5. TEMA: KANUNDA HÜZZAM DİZİSİNİ ÖĞRENİYORUM

SAB11. Müziksel Çalma

E1.1. Merak, E3.2 Odaklanma

D7. Estetik, D19. Vatanseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık

KNN.8.5.1. Hüzzam dizisini ve özelliklerini örnek etüt ve eserlerle birlikte çalabilme

a) Hüzzam dizisini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenip çalabilmesi için yazılmış etüt veya eserleri çözümler.

b) Hüzzam dizisini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü duruş pozisyonu alır.

c) Hüzzam dizisini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü teknikleri kullanır.

ç) Hüzzam dizisini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü müziksel bileşenleri kullanır.

Hüzzam Dizisinin Öğrenilmesi

dizi, kanun, müzik, perde

Öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu, eşleştirme kartları kullanılarak değerlendirilebilir. Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Öğrencilerden hüzzam dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin rast, segâh, uşşak, hüseyni, hicaz, uzzal, karcığar, hümayun dizilerini bildiği ve teknik çalışmaları yaptığı öngörülmektedir.

Daha önce makam kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak kürdilihicazkâr ve hüzzam dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Hüzzam dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.8.5.1

Hüzzam dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Öğrencilere hüzzam dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra hüzzam dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğrenciye sergilenir (E1.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir. Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır. Öğrenciye hüzzam dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek (D7.2) yorumlaması sağlanır. Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir (D19.3). Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden hüzzam dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle “Hüzzzam Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden hüzzam dizisini bulmalarını istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece hüzzam dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek hüzzam dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan hüzzam dedektifi olur. Bir diğer etkinlik “Hüzzam Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. Hüzzam dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kâğıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece hüzzam dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak hüzzam ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere hüzzam dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit hüzzam melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa hüzzam eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona hüzzam dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak hüzzam şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Hüzzam dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak hüzzam peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit hüzzam şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını hüzzam dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak hüzzam dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin üzzam dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.