh ve kaba rast sesleri uygulamalı olarak gösterilip dinlettirildikten sonra öğrencilerden sesleri çözümlemeleri beklenir. Neyde kaba dügâh ve kaba rast notalarının parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilerek öğrencilerin odaklanıp pozisyonları kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (OB1, E3.2). Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri istenir (D10.1, SDB1.2). Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin neyde birinci kademede yer alan ‘kaba dügâh ve kaba rast’ notalarını çalabilmeleri için neye özgü teknikleri ifade etmeleri ardından kullanmaları sağlanır. Birinci kademede yer alan la ve sol notalarının belirgin şekilde algılanması için uzun seslerden ve basit usullerden oluşan etütler, öğretmen tarafından çalınır. Öğrencilerin gözlemledikten sonra etütleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları istenerek çalışmalarında sabırlı olmaları gerektiği vurgulanır (D12.3). Süreç sonunda performans görevi olarak neyde birinci kademe ses alanında yer alan yegâh, kaba çargâh, kaba buselik, kaba dügâh ve kaba rast seslerinin geçtiği Türk müziği eserlerini araştırıp çalmaları istenebilir. Performans görevi gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirebilir.

Etütlerin yanı sıra neyde birinci kademede öğrendiği notalardan oluşan basit usullü Türk müziği eserlerine yer verilebilir.

Her öğrencinin gelişimi takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütler metronom aleti ile yavaşlatılarak çalınabilir.