2. TEMA: KANUNDA HİCAZ DİZİSİNİ ÖĞRENİYORUM

SAB11. Müziksel Çalma

E1.1. Merak, E3.2. Odaklanma

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık

OB2. Dijital Okuryazarlık

KNN.6.2.1. Hicaz dizisini ve özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme

a) Hicaz dizisini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenip çalabilmesi için yazılmış etüt veya eserleri çözümler.

b) Hicaz dizisini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü duruş pozisyonu alır.

c) Hicaz dizisini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü teknikleri kullanır.

ç) Hicaz dizisini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü müziksel bileşenleri kullanır.

Hicaz Dizisinin Öğretilmesi

kanun, makam, müzik, perde, Türk müziği

Öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu eşleştirme kartları kullanılarak değerlendirilebilir. Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Öğrencilerden hicaz dizisi ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencinin rast, segâh, uşşak ve hüseyni dizilerini bildiği öngörülmektedir.

Daha önce makam kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak hicaz dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir, hicaz sesleri üzerinde durulabilir.

Öğrencinin beşinci sınıfa kadar öğrendiği bilgiler temel alınarak altıncı sınıfta bu bilgilerin üzerine yeni bilgiler ekleyerek kanun çalımı ve kanuna bakış açısının geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

KNN.6.2.1

Hicaz dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir. Öğrencilere hicaz dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra hicaz dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğretmen tarafından öğrenciye sergilenir (E1.1). Öğrenciler; öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip, uygun teknikleri kullanarak etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin önce bonasını ardından solfejini sergiler. Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır (SDB2.1). Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (D3.1). Öğrencinin dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek yorumlaması sağlanır. Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir. Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden hicaz dizisi ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle “Hicaz Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden hicaz dizisini bulmaları istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece hicaz dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek hicaz dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan hicaz dedektifi olur. Bir diğer etkinlik ”Hicaz Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. Hicaz dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kâğıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece hicaz dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak hicaz ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere hicaz dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit hicaz melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa hicaz eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona hicaz dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak hicaz şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Hicaz dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak hicaz peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit hicaz şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını hicaz dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak hicaz dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin hicaz dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.