4.TEMA: KAVALDA AÇIŞ VE TAKSİM UYGULAMALARI

SAB11. Müziksel Çalma

E3.2. Odaklanma, E3.3 Yaratıcılık

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D4. Dostluk

OB2. Dijital Okuryazarlığı

KVL.8.4.1. Kaval ile açış ve taksim yapabilme

 b) Kaval ile açış ve taksim yapacağı makamı belirler.

c) Kaval ile yapacağı makam dizisine göre duruş ve tutuş pozisyonunu alır.

d) Seçtiği makamlar ile açış ve taksim çalışmalarında kavala özgü çalma tekniklerini kullanır.

e) Kaval ile yapılacak açış ve taksimlerde müziksel bileşenleri kullanır.

Türk Müziği Makamlarında Açış ve Taksim Yapabilme

açış, kaval, makam, taksim

Öğrenme çıktıları; akran değerlendirme formu, gözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak seçeceği makamlarda açış yaptıktan sonra bir Türk halk müziği eseri belirleyip çalmaları istenebilir. Performans görevi gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirebilir.

Öğrencilerin bir önceki temalarda yer alan kavalda makam uygulamaları ve kavalda nüans uygulamaları ile ilgili öğrenme çıktılarına sahip oldukları kabul edilir.

Kavalda öğrendiği makamlarda açış ve taksim uygulamaları ile ilgili öğrenme çıktılarına yönelik aşağıdaki sorular sorulabilir.

• Kaval çalarken nefes kontrolünüzü nasıl sağlıyorsunuz?

• Kavalda nüans uygulamalarını gerçekleştirebilmek için parmak ve dudak pozisyonunun önemi nedir?

 • Sizce açış ve taksim ne olabilir?

Öğrencilerin günlük yaşantılarında yaşadıkları olaylar karşısında verdiği doğaçlama tepkilerden bahsetmeleri istenir. Örnek olarak sevinçli bir haber karşısında gülebildikleri veya hüzünlü bir olay karşısında ağlayabildikleri anları hatırlamaları sağlanabilir. Yaşantılarında verdiği doğaçlama tepkileri çalgılarına yansıtıp açış ve taksim yapabilmek için duygularını doğaçlama bir şekilde çalgılarına aktarmaları gerektiği konusuyla ilişki kurmaları sağlanabilir.

KVL.8.4.1

Açış ve taksim kavramlarının genel özellikleri anlatılarak öğrencilerin dijital ortamda usta icracılar tarafından yapılan açış ve taksim çalışmalarını araştırıp, gözlemleyerek, odaklanmaları ve değerlendirmeleri sağlanır (OB2, KB2.2, E3.2). Ardından açış ve taksimin temel amaçlarından, nefes ve ton kontrolü, parmak ve teknik beceri, duygusal aktarım gibi unsurları belirlemeleri ve değerlendirmeleri istenir. Daha sonra açış ve taksim yapmak üzere öğrendiği makamlardan birini seçmeleri sağlanır. Öğrencileri küçük gruplara ayırarak, seçtikleri makamlarda açış ve taksim çalışmalarını birbirlerini gözlemleyerek etkileşim içinde yapmaları ve ardından sunmaları sağlanır (SDB1.2, KB2.2, E3.3, D4.2). Çalışmalar akran değerlendirme formu, gözlem formu, dereceli puanlama anahtarı veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir. Süreç sonunda performans görevi olarak seçeceği makamlarda açış yaptıktan sonra bir Türk halk müziği eseri belirleyip çalmaları istenebilir. Performans görevi gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirebilir.

Öğrencilere kısa film veya kısa hikâyeler izlettirilerek, izledikleri duruma yönelik bir makam seçip seçtikleri makamda açış ve taksim yapmaları istenebilir.

Her öğrencinin gelişimi takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Usta icracılar tarafından yapılan açış ve taksimler sık sık tekrarlanarak dinlettirilebilir. Açış ve taksime hazırlık için öğrendiği makamların dizilerini usulsüz (serbest) olarak çalmaları istenebilir.