3. TEMA: KANUNDA HÜSEYNİ DİZİSİNİ ÖĞRENİYORUM

KNN.5.3.1. Hüseyni dizisini ve özelliklerini örnek eser ve etütlerle çalabilme

a) Hüseyni dizisini ve özelliklerini örnek eser ve etütlerle çalabilmesi için yazılmış etüt veya eserleri çözümler.

b) Hüseyni dizisinin seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü duruş pozisyonu alır.

c) Hüseyni dizisinin seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü teknikleri kullanır.

ç) Hüseyni dizisinin seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü müziksel bileşenleri kullanır.

Hüseyni Dizisi ve Özelliklerinin Öğretilmesi

kanun, makam, müzik

Öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu eşleştirme kartları kullanılarak değerlendirilebilir. Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Öğrencilerden hüseyni dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt, eser ve teknik çalışmalarla beraber çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencinin rast ve kürdi dizilerini bildiği öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi olduğu varsayılarak hüseyni dizisinin öğrenilmesine yönelik ön hazırlık yapılabilir. Hüseyni dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Önceden öğrenilen Türk müziği seslerini (perdelerini) diziler içerisine nasıl yerleştirip kullanılabileceği konusunda bilgiler verilebilir.

KNN.5.3.1

Hüseyni dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle birlikte çözümlenir (KB2.2). Öğrencilere hüseyni dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra hüseyni dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğretmen tarafından öğrencilere sergilenir. Öğretmenin yaptığı bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerini uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfeji öğrencilere sergilenir (SDB2.2). Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (D3.1, D12.2). Öğrencinin hüseyni dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek yorumlaması sağlanır (E3.3). Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formda saz eserleri ve sözlü eserlerden faydalanabilir. Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarda eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Performans görevi olarak hüseyni dizisini ve özelliklerini örnek etüt ve eserlerle teknik çalışmalarla beraber çalabilme ile ilgili performans görevi verilebilir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak “Hüseyni Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalınarak içlerinden hüseyni dizisini bulmaları istenebilir. Başlangıç seviyesi olarak öğrenciler, verilen notalar arasından sadece hüseyni dizisine ait olanları bulur. İleri seviye için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzeltmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan “Hüseyni Dedektifi“ olur. Buradaki amaç işitsel farkındalığı geliştirmek ve doğru sesleri ayırt edebilmektir. Diğer bir etkinlik olarak “Hüseyni Melodi Bulmacası Dizi Sıralama” oyunu oynanabilir. Hüseyni dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kâğıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye öğrenciler için karışık notalar içinden sadece hüseyniye ait olanları seçmeleri istenir. Buradaki amaç öğrencilerin notaların sıralamasını içselleştirmesini sağlamaktır. Başka bir etkinlik hüseyni ile doğaçlama – yaratıcı müzik üretme olabilir. Öğrencilere hüseyni dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilebilir. İlk aşamada basit hüseyni melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa hüseyni eserlerini oluşturup çalabilirler. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona hüseyni dizisinden başka bir motifle cevap vermesi istenebilir. Son etkinlik olarak öğrencilerin bildikleri şarkılarla hüseyni makamındaki eserleri uygulayabilecekleri bir etkinlik düzenlenebilir. Örneğin hüseynipeşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit hüseyni şarkıları, çocuk şarkılarını hüseyni dizisine adapte ederek öğretme olabilir. Öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak hüseyni dizisini pekiştirir. Buradaki amaç ise hüseyni dizisini gerçek müzikal bağlamda deneyimlemektir.

Öğrencilerin hüseyni dizisi ile ilegili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.