1. TEMA: KANUNDA KARCIĞAR DİZİSİNİ ÖĞRENİYORUM

SAB11. Müziksel Çalma

E1.1. Merak, E3.2. Odaklanma

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D19. Vatanseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık

KNN.7.1.1. Karcığar dizisini ve özelliklerini örnek etüt ve eserlerle birlikte çalabilme

a) Karcığar dizinini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenip çalabilmesi için yazılmış etüt veya eserleri çözümler.

b) Karcığar dizinini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü duruş pozisyonu alır.

c) Karcığar dizinini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü teknikleri kullanır.

ç) Karcığar dizinini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü müziksel bileşenleri kullanır.

Karcığar Dizisinin Öğretilmesi

dizi, kanun, müzik, perde, Türk müziği

Öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu eşleştirme kartları kullanılarak değerlendirilebilir. Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir.Öğrencilerden karcığar dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi ve analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin öğrendikleri rast, uşşak ve hicaz dizileriyle nim sofyan, semai, sofyan, Türk aksağı ve yürük semai usullerini bildiği ve teknik çalışmaları yaptığı öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak karcığar dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Karcığar dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Öğrencinin yedinci sınıfa kadar öğrendiği bilgiler temel alınarak yedinci sınıfta bu bilgilerin üzerine yeni bilgiler ekleyerek kanun çalımı ve kanuna bakış açısının geliştirilmesi amaçlanabilir.

KNN.7.1.1

Karcığar dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizi seyri gösterilir, ardından solfej çalışmaları yapılarak öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Öğrencilere Karcığar dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra karcığar dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserlerini bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğrenciye sergilenir (E1.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir.Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır (SDB2.1). Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (D3.1). Öğrencinin karcığar dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip, makamın seyrini pekiştirerek yorumlaması sağlanır. Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir (D19.2). Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden karcığar dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle “Karcığar Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden karcığar dizisini bulmalarını istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece karcığar dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek karcığar dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan karcığar dedektifi olur. Bir diğer etkinlik “Karcığar Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. Karcığar dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kağıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece karcığar dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak karcığar ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere karcığar dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit karcığar melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa karcığar eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona karcığar dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak karcığar şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Karcığar dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak karcığar peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit karcığar şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını karcığar dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak karcığar dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin karcığar dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.